Sử dụng chiến lược tham vấn Adler giúp thân chủ thiết kế nghề nghiệp tương lai

Tác giả: Mariagrazia Buttitta và Marion Cavallaro

[Ghi chú của Ban biên tập: Bài báo này được xuất bản lần đầu năm 2019 và được đăng lại tại đây do giá trị của việc chia sẻ các lý thuyết tham vấn.]

Khi phải lựa chọn giữa những con đường sự nghiệp khác nhau, từ “sự nghiệp” có thể khiến nhiều thân chủ trở nên sợ hãi. Trong khi một số người cảm thấy hứng thú với những khởi đầu mới, thì với những người khác, ý nghĩ phải tìm được một sự nghiệp hoàn hảo có thể gây cho họ cảm giác lo âu, căng thẳng hoặc bất an. Điều này khiến cho thân chủ bắt đầu hình thành những giả định tiêu cực về bản thân, nghi ngờ lựa chọn của chính mình và cảm thấy không chắc chắn về tương lai. Các chiến lược tham vấn Adler như (a) phỏng vấn dựa trên điểm mạnh, (b) hồi tưởng ký ức tuổi thơ, và (c) “hành động như thể là” có thể giúp thân chủ nhận diện điểm mạnh của mình, xác định niềm tin mang tính xây dựng và phát triển các hành vi mới cho nhiều tình huống nghề nghiệp khác nhau.

Chiến lược Phỏng vấn dựa trên điểm mạnh theo liệu pháp Adler 

Phỏng vấn dựa trên điểm mạnh tập trung vào các điểm mạnh và nguồn lực bên trong lẫn bên ngoài mà mỗi cá nhân có thể sử dụng để đối phó với những thử thách trong cuộc sống (Carlson & Englar-Carlson, 2013). Chiến lược này có thể được sử dụng trong giai đoạn ban đầu của tiến trình tham vấn, cụ thể là tập trung vào xây dựng mối quan hệ trị liệu, hoặc trong giai đoạn cuối cùng khi khuyến khích thân chủ thực hiện thay đổi dựa trên điểm mạnh của họ. Ngoài ra, phỏng vấn dựa trên điểm mạnh còn có thể được sử dụng để giúp thân chủ: (1) đưa ra các lựa chọn nghề nghiệp ban đầu, (2) xây dựng bản tóm tắt kinh nghiệm làm việc (résumé), và (3) chuẩn bị cho buổi phỏng vấn tìm việc.

Cách thực hiện Phỏng vấn dựa trên điểm mạnh

Tiến trình từng bước cùng với các câu hỏi mẫu dưới đây minh họa cách thức phỏng vấn diễn ra:

1. Bắt đầu bằng việc đặt câu hỏi giúp thân chủ khám phá năm hoặc sáu điểm mạnh mà họ nhìn thấy ở bản thân hoặc người khác từng nhìn thấy ở họ.

• Bạn thích làm gì?
• Hãy nghĩ đến lần mà ai đó từng khen ngợi bạn. Họ đã nói gì?
• Hãy nhớ đến một tình huống trong quá khứ mà bạn nghĩ là bạn đã sử dụng một vài điểm mạnh của mình để đạt được mục tiêu. Đó là những điểm mạnh nào?

2. Mời thân chủ kể chi tiết về (những) lần họ đã áp dụng những điểm mạnh đó.

• Bạn có thể nêu ví dụ cụ thể về (những) lần bạn đã sử dụng những điểm mạnh đó không?
• Kể cho tôi nghe về một vấn đề mà bạn đã giải quyết gần đây. Bạn đã sử dụng điểm mạnh nào để giải quyết vấn đề này?

3. Hỗ trợ thân chủ quan sát những mô thức lặp lại giữa các ví dụ và điểm mạnh khác nhau mà họ đã chia sẻ.

• Bạn thấy có mô thức hay chủ đề chung nào lặp lại trong những điểm mạnh của mình không?

4. Cuối cùng, giúp thân chủ hiểu được cách họ có thể sử dụng những điểm mạnh này vào tình huống nghề nghiệp hiện tại.

• Có điểm mạnh nào bạn có thể đưa vào bản tóm tắt kinh nghiệm làm việc (résumé) của mình không?
• Những điểm mạnh nào bạn có thể đề cập trong buổi phỏng vấn tìm việc sắp tới?

Việc tập trung vào điểm mạnh giúp thân chủ tăng thêm sự tự tin trong các tình huống dễ gây lo âu như các sự kiện networking và phỏng vấn tìm việc, đồng thời giúp họ có thêm động lực để đối mặt với các tình huống thử thách.

Chiến lược Hồi tưởng ký ức thời thơ ấu theo liệu pháp Adler

Mục đích của chiến lược này là nhằm giúp thân chủ khám phá cảm xúc và ý nghĩa của những ký ức thời thơ ấu, từ đó nhận thức và thấu hiểu sâu sắc hơn những niềm tin cốt lõi hay quan điểm hiện tại về bản thân, người khác và thế giới (Clark, 2012; Mosak & DiPietro, 2006). Savickas (2011) gợi ý sử dụng chiến lược này để hỗ trợ thân chủ tái định hình các thông điệp trong nội tâm, qua đó giúp họ đưa ra quyết định nghề nghiệp của mình.

Cách thực hiện chiến lược Ký ức tuổi thơ theo liệu pháp Adler

Mời thân chủ nghĩ về ba ký ức xảy ra lúc họ còn nhỏ, tốt nhất là trước bảy hoặc tám tuổi. Với mỗi ký ức, đề nghị thân chủ miêu tả các chi tiết hình ảnh cụ thể về những gì đã diễn ra cùng với những cảm xúc và suy nghĩ liên quan. Các gợi ý sau đây có thể được sử dụng để giúp thân chủ liên kết các ký ức thời thơ ấu với tình huống nghề nghiệp hiện tại của mình:

• Hãy nhớ lại lúc bạn càng nhỏ càng tốt, và kể chi tiết về một ký ức mà bạn còn nhớ — hãy chắc chắn rằng các chi tiết mà bạn kể ra cụ thể nhất có thể.
• Nếu bạn vẽ một bức tranh về ký ức thời thơ ấu này, bức tranh của bạn sẽ có những gì?
• Trong cả ba ký ức ấy, bạn thấy có chủ đề và cảm xúc chung nào lặp lại không?
• Mô thức này gợi lên cho bạn điều gì về cách bạn đang nhìn nhận bản thân, người khác và thế giới?
• Bạn nghĩ những niềm tin đó về bản thân ảnh hưởng như thế nào đến các lựa chọn nghề nghiệp của mình?

Chẳng hạn, thân chủ có thể có những quan điểm tiêu cực về bản thân, như “Tôi chẳng bao giờ thành công hoặc dường như chẳng có việc gì suôn sẻ với tôi cả.” Hệ quả là điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự thể hiện của họ trong buổi phỏng vấn tìm việc. Do đó, với vai trò là nhà tham vấn, chúng ta có thể giúp họ nhận diện những mô thức tiêu cực của bản thân, hiểu cách chúng ảnh hưởng đến họ như thế nào, và học cách phát triển những quan điểm mới thay thế. Điều này có thể đạt được thông qua việc giúp thân chủ tập trung vào lần mà họ từng thành công và nhận diện những điểm mạnh họ đã sử dụng để đạt được kết quả tích cực đó.

Chiến lược “Hành động như thể là” theo liệu pháp Adler

Chiến lược “hành động như thể là” là chiến lược không mang tính đe dọa, có thể được sử dụng để giúp thân chủ “thử nghiệm” các hành vi mới trong một khoảng thời gian nhất định (Savikas, 2011; Carlson & Johnson, 2016). Việc chọn một khoảng thời gian ngắn sẽ giúp thân chủ giảm sự kháng cự đối với những thay đổi và dễ thử hành vi mới hơn.

Cách thực hiện chiến lược “Hành động như thể là”

1. Xác định một tình huống mà thân chủ muốn “thay đổi”. Ví dụ như “Hãy tưởng tượng một buổi phỏng vấn tìm việc lý tưởng với bạn, buổi đó sẽ trông như thế nào?”
2. Đề nghị thân chủ tưởng tượng mình đang ở trong tình huống “lý tưởng giả định” đó và động não những hành vi cụ thể mà họ có thể thực hiện để giúp ích cho mình. Ví dụ như “Bạn sẽ nói hoặc làm điều gì tích cực trong buổi phỏng vấn tìm việc mà bạn cảm thấy thành công?”
3. Suy ngẫm về những gì thân chủ đã làm tốt trong tình huống “lý tưởng giả định” mà họ cũng có thể áp dụng vào trong thực tế.
4. Khuyến khích thân chủ “thử nghiệm” hành vi “giả định” đó trong tình huống diễn ra một lần và trong khoảng thời gian ngắn. Ví dụ như tìm một người có thể đóng vai nhà tuyển dụng tiềm năng cho cuộc phỏng vấn tìm việc mô phỏng và thực hành những hành vi mới này.

Thông qua việc khám phá những kết quả tích cực “giả định”, thân chủ có thể bắt đầu hình thành sự phát triển và tự tin khi họ chuẩn bị tiếp cận với những tình huống mới.

Ba chiến lược sáng tạo

Liệu pháp tham vấn Adler cung cấp những chiến lược sáng tạo nhằm giúp thân chủ thiết kế lộ trình nghề nghiệp phù hợp. Với vai trò là nhà tham vấn, chúng ta có thể không sở hữu một quả cầu pha lê để dự đoán tương lai của thân chủ, nhưng chúng ta có những công cụ giúp họ vượt qua thử thách hoặc trở ngại mà họ có thể gặp phải trên hành trình ấy. Như Alfred Adler từng nói, “Vượt qua khó khăn là con đường dẫn đến sự can đảm, lòng tự trọng, và thấu hiểu bản thân” (Adler, n.d.)

Tham khảo

Alfred Adler. (n.d.). AZQuotes.  https://www.azquotes.com/quote/855311

Carlson, J., & Englar-Carlson S. (2013). Adlerian therapy. In J. Frew & M. Spiegler (Eds.), Contemporary Psychotherapies for a diverse world (pp.87-130). Routledge (Taylor and Francis Group).

Carlson, J. & Johnson, J. (2016). Adlerian therapy. In I. Marini & M. Al Stebnick (Eds.), The professional counselor’s desk reference (2nd ed. pp 225-228). Springer.

Clark, A. (2012). Significance of early recollections. In J. Carlson & M. P. Maniacci (Eds.), Alfred Adler revisited (pp. 303-306). Routledge (Tayler & Francis).

Mosak, H. H., & DiPietro, R. (2006). Early recollections: Interpretative method and application. Routledge.

Savickas, M. L. (2011). Career counseling. American Psychological Association.

Thông tin tác giả

Mariagrazia Buttitta là tác giả, diễn giả truyền cảm hứng, người ủng hộ sức khỏe tâm thần và người khuyết tật, đồng thời là sinh viên thực tập tham vấn cấp thạc sĩ tại bộ phận Dịch vụ Hướng nghiệp của Đại học Rutgers. Liên hệ với Mariagrazia qua email buttitm1@tcnj.edu và/hoặc truy cập trang web của cô tại www.embracingyourdifferences.com.

Marion Cavallaro, Tiến sĩ, Chuyên gia tham vấn chuyên nghiệp được cấp phép, là Phó Giáo sư Danh dự (Emeritus) ngành Giáo dục Tham vấn tại Đại học New Jersey và đã giảng dạy các môn tham vấn nghề nghiệp và lý thuyết tham vấn ở bậc sau đại học trong hơn 35 năm. Marion có kinh nghiệm cung cấp dịch vụ tham vấn nghề nghiệp và cá nhân có sử dụng các chiến lược tham vấn Adler tại các trung tâm tham vấn cộng đồng và trường đại học. Liên hệ với Marion qua email cavallar@tcnj.edu.

Người dịch:  Linh Phạm

Biên tập:  Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by Vitaly Gariev on Unsplash