Tác giả: Norma Dávila
Con đường sự nghiệp ngày nay thường theo hình zig-zag hơn là đường thẳng, vì lẽ đó, người tìm việc sẽ còn tìm kiếm cơ hội mới ở cả giai đoạn sau nghỉ hưu. Theo Bộ Lao động Hoa Kỳ, số người lao động từ 65 tuổi trở lên đã tăng 144% trong 20 năm qua (Maurer, 2023).
HR Zone định nghĩa sự nghiệp ở tuổi xế chiều là “những công việc được thực hiện trong giai đoạn nghỉ hưu đến khi về già và cân bằng các yếu tố thu nhập, ý nghĩa cuộc đời và tác động cộng đồng và xã hội” (HR Zone, n.d., đoạn 1). Những thay đổi nghề nghiệp ở giai đoạn này cho phép mọi người tiếp tục sử dụng các kỹ năng họ có và theo đuổi được sở thích của mình (Fuse Workforce Management, n.d.).
Xu hướng sự nghiệp ở tuổi xế chiều
Sự nghiệp ở tuổi xế chiều đang dần trở nên phổ biến đối với người lao động sẵn sàng và có khả năng làm việc sau nghỉ hưu (Intriago, 2021). Người lao động tìm việc ở tuổi xế chiều do những thay đổi trong xu hướng dân số, con đường sự nghiệp, định nghĩa về hưu trí, tình hình tài chính và nhu cầu xã hội (Vantage Aging, 2019). Tuy nhiên, các tổ chức có sự khác nhau về mức độ sẵn sàng và cởi mở đón nhận nhóm người lao động này.
Chuyên môn của các chuyên viên hướng nghiệp trở nên quan trọng khi ngày càng có nhiều người lớn tuổi bắt đầu đưa ra quyết định về những gì họ muốn làm trong tương lai. Những thân chủ này không chỉ đối mặt với những thách thức điển hình của người tìm việc, mà còn trải qua cảm giác bất an và nghi ngờ bản thân khi phải bước ra khỏi vùng an toàn của họ. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể giúp họ xác định được những thách thức tại nơi làm việc, những rào cản về mặt cảm xúc và đưa ra giải pháp để họ tiến về phía trước.
Chiến Lược Cho Thân Chủ Đang Cân Nhắc Sự Nghiệp ở tuổi xế chiều
Sau đây là danh sách những mối quan tâm chung của thân chủ đang có suy nghĩ về sự nghiệp ở tuổi xế chiều, cùng với một số chiến lược mà chuyên viên hướng nghiệp có thể thực hiện để hỗ trợ họ.
Kỳ vọng – Làm rõ những gì thân chủ muốn đạt được thông qua sự nghiệp ở tuổi xế chiều là nền tảng cho một chiến lược và kế hoạch hành động hiệu quả. Niềm tin liên quan đến thời gian, tiền bạc và sự phát triển kỹ năng có thể khác so với khi thân chủ lần đầu bước chân vào thị trường lao động. Việc nhìn nhận một cách thực tế về sự phù hợp giữa mong muốn của thân chủ và những tổ chức sẵn sàng đón nhận những đóng góp của họ là điểm then chốt cho sự thành công của họ.
- Các câu hỏi chuyên viên khai vấn có thể hỏi:
- Kỳ vọng của bạn cho sự nghiệp ở tuổi xế chiều là gì?
- Bạn cảm thấy thế nào khi làm việc với những người đang ở giai đoạn cuộc đời khác với bạn?
- Những điều không thể thương lượng về mặt cá nhân và nghề nghiệp của bạn ở giai đoạn này?
- Bạn dự kiến có bao nhiêu thời gian để làm việc?
- Những hành động chuyên viên khai vấn có thể thực hiện: Khuyến khích thân chủ khám phá các lựa chọn khác nhau, chẳng hạn như làm việc tự do hoặc làm việc bán thời gian. Mời họ trò chuyện với những người quan trọng trong cuộc đời họ về cách dự tính những điều không đoán trước được về thời gian của họ.
Phân biệt Tuổi tác – Nhận thức được sự tồn tại của phân biệt tuổi tác là bước đầu tiên để đối mặt với nó và những cảm xúc mà nó có thể gợi lên ở thân chủ. Những lo ngại phổ biến về phân biệt tuổi tác thường xoay quanh công nghệ và lòng tự trọng.
- Các câu hỏi chuyên viên khai vấn có thể hỏi:
- Bạn nhìn thấy thuận lợi và khó khăn gì khi quay lại thị trường lao động?
- Điều gì khiến bạn hào hứng với sự nghiệp ở tuổi xế chiều?
- Bạn muốn đóng góp gì ở giai đoạn này?
- Bạn có thể làm gì để luôn cập nhật kịp thời lĩnh vực chuyên môn của mình?
- Những hành động chuyên viên khai vấn có thể thực hiện: Chuẩn bị cho thân chủ tập trung vào những gì họ có thể làm để luôn cập nhật kịp thời về công nghệ và các xu hướng của ngành cũng như tận dụng được mạng lưới chuyên nghiệp của họ. Đưa ra các mẹo để bảo vệ quyền riêng tư trên nền tảng trực tuyến và quản lý các bài đăng trên mạng xã hội của họ. Hướng dẫn họ cách tìm hiểu các nhà tuyển dụng không phân biệt tuổi tác và các kênh tìm việc trực tuyến và thông qua các mối quan hệ kết nối của họ.
Bản sắc – Cá nhân nào để sự nghiệp và vai trò trong công việc định vị bản thân mình sẽ đối mặt với những thách thức trong việc xác định rõ họ là ai khi chuyển sang sự nghiệp ở tuổi xế chiều. Các thân chủ này thường không biết điểm mạnh của mình là gì, dù đã sử dụng nhiều năm.
- Các câu hỏi chuyên viên khai vấn có thể hỏi:
- Bạn mô tả về bản thân mình như thế nào?
- Bạn tự hào nhất về điều gì?
- Mô tả một tình huống mà bạn cảm thấy rằng bạn đã cố gắng hết sức. Kết quả là gì?
- Bạn muốn người khác nhớ gì về bạn?
- Những hành động chuyên viên khai vấn có thể thực hiện: Khuyến khích thân chủ mô tả bản thân dựa trên điểm mạnh và thành công của họ, thay vì chỉ vai trò công việc của họ. Yêu cầu thân chủ xác định những gì họ làm tốt nhất, những gì họ thích làm và những giá trị khác biệt của họ. Đề xuất họ chuẩn bị những câu chuyện tập trung vào kết quả họ đạt được và cách họ đóng góp cho tổ chức. Hỗ trợ họ rèn luyện tư duy làm chủ thành tựu cuộc đời mình.
Năng lực lãnh đạo – Nơi làm việc mới đòi hỏi những phong cách lãnh đạo khác với những phong cách lãnh đạo trước đây.
- Các câu hỏi chuyên viên khai vấn có thể hỏi:
- Bạn mô tả phong cách lãnh đạo của mình như thế nào?
- Đối với bạn, vai trò lãnh đạo quan trọng như thế nào?
- Bạn cảm thấy thế nào khi làm việc ở vai trò không phải lãnh đạo hoặc báo cáo cho cấp trên trẻ hơn bạn?
- Những hành động chuyên viên khai vấn có thể thực hiện: Khuyến khích thân chủ nghiên cứu văn hóa tổ chức và tìm kiếm cơ hội ở những tổ chức phù hợp với phong cách lãnh đạo ưa thích của họ.
Tính linh hoạt – Việc thích ứng với môi trường thay đổi và định hình chính sách tổ chức khi mới gia nhập có thể đặt ra những thách thức, đặc biệt đối với những thân chủ quen thuộc với môi trường làm việc có cấu trúc và quy củ.
- Các câu hỏi chuyên viên khai vấn có thể hỏi:
- Mô tả cách bạn thích ứng với thay đổi trong quá khứ.
- Bạn đang cân nhắc những vai trò gì? Điểm mạnh và kỹ năng của bạn sẽ tạo ra giá trị như thế nào đối với những vai trò đó?
- Thu nhập quan trọng như thế nào đối với bạn?
- Mức độ thoải mái của bạn khi làm việc từ xa hay theo mô hình kết hợp giữa lên văn phòng và từ xa?
- Các hành động chuyên viên khai vấn có thể thực hiện: Hướng dẫn thân chủ suy nghĩ về cách họ thích nghi với những thay đổi trong quá khứ và mức độ sẵn sàng thích ứng trong tương lai. Xác định các cơ hội để đạt được chiến thắng nhỏ và thành công, chẳng hạn như nghỉ hưu theo cách giảm tải công việc dần dần, công việc tình nguyện và các công việc tiền đề để học thêm kỹ năng mới trước khi sự thay đổi sự nghiệp quan trọng.
Học tập – Lực lượng lao động ngày nay đòi hỏi các kỹ năng học, học lại và loại bỏ những kiến thức đã học. Một số tổ chức tài trợ cho hoạt động cố vấn ngược, nơi những người nhân viên trẻ tuổi chia sẻ kiến thức với những nhân viên lớn tuổi, như một cách để tận dụng điểm mạnh của các thế hệ khác nhau (Vozza, 2022).
- Các câu hỏi chuyên viên khai vấn có thể hỏi:
- Bạn có thể cần những kỹ năng mới nào cho vai trò tiếp theo của mình?
- Bạn có thể cam kết về thời gian như thế nào để đạt được những kỹ năng mới hoặc học công nghệ mới?
- Những hành động chuyên viên khai vấn có thể thực hiện: Bắt đầu các cuộc trò chuyện về phong cách học tập, sự cởi mở trong học tập, sự sẵn sàng từ bỏ những hành vi cũ và sự quan tâm đến việc được cố vấn ngược. Lập kế hoạch hành động để thân chủ tiếp thu và thực hành các kỹ năng mới.
Định vị để thành công
Với kế hoạch và chiến lược phù hợp, sự nghiệp ở tuổi xế chiều có thể là một lựa chọn tuyệt vời cho những người lao động lớn tuổi. Bằng cách giúp thân chủ tập trung vào điểm mạnh, điều chỉnh kỳ vọng và trò chuyện cởi mở về thị trường việc làm hiện tại, các chuyên viên hướng nghiệp có thể giúp họ định vị bản thân để gặt hái thành công.
Tham khảo
Fuse Workforce Management. (n.d.). What employers need to know about encore careers. https://www.fuseworkforce.com/blog/what-employers-need-to-know-about-encore-careers
HRZone. (n.d.). What is an encore career? https://www.hrzone.com/hr-glossary/what-is-an-encorecareer
Intriago, J. (2021, May 3). Forging an encore career as a senior. Seasons. https://www.seasons.com/forging-an-encore-career-as-a-senior/2492339/
Maurer, R. (2023, March 16). Older workers are ‘unretiring.’ What can employers do to welcome them back? SHRM. https://www.shrm.org/ResourcesAndTools/hr-topics/talent-acquisition/Pages/OlderWorkers-Unretiring-What-Can-Employers-Do-Welcome-Back-Retirees-Boomerangs-MatureWorkers.aspx
Vantage Aging. (2019, Jan. 2). 5 reasons people choose an encore career. https://vantageaging.org/blog/reasons-choose-encore-career/
Vozza, S. (2022, Feb. 9). The power of reverse mentoring. SHRM. https://www.shrm.org/resourcesandtools/hr-topics/people-managers/pages/reverse-mentoring.aspx
— Thông tin tác giả
Norma Dávila, Tiến sĩ, Chuyên viên viết Lý lịch nghề nghiệp chuyên nghiệp (Certified Professional Resume Writer – CPRW), Chuyên viên Khai vấn nghề nghiệp chuyên nghiệp (Certified Professional Career Coach – CPCC), là nhà Tâm lý học phát triển song ngữ/văn hóa và là chuyên viên khai vấn nghề nghiệp và viết Lý lịch nghề nghiệp chuyên nghiệp. Cô có hơn 15 năm kinh nghiệm trong việc giải quyết các thay đổi xuyên suốt các giai đoạn cuộc đời và hơn 10 năm kinh nghiệm cung cấp dịch vụ hướng nghiệp. Cô ấy có chuyên môn trong mảng giải quyết các nhu cầu đặc biệt của thân chủ đang trong độ tuổi trung niên, khám phá những lĩnh vực mới và giữ vai trò cấp cao ở Puerto Rico và các khu vực nằm ngoài và trực thuộc Hoa Kỳ. Norma là đồng tác giả của 3 cuốn sách viết về sự gắn kết của nhân viên, lập kế hoạch kế nhiệm và đào tạo hội nhập nhân viên. Có thể liên hệ với cô ấy theo địa chỉ: normaladavila47@gmail.com hoặc tại linkedin.com/in/norma-davila
Người dịch: Nhi Mol
Biên tập: An Chi
Nguồn bài viết: https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sd/news_article/524455/_PARENT/CC_layout_details/false
Photo by Matt Bennett on Unsplash
Bài viết liên quan: