Tác giả: Angie Thompson
Phần lớn người Mỹ hằng ngày đều tương tác với các tính năng trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng kỹ thuật số như TikTok, Netflix và YouTube mà không nhận ra rằng những công cụ này có thể tạo ra những tác động đáng kể đến môi trường. Tại các bang có ý thức cao về môi trường ở Hoa Kỳ, chẳng hạn như Missoula, Montana, các cuộc thảo luận về trí tuệ nhân tạo thường bắt đầu từ mối quan tâm. Trong công việc của tôi tại Đại học Montana (UM), sinh viên thường chia sẻ rằng họ chọn Missoula vì họ yêu thiên nhiên ngoài trời và mong muốn có một khoảng nghỉ khỏi việc sử dụng công nghệ liên tục. Vì vậy, khi các công cụ AI bắt đầu được đưa vào dịch vụ hướng nghiệp tại UM, một câu hỏi phổ biến liên tục được đặt ra là: “AI tác động đến môi trường như thế nào?
Điều này phù hợp với các xu hướng trên toàn quốc. Như đã được đề cập trong tạp chí dành cho hội viên của NCDA, Career Developments (Thompson & Hines, 2025), những người trẻ trưởng thành ở các khu vực nông thôn và các cộng đồng lấy môi trường làm trọng tâm có tỷ lệ tự nguyện sử dụng AI thuộc nhóm thấp nhất cả nước. Sự dè dặt của họ thường không bắt nguồn từ nỗi sợ công nghệ, mà từ những giá trị và mối quan tâm liên quan đến môi trường. Vì vậy, AI Xanh trở thành một chủ đề rất quan trọng.
Tuy nhiên, các cuộc thảo luận về AI dưới góc nhìn ý thức môi trường vẫn còn khá hiếm tại Hoa Kỳ, và nhiều người sử dụng cả AI lẫn các công cụ kỹ thuật số khác mà không nhận ra những tác động môi trường đi kèm. Điều này khiến sinh viên của UM trở thành một ngoại lệ hơn là đại diện cho xu hướng chung. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể thực hiện những bước đi thiết thực để nâng cao nhận thức và sự hiểu biết về cách các công cụ kỹ thuật số sử dụng năng lượng và tài nguyên. Những hoạt động giáo dục như vậy có thể giúp mọi người đưa ra những quyết định sáng suốt hơn khi tương tác với các nền tảng này, đặc biệt là cho các mục đích hướng nghiệp và tìm kiếm việc làm.
Chi Phí Môi Trường
Việc hiểu bức tranh toàn cảnh của môi trường kỹ thuật số giúp nâng cao nhận thức và hỗ trợ việc đưa ra quyết định tốt hơn khi sử dụng hoặc giảng dạy về AI. Ví dụ, dấu chân carbon hằng năm của TikTok được ước tính vào khoảng 50 triệu tấn CO₂e, gần tương đương với lượng phát thải hằng năm của Hy Lạp (TikTok Sustainability Estimate, 2025). Thời gian sử dụng kéo dài cùng với việc liên tục làm mới video là những yếu tố tạo nên tác động này. Ngay cả một phút lướt xem cũng tạo ra khoảng 2,9 gam CO₂e — một con số nhỏ, nhưng sẽ trở nên đáng kể khi được nhân lên trên hàng tỷ người dùng.
Việc xem video trực tuyến cũng có những tác động tương tự. Theo Carbon Trust (2025), xem video trên một chiếc tivi màn hình lớn tạo ra lượng phát thải carbon cao gấp 100 lần so với xem trên điện thoại thông minh. Một giờ xem video chất lượng cao sử dụng khoảng 77 watt-giờ điện năng, tương đương với việc chạy một chiếc laptop trong một đến hai giờ, hoặc giữ một bóng đèn LED sáng trong phần lớn buổi tối.
Các công cụ AI như ChatGPT, Gemini và Claude cũng có chi phí môi trường, nhưng thường thấp hơn so với những gì nhiều người có thể hình dung. Báo cáo hiệu suất môi trường năm 2025 của Google cho thấy một truy vấn văn bản đơn lẻ trên Gemini sử dụng khoảng 0,24 watt-giờ điện và 0,26 mililit nước — tương đương với lượng năng lượng cần thiết để thắp sáng một bóng đèn LED chỉ trong vài giây, và lượng nước xấp xỉ thể tích của một giọt nước (Google Sustainability, 2025). Phần lớn tác động môi trường đến từ quá trình huấn luyện mô hình, chứ không phải từ việc sử dụng hằng ngày. Sự phân biệt này thường giúp giảm bớt nỗi lo sợ và thúc đẩy việc tiếp cận AI một cách hiểu biết hơn.
Khung Năng Lực Hiểu Biết Về AI
Để giúp các cá nhân định hướng trong thực trạng này, các chuyên viên hướng nghiệp sẽ được hỗ trợ rất nhiều khi có những khung hướng dẫn rõ ràng. Tại Đại học Montana, các chuyên viên khai vấn nghề nghiệp thuộc Trung tâm Học tập Trải nghiệm và Thành công Nghề nghiệp sử dụng Khung PAUSE — một mô hình do UM phát triển, được điều chỉnh từ các khung đạo đức và phát triển bền vững về AI đã có trước đó — nhằm tích hợp trực tiếp yếu tố bền vững vào năng lực hiểu biết về AI.
Purpose – Mục đích: Vì sao AI được sử dụng? AI hỗ trợ mục tiêu của thân chủ như thế nào?
Accessibility & Agency – Khả năng tiếp cận và quyền tự quyết: Công cụ này có trao quyền cho thân chủ và đáp ứng các nhu cầu tiếp cận của họ không?
Underpinning Evidence – Cơ sở bằng chứng: Thông tin có thể được xác minh bằng 2–3 nguồn đáng tin cậy hay không?
Sustainability – Tính bền vững: Đây có phải là lựa chọn có tác động thấp nhất không? Nhiệm vụ này có thể được thực hiện hiệu quả hơn không?
Ethics – Đạo đức: Các yếu tố về quyền riêng tư, việc ghi nhận nguồn và sử dụng có trách nhiệm đã được cân nhắc chưa?
Mặc dù PAUSE đề cập đến những khía cạnh cốt lõi của việc sử dụng AI có trách nhiệm, Tính bền vững thường là khía cạnh mà sinh viên đặt ra nhiều câu hỏi nhất. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ sinh viên và thân chủ bằng cách đưa ra những chiến lược cụ thể, dễ tiếp cận, giúp giảm tác động môi trường mà không làm giảm tính hữu ích của AI.
Một kỹ thuật hiệu quả là gộp câu lệnh (batch prompting), tức là gộp nhiều câu hỏi vào một câu lệnh có cấu trúc rõ ràng. Nghiên cứu cho thấy kỹ thuật này có thể giảm mức sử dụng năng lượng lên đến 40% (Toro-Troconis, 2025), đồng thời cải thiện chất lượng đầu ra.
Cách Thực Hiện Gộp Câu Lệnh
- Ghi lại các câu hỏi có liên quan trong suốt cả ngày.
- Sắp xếp chúng thành từng nhóm/chủ đề.
- Bổ sung bối cảnh và các chi tiết liên quan.
- Nêu rõ giọng văn, định dạng và cấu trúc mong muốn.
- Nhập tất cả nội dung vào cùng một câu lệnh.
- Quay lại câu lệnh đó sau và bổ sung thêm các câu hỏi, để AI vẫn giữ được bối cảnh.
Ví dụ
Tôi đang ứng tuyển vào một vị trí trong cơ quan chính phủ liên bang. Dưới đây là kinh nghiệm của tôi: [chèn kinh nghiệm]. Vui lòng:
- Tạo 8–10 gạch đầu dòng có thể đo lường được.
- Tóm tắt kinh nghiệm của tôi trong bốn câu.
- Liệt kê các KSA đã được thể hiện.
- Chia sẻ ba lời khuyên cho các bài đánh giá mới trên USAJobs.
- Đưa ra hướng dẫn chung về cách trả lời các câu hỏi tự luận mới.
- Soạn một mẫu email để liên hệ với quản lý tuyển dụng.
Cấu trúc này hỗ trợ tính bền vững, tiêu tốn ít năng lượng hơn và cung cấp cho người tìm việc những kết quả chất lượng cao hơn.
Việc lựa chọn đúng mô hình cũng rất quan trọng. Ở đây, “mô hình” là đề cập đến hệ thống AI cốt lõi, chứ không phải nền tảng sử dụng.. Các mô hình nhẹ như Gemini Flash, ChatGPT-5 Instant hoặc Claude Haiku thường đã đủ cho các nhiệm vụ như viết lại, tóm tắt hoặc làm rõ mô tả công việc. Các mô hình lớn hơn, tiêu tốn nhiều năng lượng hơn như ChatGPT-5.1 Thinking hoặc Gemini Thinking với 3 Pro nên được dành cho các nhiệm vụ phức tạp. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể làm mẫu cho việc lựa chọn này trong các buổi tư vấn, thuyết trình, hội thảo và các phiên đào tạo.
Những thực hành bền vững khác bao gồm tái sử dụng và sắp xếp các cuộc trò chuyện, tránh tạo hình ảnh không cần thiết, và lựa chọn các nền tảng công bố minh bạch thông tin về tác động môi trường. Sinh viên và thân chủ không chỉ được hưởng lợi từ những chiến lược thực tiễn này, mà còn từ việc được chứng kiến các thói quen kỹ thuật số có chủ đích do chính chuyên viên hướng nghiệp làm mẫu.
Tham Gia Một Cách Có Đạo Đức
Điều quan trọng không kém là sự tham gia chủ động của các chuyên viên hướng nghiệp. Việc luôn cập nhật thông tin giúp các chuyên viên có thể góp phần định hình các cuộc thảo luận về chính sách, tính minh bạch và các tiêu chuẩn môi trường trong chính tổ chức và cộng đồng của mình.
Nhiều trường đại học hiện đang xây dựng những chính sách hỗ trợ việc sử dụng AI một cách hiệu quả và có trách nhiệm. Tại Đại học Montana, các cuộc đối thoại cởi mở trên toàn trường được khuyến khích thông qua các hội nghị chuyên đề về AI, các hướng dẫn sử dụng nền tảng được cập nhật và hoạt động truyền thông minh bạch. Cam kết công khai của trường đối với việc phát triển và triển khai AI một cách bền vững (University of Montana, 2025) góp phần xây dựng niềm tin, đồng thời mời gọi sinh viên, giảng viên và nhân viên cùng tham gia vào việc định hình các thực hành AI có trách nhiệm.
Cuối cùng, các chuyên viên hướng nghiệp muốn duy trì sự cập nhật có thể:
- Theo dõi các cập nhật từ những nhà cung cấp AI minh bạch.
- Tham dự các phiên chuyên đề của NCDA về AI và tham gia Ủy ban Công nghệ của NCDA.
- Tham gia các ủy ban trong tổ chức, nơi đang xây dựng các hướng dẫn sử dụng AI.
- Nắm rõ các chính sách, chương trình đào tạo và nguồn lực về AI của tổ chức mình.
AI và Vai Trò Quản Trị Môi Trường
AI Xanh không đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật, nhưng đòi hỏi những thói quen có chủ đích và các chiến lược dễ tiếp cận. Bằng cách tích hợp yếu tố bền vững, hướng dẫn kỹ thuật gộp câu lệnh, và làm mẫu cho việc sử dụng nền tảng một cách có trách nhiệm, các chuyên viên hướng nghiệp có thể giúp người khác tương tác với AI theo những cách phản ánh cả giá trị sống lẫn mục tiêu của họ. AI và vai trò quản trị môi trường có thể hỗ trợ lẫn nhau khi được sử dụng một cách thận trọng và bền vững.
Những Điều Cần Tiếp Tục Cân Nhắc
Các cuộc thảo luận xoay quanh tác động môi trường của trí tuệ nhân tạo đang thay đổi rất nhanh, và không thể được trình bày đầy đủ trong một bài viết duy nhất dành cho người hành nghề. Những chủ đề như việc sử dụng nước, cách các hệ thống công nghệ lớn được xây dựng và vận hành bằng nguồn năng lượng nào, cũng như các quy định mới, đều rất phức tạp và có sự khác biệt tùy theo từng địa phương. Bài viết này nhằm đưa ra một điểm khởi đầu thực tiễn để hiểu về AI Xanh và làm mẫu cho việc sử dụng AI một cách có suy xét. Khi nghiên cứu, chính sách và công nghệ tiếp tục phát triển, các chuyên viên hướng nghiệp được khuyến khích duy trì sự cập nhật, đặt ra những câu hỏi phản biện, đồng thời tham khảo NCDA và các nguồn đáng tin cậy khác để có được sự hướng dẫn, nguồn lực và hoạt động phát triển chuyên môn liên tục liên quan đến AI, đạo đức và tính bền vững môi trường.
Tham khảo
Carbon Trust. (2021). Carbon impact of video streaming.https://www.carbontrust.com/sites/default/files/documents/resource/public/Carbon-impact-of-video-streaming.pdf
Google Sustainability. (2025). Google 2025 environmental report: AI inference efficiency and sustainability. https://sustainability.google/google-2025-environmental-report/
L., J. (2025). TikTok’s 50-million-ton carbon crisis: Almost seven times larger than Meta’s footprint. CarbonCredits.com. https://carboncredits.com/tiktoks-50-million-ton-carbon-crisis-almost-7x-bigger-than-metas-footprint/
OpenAI. (2025). Building an AI-ready workforce: A look at college student ChatGPT adoption in the United States. https://cdn.openai.com/global-affairs/openai-edu-ai-ready-workforce.pdf
Thompson, A., & Hines, E. (2025). The use of ai in career development: different experiences in higher education with one unified goal. NCDA Career Developments, 41(2), 7-9.
Toro-Troconis, M. (2025). Think before you prompt: Reduce your AI carbon footprint with ROCKS. Association for Learning Technology. https://altc.alt.ac.uk/blog/2025/05/think-before-you-prompt-reduce-your-ai-carbon-footprint-with-rocks/#gref
University of Montana. (2025). Our AI commitment. https://umontana.ai/commitment
Wikipedia Contributors. (2025). Environmental impact of artificial intelligence. In Wikipedia. Retrieved November 3, 2025, from https://en.wikipedia.org/wiki/Environmental_impact_of_artificial_intelligence
Thông tin tác giả
Angie Thompson, MFRW, là Trợ lý Giám đốc phụ trách Gắn kết Sinh viên và Giáo dục AI tại bộ phận Học tập Trải nghiệm và Thành công trong Sự nghiệp của Đại học Montana. Bà dẫn dắt các sáng kiến trên toàn trường về việc tích hợp AI một cách có đạo đức, bền vững và dễ tiếp cận; đồng thời phụ trách các công cụ hướng nghiệp ứng dụng AI, hoạt động tư vấn liên bang, và các mối quan hệ hợp tác với Trường Lâm nghiệp và Bảo tồn, Dịch vụ Quân nhân và Cựu chiến binh, cùng bộ phận Chăm sóc Sức khỏe Toàn diện của UM. Thompson đồng chủ trì Ủy ban Công nghệ của Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ (NCDA), đồng thời đóng góp cho Nhóm Đặc trách AI của NCDA, Nhóm Chuyên trách Nội dung AI của NACE, và Dự án Tương lai AI của UM. Các GPT được bà hiệu chỉnh, bao gồm các mô hình tập trung vào hướng nghiệp và hỗ trợ cựu chiến binh, đã trở thành những công cụ được sử dụng rộng rãi nhằm cải thiện khả năng tiếp cận, tính bền vững và sự trao quyền cho sinh viên trong các dịch vụ hướng nghiệp. Với hơn hai thập kỷ kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục đại học, bà mang đến sự kết hợp giữa hướng dẫn thực tiễn, năng lực lãnh đạo chiến lược và cách tiếp cận đặt sinh viên làm trung tâm trong giáo dục AI, sự sẵn sàng nghề nghiệp và việc ứng dụng công nghệ xanh.
Có thể liên hệ với bà qua email: angie.thompson@mso.umt.edu và trên LinkedIn tại: www.linkedin.com/in/angie-thompson1020.
Người dịch: Hồ Lan
Biên tập: Cẩm Thanh
Nguồn bài viết: Link
Bài viết liên quan: