Người chấp bút – Ghost Writer

1. Thông tin cơ bản

  • Tuổi: 30 tuổi
  • Giới tính: Nam
  • Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 5 năm
  • Trình độ học vấn và chuyên ngành: Cử nhân Quản trị kinh doanh; Cử nhân Tâm lý học
  • Số giờ làm hằng tuần: 20 giờ/tuần
  • Loại hình & quy mô công ty: Công ty xuất bản, quy mô dưới 20 người

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Trách nhiệm chính của tôi trong công việc hiện tại bao gồm:

  • Phỏng vấn tác giả
  • Viết bản thảo

Giá trị mà công việc này mang lại:

  • Đối với tác giả: Giúp các chuyên gia đúc kết tri thức và trải nghiệm thực tế thành những cuốn sách hoàn chỉnh
  • Đối với độc giả: Mang đến những cuốn sách giàu giá trị, hữu ích và truyền cảm hứng
  • Đối với công ty: Tạo ra những sản phẩm chất lượng cho hoạt động kinh doanh

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi bắt đầu vào nghề với công việc tự do (freelancer), viết báo và viết nội dung cho các trang web. Sau đó, tôi bắt đầu nhận các dự án dịch sách từ tiếng Anh sang tiếng Việt, rồi tiếp tục nhận các dự án biên tập sách.

Kế đến, tôi bắt đầu nhận các dự án chấp bút. Một khách hàng của tôi khi đó nhận thấy công việc này có thể sinh lời nên đã mở công ty và mời tôi về cộng tác, đảm nhận vị trí chấp bút cho các tác giả.

Vì sao chọn con đường này? Từ hồi sinh viên tôi muốn kiếm thêm thu nhập nên tìm kiếm các công việc viết lách. Tôi chọn viết lách vì cảm thấy công việc này dễ với tôi, có thể làm tự do, không ảnh hưởng tới việc học cũng như các việc khác. Rồi sau đó tốt nghiệp, tôi đi làm văn phòng thấy không phù hợp, thế nên cứ bám trụ với nghề và phát triển.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Thời gian có thể không cố định Các công việc chính theo trình tự thời gian trong ngày.
2 tiếng/ 1 tuần Họp với tác giả
2 tiếng/ 1 tuần Gửi câu hỏi để tác giả ghi âm câu trả lời
3 tiếng/ 1 tuần Nghe ghi âm tác giả trả lời và chuẩn bị cho cuộc họp tuần sau
5-10 tiếng/ 1 tuần Tự nghiên cứu thêm về lĩnh vực chuyên môn của tác giả
3 tiếng/ 1 tuần Xây dựng định hướng cho sách, cấu trúc chương mục, cấu trúc chi tiết để triển khai từng ý
3-4 tiếng/ 1 ngày Trực tiếp viết bản thảo; Chỉnh sửa bản thảo theo yêu cầu
1 lần/ 2 tháng Xem phản hồi của độc giả về sách đang viết, lấy đánh giá trong quá trình dựng bản thảo
1 lần/ 4 tháng Viết các tài liệu liên quan (tóm tắt sách, mô tả hình ảnh minh họa, những câu chuyện trong quá trình sáng tác để truyền thông, nội dung bìa trước sau – tay gấp – trang xi-nhê…)
1 lần/ 1 tuần Họp với tổng biên tập để kiểm soát tiến độ và chất lượng
1 tiếng/ 1 nhân vật Phỏng vấn những nhân vật tác giả nêu ra trong sách (tùy số lượng nhân vật, 1 nhân vật khoảng 1 tiếng)
1 tiếng/ 4 tháng Công việc hành chính (thông báo tiến độ với tác giả, lấy xác nhận chốt bản thảo, lấy xác nhận từ các nhân vật xuất hiện trong bản thảo đồng ý với các nội dung đã viết trong bản thảo,…)  
Ghi chú Thời gian làm việc: 7 ngày/1 tuần

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều tôi yêu thích nhất ở công việc của mình là cơ hội được học hỏi và hoàn thiện bản thân qua mỗi dự án.

Các dự án giúp tôi không ngừng trau dồi kỹ năng viết và mở rộng tư duy.

Đặc biệt, việc được làm việc trực tiếp với các chuyên gia và doanh nhân thành công để tôi có cơ hội được học và phát triển.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Điều tôi không thích nhất là sự không ổn định của công việc.

Bên cạnh đó, công việc đem lại thu nhập không cao.

Cuối cùng, sự không được công nhận khi làm công việc người chấp bút.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Các em có thể cân nhắc tập trung rèn luyện và hoàn thiện bản thân ở những khía cạnh sau:

  • Về kiến thức: Chủ động mở rộng kho tàng tri thức ở đa dạng các lĩnh vực để gia tăng góc nhìn.
  • Về kỹ năng: Mài sắc tư duy hệ thống, lập luận logic và đặc biệt là nâng cao kỹ năng viết.
  • Về thái độ: Biết hạ thấp cái tôi của mình.

Đặc biệt, nếu muốn bứt phá và thăng tiến xa hơn trên con đường sự nghiệp, các em nhất định phải chủ động xây dựng mạng lưới kết nối chuyên nghiệp và định hình thương hiệu cá nhân.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Không nhiều người biết về công việc này.  Vì nghề này không quá phổ biến và mọi người không nghĩ rằng có thể thuê người khác viết sách cho mình.

Chỉ cần văn hay chữ tốt là làm được. Tuy nhiên điều này không chính xác. Vì viết tốt cần thêm tư duy hệ thống và logic để đảm bảo thông điệp không xuyên suốt, văn phong không nhất quán, tránh câu trước đá câu sau, chương trước có thể mâu thuẫn với chương sau.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Nghề này không phổ biến, khó để kiếm dự án và viết sách thì không dễ. Thêm vào đó, người chấp bút (ghost writer) ở Việt Nam không được công khai như ở Mĩ nên khó xây dựng danh tiếng. Vì vậy, công việc này không giúp tự nuôi bản thân khi mới ra trường, mà có thể cân nhắc như một công việc tay trái.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu em yêu thích công việc viết lách, có thể học hỏi và mở rộng tư duy viết, có thể cân nhắc làm công việc này như một công việc tay trái.