Đón Nhận Việc Nghỉ Hưu Với Tâm Thế Tích Cực

Tác giả: Ron Elsdon

Nghỉ hưu thực sự có ý nghĩa gì? Phải chăng đó là sự “rút lui” như định nghĩa trong từ điển Merriam-Webster? Hay điều đó gợi lên trong bạn những từ như thư giãn, hạnh phúc, du lịch, gia đình, niềm vui, thành công, tự do, tài chính và viên mãn, như cách mà trường Đại học MIT đã chỉ ra khi khảo sát người dân Mỹ về “cuộc sống sau sự nghiệp” (Intentional Wealth Management, 2019). Một số người có thể cảm thấy hào hứng, trong khi những người khác lại ngạc nhiên khi nhận ra cảm xúc lẫn lộn của mình. Cách đây khoảng mười năm, bản thân tôi cũng từng cảm thấy sự mâu thuẫn đó xuyên suốt ba năm khi đang chuyển dần sang giai đoạn nghỉ hưu.

Bài viết này giúp khám phá cách chúng ta hoàn toàn có thể đón nhận nghỉ hưu với tinh thần chủ động khám phá và phát triển thay vì để sự hoang mang chi phối. Điều này quan trọng với không chỉ các chuyên viên hướng nghiệp, các thân chủ mà còn với cả cộng đồng. Mặc dù độ tuổi nghỉ hưu trung bình ở Hoa Kỳ thay đổi tùy theo tiểu bang, giới tính và nghề nghiệp, hầu hết mọi người nghỉ hưu ở độ tuổi 60 (Guardian, 2025; Warren, 2024). Các dự báo cho thấy số lượng người Mỹ từ 65 tuổi trở lên sẽ tăng từ 61 triệu người vào năm 2024 (Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, 2025) lên 82 triệu người vào năm 2050 (Tổ chức tham chiếu dân số, 2024). Có đến 33 quốc gia sở hữu tỷ lệ dân số từ 65 tuổi trở lên cao hơn Hoa Kỳ (Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, 2023), vì vậy nghỉ hưu là một vấn đề mang tính toàn cầu hiện nay và trong nhiều năm tới.

Các Yếu Tố Ảnh Hưởng đến Nghỉ Hưu

Nhiều yếu tố tác động đến việc nghỉ hưu, bao gồm:

• Tài chính: Các kết quả nghiên cứu hiện đang trái ngược nhau. Ví dụ, một nghiên cứu cho thấy hai phần ba thế hệ “Baby Boomers” chưa chuẩn bị sẵn sàng về tài chính, mặc dù 30,4 triệu người Mỹ sẽ bước sang tuổi 65 trong giai đoạn 2024-2030 (Alliance for Lifetime Income, 2024). Tuy nhiên, một nghiên cứu khác lại chỉ ra rằng hai phần ba người lao động Mỹ cảm thấy tự tin vào khả năng sống thoải mái trong suốt quãng thời gian nghỉ hưu (Viện Nghiên cứu Quyền lợi Nhân viên, 2025).
• Sức khỏe: Tình trạng sức khỏe có thể hạn chế các lựa chọn và thay đổi theo thời gian cùng với những trải nghiệm trong giai đoạn nghỉ hưu.
• Mức độ kiểm soát: Việc nghỉ hưu là tự nguyện hay bị ép buộc chẳng hạn do tái cơ cấu tổ chức (Hartman, 2025), sẽ ảnh hưởng nhiều đến góc nhìn của chúng ta về giai đoạn này 
• Trách nhiệm gia đình: Trách nhiệm chăm sóc gia đình có thể ảnh hưởng đến quỹ thời gian cá nhân và nơi chúng ta sinh sống sau nghỉ hưu.

Với sự lưu ý về những yếu tố này, phần tiếp theo của bài viết sẽ khám phá những gì sẽ hiện diện trong cuộc sống của một người nghỉ hưu.

Xây dựng “Danh mục Cơ hội” khi nghỉ hưu

Sự khác biệt căn bản của nghỉ hưu so với công việc truyền thống – nơi hiệu suất công việc được đánh giá dựa trên mục tiêu của tổ chức. Đối với người nghỉ hưu, quá trình này đòi hỏi khả năng tự định hướng cá nhân và tự đánh giá mức độ đáp ứng các nhu cầu nội tại, xây dựng các mối quan hệ có ý nghĩa, và đóng góp cho cộng đồng. Con đường nghỉ hưu giống như một lộ trình phi truyền thống, mang tinh thần khởi nghiệp (Elsdon, 2014), với một danh mục các cơ hội không ngừng phát triển. Nghỉ hưu có thể diễn ra đột ngột, hoặc từ từ thông qua công việc bán thời gian hay tự doanh. Điều này ảnh hưởng đến cả trải nghiệm cảm xúc lẫn thực tế của việc nghỉ hưu.

Các thành phần tiềm năng của một danh mục nghỉ hưu bao gồm:

• Phát triển cá nhân và sức khỏe
  • Rèn luyện thể chất: Với một số người, rèn luyện có thể là đến phòng tập, trong khi người khác chọn đi bộ hoặc các bài tập kết hợp thân–tâm (ví dụ như thái cực quyền), một mình hoặc cùng bạn bè. Bản thân tôi thường đi bộ từ ba đến bốn dặm mỗi sáng trước bữa ăn, vừa đi vừa nghe sách nói. Đó là một cách tuyệt vời và bình yên để bắt đầu ngày mới.
• Kích thích trí tuệ
  • Nghỉ hưu là cơ hội để khám phá những lĩnh vực mà trước đây ta ít có thời gian theo đuổi. Điều này có thể bao gồm tìm hiểu các lĩnh vực học tập mới, phát triển kỹ năng mới, hoặc áp dụng các kỹ năng sẵn có theo những cách mới. Đối với tôi, điều này bao gồm:
    • Đọc sách: ứng dụng Libby miễn phí thông qua thư viện địa phương—là một món quà vô giá. Gần đây tôi đã khám phá một cuốn tiểu sử xuất sắc (Caro, 1974), một tác phẩm tuyệt tác về việc nuôi dưỡng một con thỏ rừng (Dalton, 2025), và một loạt truyện trinh thám hấp dẫn với nhân vật chính là một nhà trị liệu tâm lý (Goodreads, n.d.).
    • Học piano thông qua chương trình trực tuyến Piano Marvel. Dù chương trình rất tốt, tôi thì lại không học được tốt lắm.
    • Tham gia các khóa học về âm nhạc, nghệ thuật, văn học, tôn giáo, lịch sử và triết học thông qua The Great Courses.
    • Viết báo thỉnh thoảng.

• Gắn kết cộng đồng
  • Tham gia tình nguyện là một cách cống hiến đầy ý nghĩa và đồng thời cho phép mỗi người có thể sử dụng những kỹ năng yêu thích. Các chuyên viên hướng nghiệp dùng kỹ năng tư vấn để hỗ trợ thân chủ nhận diện các cơ hội phù hợp và áp dụng vào chính cuộc sống của họ. Việc tham gia tình nguyện trong một tổ chức có mục tiêu rõ ràng và cần đến sự đóng góp của bạn (Elsdon, 2018) không chỉ mang lại nhiều ý nghĩa cho bản thân mà còn hỗ trợ tích cực cho quá trình nghỉ hưu. Ví dụ, hiện nay tôi tình nguyện làm gia sư trong một chương trình xóa mù chữ cho người lớn tại thư viện địa phương của chúng tôi (Thư viện Contra Costa County).
• Gắn kết gia đình
  • Nghỉ hưu có thể mang lại món quà quý giá là nhiều thời gian hơn bên gia đình. Vợ chồng tôi đã có khoảng thời gian thật ý nghĩa khi được chăm sóc các cháu lúc chúng còn nhỏ, và giờ đây chúng tôi tận hưởng những kỳ nghỉ gia đình cũng như cùng nhau tham dự các sự kiện của gia đình như lễ tốt nghiệp.

• Du lịch
  • Nghỉ hưu có thể là thời gian lý tưởng để khám phá các điểm đến du lịch nếu nguồn lực cho phép. Trước đại dịch COVID-19, chúng tôi đã đến thăm bốn khu vực tuyệt đẹp ở Hoa Kỳ và Canada với Road Scholar.

• Vận động xã hội
  • Các chuyên viên hướng nghiệp có thể sử dụng kỹ năng để hỗ trợ thân chủ tham gia tích cực vào những lĩnh vực họ quan tâm, hoặc để họ lựa chọn các vấn đề xã hội mà họ muốn dấn thân. Trong bối cảnh các giá trị và bản sắc của đất nước đang đối mặt với nhiều thách thức, việc tham gia hoạt động chính trị là điều hết sức quan trọng. Cá nhân tôi tham gia các cuộc biểu tình ôn hòa và ủng hộ các mục tiêu công bằng xã hội.
• Gắn kết tâm linh 
  • Nghỉ hưu thường là thời gian để chiêm nghiệm và đánh giá lại mục đích sống. Việc tham gia vào các cộng đồng thực hành tâm linh tiến bộ, coi trọng sự hòa nhập, chẳng hạn như thực hiện các cuộc phỏng vấn về lịch sử, xây dựng các kỹ năng phát triển nghề nghiệp, đã giúp tôi đào sâu và làm phong phú thêm khía cạnh tinh thần này.
• Hoạt động thực tiễn
  Các hoạt động như các dự án trong gia đình, làm thủ công và các sở thích (như nhiếp ảnh, làm vườn và nấu ăn), hoặc các cuộc hẹn chăm sóc sức khỏe khi cần. 

Các công cụ cung cấp thông tin định hướng nghề nghiệp cũng có thể hỗ trợ hiệu quả trong việc lựa chọn một danh mục nghỉ hưu do cá nhân tự định hướng (Elsdon, 2014). Ví dụ, Bánh xe Cuộc đời (Wheel of Life), giúp cá nhân tự đánh giá mức độ hài lòng và mức độ quan trọng của từng lĩnh vực trong cuộc sống. Công cụ trắc nghiệm tính cách MBTI (Myers–Briggs Type Indicator – Briggs Myers, 2015) cũng có thể được chuyên viên và thân chủ khám phá.Trong bối cảnh nghỉ hưu, những người có xu hướng hướng ngoại (E) theo MBTI có thể tìm kiếm sự tương tác với người khác, trong khi những người hướng nội (I) có thể thích các hoạt động một mình. Những người thiên về cảm giác (S) có thể tìm đến các hoạt động thực tiễn, còn những người thiên về trực giác (N) có thể ưa thích các hoạt động mang tính suy ngẫm. Những người có xu hướng nguyên tắc (J) coi trọng một lịch trình rõ ràng, trong khi những người có xu hướng linh hoạt (P) có thể coi trọng sự tự do, linh hoạt trong nhịp sống hàng ngày. Các quyết định khách quan về con đường phía trước có thể phù hợp với những người thiên về lý trí (T), trong khi các quyết định mang tính chủ quan có thể hấp dẫn những người thiên về cảm xúc (F).

Với một số người, nghỉ hưu là sự hiện diện đầy đủ trong từng khoảnh khắc. Với người khác, đó là việc tạo ra một không gian ý nghĩa – nơi “được là chính mình” quan trọng hơn “phải làm điều gì đó”.

Thách Thức và Niềm Vui Của Nghỉ Hưu

Những thách thức mà người nghỉ hưu có thể gặp phải bao gồm:

• Thích nghi với việc dành nhiều thời gian hơn trong mối quan hệ với vợ/chồng hoặc bạn đời, người có thể đã nghỉ hưu hoặc chưa. Ví dụ, với mức độ thành công khác nhau, tôi cố gắng không xâm phạm không gian và thời gian của vợ tôi, vốn đã được hình thành qua nhiều năm khi tôi vẫn còn làm việc toàn thời gian.

• Thích nghi với những cách quản lý tài chính mới, chẳng hạn như sự thay đổi về nguồn thu nhập và vai trò của các khoản đầu tư.

• Đôi khi một số người có thể cảm thấy mình trở nên “vô hình”. Với vai trò là chuyên viên hướng nghiệp, chúng ta có thể giúp thân chủ vượt qua những cảm xúc này.

Các cách làm phong phú thêm niềm vui cho người về hưu bao gồm:

• Sống một cuộc sống tự tại, dựa trên các giá trị cá nhân.

• Học hỏi và phát triển.

• Cống hiến cho cộng đồng.

• Tận hưởng thời gian bên gia đình.

Niềm vui của nghỉ hưu có thể vượt xa những thử thách. Điều này đã đúng với tôi. Mong rằng điều đó cũng sẽ đúng với bạn và các thân chủ của bạn.

Tham khảo

Alliance for Lifetime Income. (2024). Two-thirds of peak baby boomers are not financially prepared for retirement. https://www.prnewswire.com/news-releases/two-thirds-of-peak-baby-boomers-are-not-financially-prepared-for-retirement-302120313.html 

Briggs Myers, I. (2015). Introduction to myers-briggs type, seventh edition. CPP, Inc. (now The Myers-Briggs Company).

Caro, R. (1974). The power broker. Knopf.

Contra Costa County Library. Project second chance. https://ccclib.org/psc/ 

Dalton, C. (2025). Raising hare: A memoir. Pantheon.

Elsdon, R. (2018). Becoming a volunteer. NCDA Career Convergence. https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sd/news_article/159209/_PARENT/CC_layout_details/false 

Elsdon, R. (2014). How to build a nontraditional career path: Embracing economic disruption. Praeger.

Employee Benefit Research Institute. (2025). Retirement confidence survey. https://www.ebri.org/retirement/retirement-confidence-survey 

Goodreads (n.d.) Frieda Klein series. https://www.goodreads.com/series/67491-frieda-klein 

Guardian. (2025). The average retirement age in the US. https://www.guardianlife.com/retirement/average-age 

Hartman, R. (2025). What is the average retirement age in the U.S.? https://money.usnews.com/money/retirement/aging/articles/what-is-the-average-retirement-age 

Intentional Wealth Management. (2019). Words used to describe retirement say a lot. https://www.iwmfinancial.com/blog/words-used-to-describe-retirement-say-a-lo

Population Reference Bureau. (2024). Fact sheet: Aging in the United States.  https://www.prb.org/resources/fact-sheet-aging-in-the-united-states/ 

United States Census Bureau. (2025). Older adults outnumber children in 11 states and nearly half of U.S. Counties. https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2025/older-adults-outnumber-children.html 

United States Census Bureau. (2023). U.S. Older population grew from 2010 to 2020 at fastest rate since 1880 to 1890. https://www.census.gov/library/stories/2023/05/2020-census-united-states-older-population-grew.html 

Warren, K. (2024). What’s the average retirement age? Factors, trends, and variations. https://www.investopedia.com/average-retirement-age-8602909 

Thông tin tác giả

Ron Elsdon là một tác giả và diễn giả đã về hưu, đồng thời là người sáng lập các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực phát triển nghề nghiệp và lực lượng lao động. Các tác phẩm đã xuất bản của ông bao gồm: How to Build a Nontraditional Career Path: Embracing Economic Disruption (Praeger, 2014); biên tập viên cho cuốn Business Behaving Well: Social Responsibility, from Learning to Doing (Potomac Books, 2013); biên tập viên cho cuốn Building Workforce Strength: Creating Value through Workforce and Career Development (Praeger, 2010); và tác giả cuốn Affiliation in the Workplace: Value Creation in the New Organization (Praeger, 2003). Ông có bằng tiến sĩ kỹ thuật hóa học tại Đại học Cambridge, bằng thạc sĩ về phát triển nghề nghiệp tại Đại học John F. Kennedy, và bằng cử nhân kỹ thuật hóa học tại Đại học Leeds. Liên hệ với Ron qua email: ronelsdon@gmail.com. Trang web cá nhân của ông là www.elsdon.com

Người dịch: Mai Le

Biên tập: Cẩm Thanh

Nguồn bài viết: Link

Photo by Centre for Ageing Better on Unsplash