fbpx

Khiêm tốn trong văn hóa và các hướng tiếp cận dưới hình thức tường thuật khi làm việc với nhóm thân chủ đa dạng

Bài viết từ Marty Apodaca and Shalom Bond

Về cơ bản Tư vấn hướng nghiệp là một cách tiếp cận tích cực, tập trung vào việc khám phá thế mạnh của một người (Pope, 2003). Các cuộc trò chuyện xoay quanh bản sắc văn hóa là nguồn dữ liệu quan trọng để hiểu về sức mạnh và khả năng phục hồi của một nhóm dân cư, những người nhận hệ thống các thông điệp tiêu cực từ xã hội chiếm ưu thế (Freire, 1970). Các vấn đề về văn hóa, địa vị và sự thuộc về có liên quan nhiều đến tư vấn hướng nghiệp, và khi dân số khác nhau, việc khám phá những vấn đề này là điều cần thiết cho sự phát triển nghề nghiệp của thân chủ. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể là những người đấu tranh cho sự công bằng xã hội, như Frank Parsons (O’Brien, 2001) – cha đẻ của lĩnh vực tâm lý học nghề nghiệp. Tuy nhiên, họ thường bỏ qua các vấn đề văn hóa vì hai lý do. Một là do tính chất ngắn gọn, hướng đến mục tiêu của công việc nghề nghiệp. Hai là trong một số trường hợp, những người hành nghề cảm thấy không thoải mái với vấn đề văn hoá. Trong bài viết này, chúng tôi đề xuất một mô hình tận dụng sự khiêm tốn trong văn hoá (tạm dịch từ Cultural Humility) và cách tiếp cận tường thuật để tạo điều kiện cho tư vấn hướng nghiệp phù hợp với văn hóa và dựa trên thế mạnh cho các nhóm dân cư đa dạng.

Từ năng lực đa văn hoá đến sự khiêm tốn trong văn hoá

Nhận thức đa văn hóa và tính nhạy cảm là những yêu cầu cốt lõi của một số chương trình tư vấn, và cũng được bao gồm như một phần của Bộ Quy tắc Đạo đức NCDA. Sue, Arredondo và McDavis (1992) đã đề cập đến tầm quan trọng của việc tư vấn viên phát triển năng lực đa văn hóa (NLĐVH) khi làm việc với thân chủ có nguồn gốc đa dạng về chủng tộc và dân tộc. NLĐVH tập trung vào việc xây dựng các lĩnh vực kiến ​​thức phù hợp với nhóm thân chủ đa dạng ấy (Sue và cộng sự, 1992). Không thể phủ nhận tầm quan trọng của Sue trong việc đưa chủ đề đa văn hóa của thân chủ ra ánh sáng; tuy nhiên, hiện tại NLĐVH cần được phát triển hơn nữa để phục vụ tốt nhất nhu cầu phát triển nghề nghiệp của các cá nhân và các nhóm trong xã hội ngày nay.

Khiêm tốn trong văn hóa (KTTVH) là một cách tiếp cận cởi mở và khiêm tốn đối với các nền văn hóa khác nhau, thừa nhận rằng không có nền văn hóa nào vượt trội hơn nền văn hóa khác (Hook và cộng sự, 2013). Khi sử dụng KTTVH, người tư vấn cần cố gắng hiểu được văn hóa của thân chủ từ chính quan điểm của thân chủ. Ridley và cộng sự chỉ ra rằng hiểu biết các khái niệm cơ bản của các nền văn hóa khác nhau có thể sẽ hữu ích khi làm việc với các thân chủ da màu; tuy nhiên, việc cố gắng hiểu thân chủ chỉ thông qua các kiến ​​thức bề mặt là một nhiệm vụ bất khả thi. KTTVH cho phép các chuyên viên hiểu được nền tảng văn hóa của khách và xem khách hàng như một cá nhân, thay vì chỉ đơn giản là đại diện của một nhóm đồng nhất. KTTVH tập trung vào:

  • Sự khiêm tốn bên trong một cá nhân và giữa các cá nhân với nhau
  • Việc dịch chuyển từ nhận thức sang cởi mở hơn về trải nghiệm của thân chủ đến từ các nền văn hóa khác nhau
  • Sự tôn trọng và bỏ qua lòng tự tôn khi phát sinh các vấn đề văn hóa 
  • Sự chiêm nghiệm và tự đánh giá thay cho việc chỉ xây dựng các kiến thức bề mặt
  • Nhận biết rằng xuất thân của một thân chủ không đại diện cho tất cả các thân chủ có cùng xuất phát điểm ấy 

KTTVH là một nỗ lực để hiểu thân chủ từ góc nhìn cá nhân và độc đáo của họ. Các nhà tư vấn hướng nghiệp, những người đang cố gắng sử dụng KTTVH với khách hàng, có thể nhận ra sự hữu ích của cách tiếp cận tường thuật, dưới hình thức kể chuyện.

Phương thức tường thuật

Cách tiếp cận tường thuật để tư vấn nghề nghiệp với thân chủ là một sự phù hợp tự nhiên đối với KTTVH. Mục tiêu của phương pháp tường thuật không phải là để diễn giải hay đánh giá câu chuyện của thân chủ mà là nhập tâm vào câu chuyện để hiểu rõ hơn quan điểm của họ về một vấn đề hiện tại. Phương pháp tường thuật đã được chứng minh là có hiệu quả khi làm việc với khách hàng thuộc các nền văn hóa khác nhau (McClure & Russo, 1996; White & Epston, 1990). Bằng cách chia sẻ những câu chuyện, thân chủ có thể hiểu rõ hơn và bày tỏ tốt hơn về hiện tại họ là ai, họ lớn lên ở đâu và cuộc sống của họ đang hướng đến đâu. Những câu chuyện cho phép thân chủ hiểu những gì đã và đang xảy ra trong cuộc sống của họ, những sự kiện này đã xảy ra như thế nào và xây dựng ý nghĩa từ những sự kiện này (Madigan, 2011). Điều này cho phép thân chủ tự tái tạo và định hình các câu chuyện trong tương lai (Savickas, 2011).

Chuỗi hội thảo của Đại học New Mexico

Đại học New Mexico (UNM) là một tổ chức đa dạng và đào tạo sinh viên gốc Tây Ban Nha. Nhiều thân chủ đến với Văn phòng Dịch vụ Nghề nghiệp là những sinh viên da màu thế hệ đầu. Hợp tác với các trung tâm dân tộc của UNM, một chuỗi hội thảo đã được tổ chức, nơi những người tham gia có thể trao đổi cởi mở về các mối quan tâm liên quan đến việc gia nhập lực lượng lao động. Chuỗi hội thảo này đã diễn ra tại các cơ sở Dịch vụ Sinh viên Người Mỹ gốc Phi, El Centro de la Raza, và Dịch vụ Hỗ trợ Sinh viên (một chương trình UNM TRIO). Hai cố vấn nghề nghiệp điều phối hội thảo theo hình thức nhóm mở và khuyến khích những người tham gia chia sẻ và trò chuyện một cách cởi mở. Những gợi ý được sử dụng xuyên suốt buổi hội thảo đầu tiên bao gồm:

  • Mối quan tâm lớn nhất của tôi về công việc sắp tới là…
  • Các mối quan tâm khác của tôi về nghề nghiệp và trường học là…
  • Thuật ngữ “văn hóa công sở” có nghĩa gì đối với bạn?

Thông qua những câu hỏi mở này, người tham gia có thể nói lên những lo ngại về việc văn hóa và bản sắc của họ không được chấp nhận tại nơi làm việc. Một số chủ đề phổ biến bao gồm:

  • Lo sợ về sự phân biệt đối xử, các giá trị và văn hóa nơi làm việc
  • Lo lắng về tương lai của DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals – là một chính sách nhập cư của Mỹ được tạo ra nhằm bảo vệ cho các trẻ em nhập cư bất hợp pháp tại Mỹ) và tình trạng nhập cư của họ
  • Sợ thất bại và khiến gia đình thất vọng
  • Mối quan tâm về việc tốt nghiệp và sự chuyển tiếp sang thị trường lao động.

Trong hội thảo thứ hai, một phiên bản đã được sửa đổi gồm ba câu hỏi về Phỏng vấn Xây dựng Nghề nghiệp (CCI) đã được phân phát cho nhóm những người tham gia. Các cố vấn nghề nghiệp đã giới thiệu từng câu hỏi và kèm theo một bản ghi chú các câu trả lời. Các câu hỏi bao gồm:

  • Bạn ngưỡng mộ ai khi bạn trưởng thành?
  • Chương trình giải trí, podcast hoặc ứng dụng yêu thích hiện tại của bạn là gì?
  • Câu nói hoặc phương châm yêu thích hiện tại của bạn là gì?  

Sau khi hoàn thành các câu hỏi, các thành viên trong nhóm được mời chia sẻ những câu chuyện cá nhân của họ. Đây là một trải nghiệm chất lượng và đầy cảm hứng cho những người tham gia. Trong quá trình chia sẻ, các thành viên trong nhóm thường nhắc lại câu chuyện của thành viên khác, giúp người đó củng cố nguồn sức mạnh và cảm hứng một cách thường xuyên trong quá trình diễn ra hội thảo. Sau khi chia sẻ câu chuyện của họ, một phiên bản sửa đổi của Life Script được tạo bởi Savickas và Hartung (2012) đã được giới thiệu đến người tham gia để tham khảo:

  • Những điểm mạnh và giá trị mà họ sở hữu
  • Những lý tưởng mà họ đang phấn đấu để đạt tới
  • Động lực và sở thích trong môi trường làm việc
  • Lời khuyên cho bản thân để kiên trì vượt qua những giai đoạn khó khăn và chuyển đổi.

Vượt qua ranh giới trong hướng nghiệp truyền thống

Bản sắc văn hóa là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển nghề nghiệp, đặc biệt là đối với các nhóm cộng đồng dân cư khác nhau. Thông qua việc mời các sinh viên da màu chia sẻ câu chuyện của họ, từ quan điểm KTTVH, tất cả đều cảm nhận được nguồn sức mạnh và cảm hứng một cách chân thực. Những người tham gia đã ghi nhận cảm giác rõ nét hơn về sự tự tin, sự liên kết với trường học và sự rõ ràng về các mục tiêu trong học tập và nghề nghiệp. Một số chủ đề truyền cảm hứng phổ biến giữa các nhóm là:

  • Niềm tự hào văn hóa mạnh mẽ
  • Đóng góp cho cộng đồng và gia đình
  • Phát triển bản thân và cộng đồng thông qua giáo dục
  • Dựa trên các hình mẫu để lấy cảm hứng.

Kinh nghiệm của chúng tôi khi sử dụng KTTVH và các phương pháp tiếp cận tường thuật để hỗ trợ tư vấn hướng nghiệp nhóm cho thấy cần phải vượt ra khỏi phạm vi truyền thống của công việc hướng nghiệp, nhằm khám phá toàn diện bản sắc văn hóa. Chúng tôi hy vọng bài viết này cung cấp cho những người hành nghề (trong nhiều bối cảnh khác nhau) các công cụ, câu hỏi và ý tưởng mà họ có thể sử dụng để trao quyền và xác nhận với thân chủ xuyên suốt hành trình phát triển sự nghiệp của họ.  

Thông tin tác giả

Marty Apodaca, LMHC, CCC, NCC, là CDF 2 tại Trung tâm dịch vụ nghề nghiệp UNM (tạm dịch từ UNM Career Service), có bằng LMHC ở New Mexico, và chuyên Tư vấn và Giám sát nghề nghiệp. Ông hiện đang theo học Tiến sĩ về Tư vấn Giáo dục và trước đó đã lấy bằng Thạc sĩ Tư vấn của UNM. Marty giám sát và đào tạo các thực tập sinh trình độ Thạc sĩ tại Trung tâm dịch vụ nghề nghiệp UNM. Ông từng là chủ tịch của NMCDA và là thành viên tích cực của NCDA, ACA và NMCA. Ông vừa tốt nghiệp lớp Học viện Lãnh đạo NCDA năm 2017. Marty quan tâm đến việc đào tạo và điều phối cho Phỏng vấn Xây dựng Sự nghiệp (tạm dịch từ Career Construction Interview). Hiện nay, ông là giảng viên của Học viện Xây dựng Nghề nghiệp Bang Kent và Albuquerque (tạm dịch từ Kent State and Albuquerque Career Construction Institutes). Các bạn có thể liên hệ với ông tại rapodaca@unm.edu.  

 Shalom Leo Bond, LMHC, GCDF, có bằng Thạc sĩ Tham vấn và bằng Cử nhân ngành Mỹ học tại Đại học New Mexico. Shalom là CDF 1 tại UNM, viết cho blog Dịch vụ nghề nghiệp của UNM và thực hiện giờ tư vấn hướng nghiệp trực tuyến tại chỗ (không cần hẹn trước). Shalom quan tâm các chủ đề về công bằng xã hội, sức khỏe tinh thần, cộng đồng và vẻ đẹp tự nhiên của New Mexico. Anh cũng quan tâm đến các vấn đề về LGBTQ và các phương pháp tham vấn dựa trên chánh niệm. Các bạn có thể liên hệ với anh tại sbond89@unm.edu.

 

Người dịch: Mai Trần

Biên tập: Tâm Tình, Gia Tuệ

Nguồn bài viết: https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sd/news_article/165118/_PARENT/CC_layout_details/false  

Photo by Artem Podrez from Pexels