Biên tập: Minh Thảo

Trong nghệ thuật, nghệ sĩ không chỉ là người tạo ra cái đẹp, mà còn là người giải quyết vấn đề theo cách độc đáo – một cách không bị ràng buộc bởi những quy tắc cứng nhắc. Họ thử nghiệm, quan sát, sai và sửa, kiên nhẫn đi tìm hình thức biểu đạt phù hợp nhất cho cảm xúc và ý tưởng của mình. Điều này cũng có thể đúng trong hành trình phát triển nghề nghiệp. Khi áp dụng tư duy nghệ sĩ vào việc đối mặt với khó khăn trong công việc, chúng ta có cơ hội nhìn nhận vấn đề từ một góc độ khác, vượt qua rào cản tâm lý và tìm ra những giải pháp linh hoạt hơn.

Tư duy “Canvas trắng” – Tái định hình lại nghề nghiệp

Trong hội họa, khoảnh khắc một nghệ sĩ đứng trước tấm vải canvas trắng luôn mang theo cả sự hồi hộp lẫn tự do tuyệt đối. Ở đó, quá khứ không còn ảnh hưởng – những nét vẽ cũ, những sai sót hay thành công trước đây đều không còn tồn tại. Tấm canvas trắng không đòi hỏi sự hoàn hảo, nó chỉ mời gọi sự bắt đầu. Và chính trong khoảng không tinh khôi ấy, nghệ sĩ có thể vẽ nên bất cứ điều gì – một khung cảnh mới, một cảm xúc chưa từng chạm tới, một thế giới chưa từng tồn tại.

Trong sự nghiệp cũng vậy. Những khủng hoảng như bị sa thải, mất phương hướng hay cảm giác cạn kiệt động lực đôi khi khiến ta rơi vào hoang mang. Nhưng nếu nhìn từ góc độ của “tấm canvas trắng”, thì đó không phải là điểm kết thúc – mà là cơ hội để bắt đầu lại. Bạn không cần tiếp tục vẽ theo những khuôn mẫu cũ kỹ từng khiến mình bế tắc. Bạn có thể lựa chọn tái định hình sự nghiệp của mình theo một cách mới – bắt đầu từ sự tò mò, từ những câu hỏi trung thực về điều gì khiến mình sống động, điều gì mình thực sự muốn tạo ra trong thế giới này. Với một tâm thế cởi mở, không bị ràng buộc bởi định kiến hay thất bại cũ, bạn có thể biến khủng hoảng thành một hành trình khám phá – như một nghệ sĩ, vẽ lại chính cuộc đời mình.

Câu hỏi gợi mở:

• Nếu sự nghiệp của bạn là một bức tranh, bạn muốn nó có màu sắc gì?
•  Nếu được bắt đầu lại từ đầu, bạn sẽ chọn đặt nét vẽ đầu tiên ở đâu?
• Có điều gì bạn từng khao khát làm nhưng đã gác lại vì sợ “vẽ sai”?
• Những màu sắc nào bạn đã dùng quá nhiều trong quá khứ mà giờ đây bạn muốn thay đổi?

Quan sát như một nghệ sĩ – Tìm cảm hứng từ bên ngoài

Trong hội họa, một nghệ sĩ không chỉ nhìn thế giới qua đôi mắt bình thường mà còn bằng một cách thức rất riêng. Họ tìm thấy vẻ đẹp ở những chi tiết mà người khác dễ dàng bỏ qua – một cái bóng lung linh trên tường, một chiếc lá rơi trong gió, hay chỉ là ánh sáng chiếu qua khung cửa sổ. Những điều bình thường, tưởng chừng như vô nghĩa, lại trở thành những khoảnh khắc tuyệt vời trong tác phẩm của họ. Cách nhìn này không chỉ là kỹ thuật, mà là một nghệ thuật tự thân – khả năng tìm thấy vẻ đẹp trong những điều nhỏ bé nhất.

Trong sự nghiệp, khi đối mặt với bế tắc hay cảm giác mất dần động lực, chúng ta dễ dàng bị mắc kẹt trong chính những suy nghĩ và cảm xúc của mình. Tuy nhiên, theo một cách nghệ sĩ, thay vì giam mình trong khủng hoảng, ta có thể thử mở rộng tầm nhìn và tìm cảm hứng từ những ngành nghề khác, hoặc có thể từ những người đã từng đi qua con đường khó khăn tương tự. Mỗi người, mỗi lĩnh vực đều mang trong mình những bài học quý giá. Bằng cách nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, chúng ta không chỉ có thể làm mới lại góc nhìn của mình, mà còn tìm thấy những giải pháp bất ngờ – như một nghệ sĩ tìm thấy sự sáng tạo từ những gì tưởng chừng như đơn giản nhất.

Câu hỏi gợi mở:

• Nếu xem công việc như một bức tranh chưa hoàn thành, bạn sẽ thêm vào đó những chi tiết nào để làm nó sinh động hơn?
• Bạn đã bao giờ thử nhìn công việc của mình từ góc nhìn của một người ngoài cuộc chưa? Nếu có, bạn thấy gì thú vị?
• Nếu công việc của bạn là một tác phẩm nghệ thuật, bạn sẽ thấy những chi tiết nào trong ngày làm việc thường nhật mà trước đây bạn đã bỏ qua?

“Mixed media” – Kết nối những yếu tố tưởng chừng không liên quan

Trong hội họa, có những nghệ sĩ không giới hạn bản thân trong một phong cách hay kỹ thuật duy nhất. Thay vào đó, họ kết hợp nhiều phong cách, chất liệu và kỹ thuật khác nhau để tạo ra những tác phẩm độc đáo và mới mẻ. Chẳng hạn, trong các tác phẩm Mixed media, nghệ sĩ sử dụng sự kết hợp giữa sơn dầu, màu nước, vải, giấy và các vật liệu không truyền thống để tạo ra những hiệu ứng ấn tượng và mang tính thử nghiệm cao. Những sự kết hợp này không chỉ làm cho tác phẩm thêm phần sáng tạo, mà còn phản ánh cách nghệ sĩ nhìn nhận và phản ứng với thế giới xung quanh mình một cách đa chiều.

Tương tự, trong sự nghiệp, con đường đi đến thành công không phải lúc nào cũng thẳng tắp. Khi cảm thấy bế tắc, thay vì chỉ nhìn vào công việc hiện tại, chúng ta có thể kết hợp các kỹ năng và kinh nghiệm từ những lĩnh vực khác nhau để tạo ra giá trị mới. Đôi khi, việc thử nghiệm với những phương pháp chưa từng nghĩ đến, hoặc kết hợp những kỹ năng đã học từ các công việc khác, có thể giúp bạn tìm ra hướng đi sáng tạo và đột phá. Khi ta mở rộng khả năng kết nối những yếu tố khác nhau trong sự nghiệp, ta không chỉ vượt qua khủng hoảng mà còn khám phá được tiềm năng chưa được khai thác trong chính bản thân mình.

Câu hỏi gợi mở:

• Bạn có thể kết hợp hai lĩnh vực bạn yêu thích để tạo ra một hướng đi mới không?
• Bạn có kỹ năng nào có thể áp dụng vào công việc mà bạn chưa từng nghĩ tới không?
• Bạn có từng học hoặc làm điều gì tưởng chừng không liên quan đến công việc hiện tại – nhưng thật ra đang âm thầm giúp bạn?
  (Ví dụ: một kỹ năng mềm, một sở thích cũ, một trải nghiệm làm thêm…)
• Có công việc nào bạn từng làm, dù không liên quan chuyên môn, nhưng giúp bạn rèn được kỹ năng đáng giá hôm nay?

Kết

Nếu sự nghiệp là một tác phẩm nghệ thuật, thì mỗi giai đoạn khủng hoảng không phải là một “lỗi sai”, mà chỉ là một nét vẽ còn dang dở – đang chờ bạn tiếp tục bồi đắp, chỉnh sửa hoặc biến hóa thành điều gì đó đầy bất ngờ. Tiếp cận sự nghiệp bằng tư duy sáng tạo không có nghĩa là bỏ qua thực tế, mà là chọn một cách nhìn mới: nhìn nhận khó khăn nghề nghiệp như là chất liệu để tái tạo bản thân, làm giàu thêm cho hành trình nghề nghiệp. Hãy thử nhìn sự nghiệp như một nghệ sĩ: không có thất bại, chỉ có thử nghiệm. Và mỗi thử nghiệm đều mang bạn đến gần hơn với một phiên bản chân thực, sống động và trọn vẹn hơn của chính mình.

Xây dựng “tài sản sự nghiệp”

Bạn có đang “sống” trọn vẹn với thương hiệu cá nhân của mình?

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bài viết Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Biên tập: Hà Duy

“Thế hệ cợt nhả” là một cách nói tự trào của các bạn trẻ ngày nay với lối giao tiếp, nhìn nhận và giải quyết các vấn đề xã hội theo cách hài hước, châm biếm. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài cợt nhả ấy, nhiều người lại cho rằng họ là thế hệ rất tỉnh táo, nhận thức rõ ràng về thế giới và dùng sự hài hước như một công cụ để đối phó với tình trạng căng thẳng, bất an, hoặc những vấn đề lớn mà họ cảm thấy bối rối hay bất lực.

Khi bước chân vào môi trường công sở, “thế hệ cợt nhả” ngay lập tức trở thành “hiện tượng”, bởi vì cách họ làm việc và thể hiện bản thân thường đi ngược với hình mẫu nhân viên truyền thống. 

Một ví dụ “hết nước chấm” về phong cách làm việc của thế hệ trẻ:

(Nguồn: theoffice)

Bỏ qua những câu đùa vốn là nét đặc trưng của thế hệ trẻ ngày nay, họ thực sự là những người tiên phong trong việc thay đổi và góp phần xây dựng xu hướng làm việc tương lai. Khi biết cách nắm bắt và hỗ trợ tinh thần nhiệt huyết của bạn trẻ, doanh nghiệp và tổ chức sẽ tạo ra một đội ngũ làm việc hiệu quả và mang lại nhiều giá trị.

Khảo sát toàn cầu thường niên năm 2024 của Deloitte về thế hệ Gen Z và Millennials, với sự tham gia của 22.800 người từ 44 quốc gia (thuộc khu vực Bắc Mỹ, Mỹ Latinh, Tây Âu, Đông Âu, Trung Đông, Châu Phi và khu vực Châu Á – Thái Bình Dương), đã đi sâu tìm hiểu cách hai thế hệ này ứng phó với những thách thức. Trong nghiên cứu này, thế hệ Gen Z được định nghĩa là những người sinh từ năm 1995 đến năm 2005, và thế hệ Millennials là những người sinh từ năm 1983 đến năm 1994. Dưới đây là những điểm nổi bật về phong cách làm việc của người trẻ rút ra được từ khảo sát.

Sẵn sàng nói không với những công việc đi ngược lại với giá trị cá nhân

Ý nghĩa trong công việc đóng vai trò quan trọng trong việc định hình sự hài lòng và cảm giác hạnh phúc tại nơi làm việc — và thế hệ trẻ ngày nay đã bắt đầu quan tâm đến điều đó ngay từ những bước đi đầu tiên trong sự nghiệp. Điều đáng chú ý là họ ngày càng thể hiện sự chủ động và cứng rắn hơn trong việc lựa chọn công việc: sẵn sàng từ chối những vị trí, nhiệm vụ hoặc nhà tuyển dụng không phù hợp với các nguyên tắc đạo đức hoặc niềm tin cá nhân của mình.

Theo thống kê của Deloitte, khoảng một nửa bạn trẻ tham gia khảo sát đã từng từ chối tham gia vào một nhiệm vụ hoặc dự án vì mâu thuẫn với giá trị cá nhân. Tương tự, 44% Gen Z và 40% Millennials cho biết họ đã quyết định không nhận lời làm việc cho một nhà tuyển dụng vì lý do tương tự.

Những nguyên nhân đằng sau sự từ chối này rất đa dạng — từ các vấn đề có tính hệ thống như tác động tiêu cực đến môi trường, sự thiếu hòa nhập và tính công bằng, cho đến các yếu tố liên quan đến trải nghiệm cá nhân như thiếu cam kết với sức khỏe tinh thần hoặc công việc không tôn trọng nhu cầu cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

Dù đã từ chối một nhiệm vụ, một nhóm bạn trẻ cho biết họ không được lắng nghe và vẫn phải làm việc đó. Khoảng 25% người tham gia khảo sát cảm thấy rằng, cơ hội phát triển nghề nghiệp của họ bị ảnh hưởng khi họ từ chối nhận việc không phù hợp với giá trị cá nhân. Điều này cho thấy, ngoài việc truyền đạt mục tiêu rõ ràng, doanh nghiệp cần thực sự lắng nghe nhân viên để duy trì sự đồng điệu về giá trị, từ đó xây dựng đội ngũ gắn bó và có động lực hơn.

Để làm được điều đó, việc hiểu rõ những giá trị cốt lõi và động lực nội tại thúc đẩy cá nhân trong công việc là rất quan trọng. Những yếu tố này được tổng hợp qua 6 khía cạnh (theo công cụ Trắc nghiệm Indigo):

Việc cân bằng công việc và cuộc sống, cùng với khả năng làm việc linh động là ưu tiên hàng đầu

Công việc là một phần quan trọng trong việc định hình bản sắc của thế hệ trẻ, chỉ xếp sau gia đình và bạn bè. Tuy nhiên, điều đặc biệt là Gen Z có xu hướng coi trọng các hoạt động văn hóa như đọc sách, nghe nhạc, xem biểu diễn gần ngang bằng với công việc. Sự khác biệt này có thể do Gen Z đang ở giai đoạn đầu của sự nghiệp, hoặc phản ánh một sự thay đổi lớn hơn trong giá trị của thế hệ này, khi họ chú trọng hơn vào việc cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. 

Chúng ta có thể dễ dàng quan sát sự khác biệt này trong những tình huống quen thuộc như nghỉ phép (annual leave). Với nhiều người thuộc thế hệ trước, nghỉ phép thường gắn liền với việc “xin nghỉ” – tức một việc cần phải xin phép và trình bày lý do rõ ràng, kèm theo đó là cảm giác ngại ngùng hoặc có lỗi vì phải tạm dừng công việc. Trong khi đó, bạn trẻ ngày nay nhìn nhận nghỉ phép như một quyền lợi chính đáng. Họ chủ động sắp xếp thời gian nghỉ khi cần thiết, miễn là đảm bảo tiến độ công việc.

Cả Gen Z và Millennials đều không coi công việc là tất cả. Họ đặc biệt coi trọng việc duy trì sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Họ cũng mong muốn được làm việc linh hoạt về địa điểm và thời gian, và điều này đang thúc đẩy sự phát triển của các mô hình việc làm ít truyền thống hơn, như làm việc tự do theo dự án, đảm nhận nhiều công việc bán thời gian ngoài công việc chính.

Sự cân bằng công việc – cuộc sống là yếu tố hàng đầu khi họ lựa chọn nhà tuyển dụng, và là phẩm chất được ngưỡng mộ nhất ở bạn bè đồng trang lứa, vượt xa các tiêu chí thành công truyền thống như chức danh và tài sản.

Kỳ vọng dài hạn và tác động xã hội

Kỳ vọng về sự nghiệp dài hạn của người trẻ cũng đang không ngừng dịch chuyển. Nếu “nghỉ việc thầm lặng” từng là làn sóng nổi bật trong những năm trước, thì các kết quả khảo sát gần đây cho thấy một chuyển biến tích cực hơn từ năm 2024.

Ngày nay, thế hệ trẻ không chỉ khao khát thay đổi môi trường làm việc mà còn tin tưởng vào khả năng đóng góp của chính mình để hiện thực hóa điều đó. Sáu trên mười người thuộc cả Gen Z và Millennials tin rằng, họ có thể tạo ra sự thay đổi ở nhiều khía cạnh, từ việc phân bổ và điều chỉnh khối lượng công việc, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, thúc đẩy học tập và phát triển, đến chăm sóc sức khỏe, đóng góp xã hội và bảo vệ môi trường.

Không chỉ dừng lại ở nỗ lực cải thiện công việc hiện tại, nhiều người trẻ còn chủ động cân nhắc chuyển hướng nghề nghiệp – phần vì lo ngại trước các vấn đề môi trường, phần vì tác động từ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ. Đáng chú ý, cứ năm người thì có một đã thay đổi công việc hoặc ngành nghề vì lý do liên quan đến môi trường, và một số lượng bạn trẻ tương tự cũng đang có kế hoạch thực hiện điều đó trong tương lai gần.

Kết

Người trẻ không chỉ mang theo những câu đùa cợt dí dỏm, mà còn là tinh thần dám nghĩ, dám làm khác, và dám thay đổi. Họ đặt câu hỏi về những điều từng được xem là “đúng”, theo đuổi sự cân bằng, giá trị và ý nghĩa trong công việc — ngay cả khi con đường đó khiến họ trở nên dễ bị hiểu lầm là “thiếu nghiêm túc”, “khó chiều”, hay “mơ mộng”.

Thay vì dán nhãn những bạn trẻ, điều mà các tổ chức và thế hệ đi trước có thể làm tốt hơn là lắng nghe và đồng cảm, đồng hành và nâng đỡ. Khi được trao niềm tin, không gian và sự thấu hiểu, những người trẻ sẽ trở thành lực đẩy quan trọng cho một môi trường làm việc tiến bộ, công bằng và nhân văn.

Tài liệu tham khảo:

Deloitte. 2024 Gen Z and Millennial Survey: Living and working with purpose in a transforming world. https://www.deloitte.com/global/en/issues/work/content/genz-millennialsurvey.html

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bộ 3 kỹ năng Job Application Skills

Mọi người đang làm gì để chuẩn bị cho năm mới? Đừng bỏ lỡ xu hướng này!

Bài viết “Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Biên tập: Minh Thảo

Cùng thời gian ra trường, cùng làm một công việc, nhưng tại sao có người luôn chật vật với tài chính, trong khi người khác lại có khoản dư dả? Vấn đề không chỉ nằm ở thu nhập, mà quan trọng hơn là cách bạn quản lý và sử dụng số tiền mình có. Nếu không để ý, bạn có thể vô thức bị ảnh hưởng bởi những quan niệm vùng miền như “chắt chiu” của miền Trung hay “tiêu xài phóng khoáng” của miền Nam, hoặc thậm chí là thói quen chi tiêu của gia đình. Những ảnh hưởng này có thể giúp bạn xây dựng tài chính vững vàng, nhưng cũng có thể khiến bạn rơi vào vòng luẩn quẩn của việc kiếm tiền – tiêu tiền mà không có kế hoạch. Để không bị cuốn theo những thói quen tài chính một cách vô thức, bạn cần chủ động trang bị kiến thức về quản lý tài chính cá nhân ngay từ bây giờ. Hãy cùng Sông An khám phá cách an tâm tài chính có thể trở thành động lực để bạn vững bước trên hành trình phát triển sự nghiệp.

Các lớp tài sản và vai trò của chúng trong quản lý tài chính cá nhân

Tài sản không chỉ là tiền mà còn có nhiều loại khác nhau. Mô hình tháp tài sản là mô hình kim tự tháp đáy lớn, chóp nhọn, phân chia các loại tài sản vào từng tầng khác nhau. Có thể có nhiều phiên bản khác nhau nhưng nội dung chính thường từ nhu cầu cơ bản đến mục tiêu tài chính dài hạn.

Trước hết, tầng đầu tiên là lớp tài sản vô hình. Đây là nền tảng quan trọng nhất, bao gồm kiến thức, kỹ năng, sức khỏe, và các mối quan hệ, v.v. Đầu tư vào bản thân là khoản đầu tư có giá trị lâu dài, giúp bạn nâng cao năng lực tài chính và sự nghiệp. Tiếp theo là lớp tài sản an toàn gồm tiền mặt, bảo hiểm và quỹ khẩn cấp – đây là khoản dự phòng giúp bạn đối phó với những tình huống bất ngờ. Cao hơn một chút, tài sản tích lũy như sổ tiết kiệm, vàng và trái phiếu giúp bạn giữ tiền và làm cho số tiền đó tăng lên theo thời gian. Cuối cùng, tài sản đầu tư như cổ phiếu, bất động sản hoặc quỹ đầu tư có thể giúp bạn kiếm được nhiều tiền hơn, nhưng cũng có rủi ro đi kèm.

Mô hình tháp tài sản giúp xây dựng tài chính cá nhân bền vững bằng cách đa dạng hóa tài sản và phân bổ rủi ro trong việc đầu tư. Hiểu rõ các loại tài sản này sẽ giúp bạn lập kế hoạch tài chính hợp lý, từ đó có cuộc sống ổn định và chủ động hơn trong tương lai. 

Lời khuyên cho những người mới bắt đầu xây dựng tháp tài sản là bắt đầu từ việc quản lý chi tiêu, xây dựng nền tảng tài chính an toàn, sau đó tìm hiểu về đầu tư hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tài chính. Và quan trọng nhất, đừng quên đầu tư vào chính mình – vì kiến thức và sức khỏe là tài sản vô giá, quyết định sự thành công tài chính trong dài hạn.

Các giai đoạn phát triển nghề nghiệp theo Donald Super

Theo lý thuyết phát triển nghề nghiệp của Donald Super, mỗi người sẽ trải qua nhiều giai đoạn khác nhau trong sự nghiệp, phản ánh sự thay đổi về kỹ năng, kinh nghiệm và mục tiêu sống (tìm hiểu thêm tại đây). 

Giai đoạn đầu tiên là Khám phá (Exploration), nơi cá nhân tìm hiểu, thử nghiệm các công việc khác nhau để xác định hướng đi phù hợp. Tiếp theo, giai đoạn Thiết lập (Establishment) đánh dấu sự ổn định khi cá nhân tích lũy kinh nghiệm và xây dựng sự nghiệp bền vững. Khi đạt đến giai đoạn Duy trì (Maintenance), họ sẽ tập trung phát triển chuyên môn, mở rộng cơ hội và duy trì vị thế của mình. Cuối cùng, giai đoạn Thoái trào (Decline) là lúc cá nhân chuẩn bị giảm dần cường độ làm việc hoặc chuyển giao trách nhiệm trước khi nghỉ hưu. Mỗi giai đoạn đòi hỏi những kỹ năng và chiến lược khác nhau, không chỉ trong công việc mà còn trong cách quản lý tài chính để đảm bảo sự ổn định lâu dài.

Tháp tài chính và Lộ trình phát triển sự nghiệp: Hai mặt của một đồng xu

Hiểu rõ các lớp tài sản và các giai đoạn phát triển nghề nghiệp theo lý thuyết của Donald Super giúp bạn định hướng sự nghiệp vững chắc và quản lý tài chính hiệu quả. Hai yếu tố này như hai mặt của đồng xu, bổ trợ lẫn nhau, tạo nên một lộ trình phát triển bền vững cả về tài chính lẫn nghề nghiệp.

Ở giai đoạn Khám phá (Exploration), khi mới vào nghề, việc học cách tiết kiệm, đầu tư vào giáo dục và xây dựng quỹ khẩn cấp là cần thiết. Khi bước vào giai đoạn Thiết lập (Establishment), sự nghiệp dần phát triển, đây là thời điểm quan trọng để tích lũy tài sản, thông qua tiết kiệm và các khoản đầu tư cơ bản nhằm xây dựng nền móng tài chính lâu dài. Đến giai đoạn Duy trì (Maintenance), khi đã có vị trí vững chắc trong sự nghiệp, bạn có thể gia tăng tài sản, mở rộng danh mục đầu tư như cổ phiếu, bất động sản hoặc phát triển tài sản trí tuệ để tạo thêm thu nhập thụ động. Cuối cùng, trong giai đoạn Thoái trào (Decline), khi sự nghiệp dần chững lại hoặc chuẩn bị nghỉ hưu, việc tối ưu hóa tài sản giúp bạn duy trì cuộc sống thoải mái mà không bị áp lực tài chính. 

Việc kết hợp chặt chẽ giữa phát triển nghề nghiệp và quản lý tài sản không chỉ giúp bạn đạt được thành công trong công việc mà còn hướng đến an toàn tài chính, cho phép bạn lựa chọn con đường phù hợp nhất với mình ở từng giai đoạn cuộc đời. 

An tâm tài chính – vững bước tương lai 

Trong sự nghiệp và cuộc sống, tiền lương là nền tảng giúp bạn trang trải cá nhân và chăm lo cho những người thân yêu. Nhưng chỉ biết kiếm tiền thôi là chưa đủ — để thực sự an tâm tài chính và xây dựng sự nghiệp bền vững, bạn cần trang bị kỹ năng quản lý tài chính cá nhân một cách toàn diện. 

Hãy hình dung tài chính như một chiếc xe ô tô trên hành trình cuộc đời. Để lăn bánh vững vàng, xe cần đủ bốn bánh chắc chắn, tượng trưng cho kiếm tiền, tiêu tiền, giữ tiền và làm cho tiền sinh lời. Nếu một bánh xe yếu hoặc mất đi, hành trình của bạn sẽ trở nên chông chênh, thậm chí có thể dừng lại giữa đường. Nhưng khi cả bốn bánh xe đều vững chãi, bạn có thể tự tin cầm lái, kiểm soát tài chính, mở rộng cơ hội nghề nghiệp và chở bản thân cùng những người thân yêu đến những cột mốc xa hơn trong tương lai.

Khoá đào tạo Tài chính cá nhân lần đầu được tổ chức tại Sông An, sẽ sớm khai giảng vào ngày 25/05/2025 bao gồm 3 chủ đề:

• Năng lực kiếm tiền
• Năng lực dùng tiền
• Cách chọn thời điểm chuyển việc phù hợp

Đăng ký danh sách chờ để được liên hệ ngay khi khoá ra mắt tại: https://bit.ly/SAdanhsachcho

Tài liệu tham khảo:

Mỹ Anh (2024). 8 giai đoạn, 5 vai trò – Bạn đang ở đâu trong Cầu vồng Cuộc sống, Nghề nghiệp?. https://huongnghiepsongan.com/8-giai-doan-5-vai-tro-ban-dang-o-dau-trong-cau-vong-cuoc-song-nghe-nghiep/

L.V.Thành (2014). Tháp tài sản – Bí quyết giúp xây dựng tài chính cá nhân bền vững. https://topi.vn/thap-tai-san.html

Valley First. Building A Strong Financial Pyramid. https://www.valleyfirst.com/simple-advice/wealth/building-a-financial-pyramid

Xây dựng “tài sản sự nghiệp”

Bạn có đang “sống” trọn vẹn với thương hiệu cá nhân của mình?

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bài viết Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Biên tập: Minh Thảo

Nếu bạn đang đọc bài viết này, có lẽ bạn đang có ý định chuyển việc, hoặc phải chuyển việc vì nguyên nhân bất khả kháng. 

Bài viết này ở đây để nói với bạn rằng bạn không hề cô đơn! Theo báo cáo của McKinsey & Company (2021) trên 8 quốc gia, sau COVID 19, hơn 25% người lao động đã và đang phải chuyển đổi việc làm vì những công việc trước đây không phù hợp với bối cảnh mới. Gần đây nhất, theo thống kê từ cuốn sách “Job Moves – 9 steps for making progress in your career” (tạm dịch: Bước nhảy công việc – 9 bước tạo lộ trình thăng tiến) (2024) của nhóm tác giả Ethan Bernstein, Michael B. Horn, Bob Moesta, hàng năm có khoảng 1 triệu người trên thế giới trải qua quá trình chuyển việc.

Mê cung không rõ lối ra

Đứng trước ngưỡng cửa này, bạn dễ cảm thấy stress và lo âu, xuất phát từ nỗi sợ hãi về sự không chắc chắn của công việc sắp tới và tương lai. Mất đi môi trường quen thuộc của công việc cũ cũng dấy lên nhiều áp lực về việc phải thay đổi, thích nghi với môi trường và nhịp sống mới. 

Khi bắt đầu tìm kiếm công việc mới, ta cũng dễ thấy bối rối, quá tải và mắc kẹt trong quá nhiều thông tin tuyển dụng. Giai đoạn thất nghiệp kéo dài cũng dễ tạo ra nhiều cảm xúc tiêu cực, làm ta mất tự tin vào năng lực của bản thân. 

La bàn và bản đồ cho hành trình chuyển việc 

Để tư duy mới trở thành kim chỉ nam 

Từ sau đại dịch, phần đông chúng ta trở nên lo lắng nhiều hơn về sự không chắc chắn. Đặt vào bối cảnh công việc – thứ nuôi sống bản thân và gia đình, những cảm xúc này lại càng được khuếch đại, khiến chúng ta dễ chỉ chú tâm vào chấm đen trên tờ giấy, và quên mất xung quanh còn vô vàn khoảng trắng chờ được vẽ thêm. Việc lùi lại một bước, chọn góc nhìn rộng hơn vào bức tranh đa chiều về chuyển việc, khiến ta dần nhìn thấy những khía cạnh và cơ hội bị ẩn giấu. Việc chuyển đổi công việc không nhất thiết có nghĩa là có điều gì đó không ổn; đó có thể là cơ hội có một không hai giúp chúng ta phát triển. 

Bạn chắc hẳn đã quen với hình mẫu sự nghiệp lý tưởng: vào một công ty lớn, có công việc ổn định về thu nhập, chắc chắn về lộ trình thăng tiến “climb the ladder” – leo từ bậc thấp nhất lên bậc cao nhất của chiếc thang sự nghiệp tại công ty đó. Nhưng trong bối cảnh thế giới hiện tại, sự phát triển không nhất thiết chỉ có tiến lên theo đường thẳng một chiều như vậy. Sự tiến bộ trong sự nghiệp, theo như nhóm tác giả của cuốn Job Moves, có thể được nhìn nhận theo cách toàn diện hơn: không chỉ trong một công ty, một vai trò hay một ngành nghề cố định, mà trên toàn bộ sự nghiệp, sức khỏe thể chất và tinh thần, các mối quan hệ cá nhân và chuyên nghiệp, sở thích cá nhân cũng như những nhu cầu và mong muốn khác của chúng ta trong cuộc sống. 

Sự “đổi hướng” trong tư duy này không hề hiếm thấy với những ai sẵn sàng cởi mở để bản thân được phát triển toàn diện hơn. Karen Ling – một Giám đốc nhân sự toàn cầu đa lĩnh vực, đã chia sẻ hành trình nghề nghiệp của mình qua bài viết “A Career Path is Never a Straight Line” (tạm dịch: Con đường sự nghiệp chưa bao giờ là một đường thẳng”) trên LinkedIn cá nhân. Trên chặng đường 25 năm sự nghiệp, Karen đã đi qua những cột mốc:

• Bắt đầu với ước mơ trở thành nhiếp ảnh gia thể thao
• Tốt nghiệp ngành Luật tại Đại học Boston, Mỹ và hành nghề luật sư trong 6 năm trước khi có bước chuyển mình đầy dũng cảm sang lĩnh vực Nhân sự
• Đến nay, trong cương vị giám đốc và cố vấn chiến lược, Karen đã trở thành một chuyên gia Nhân sự đa lĩnh vực như quản lý và phát triển nhân tài, sự đa dạng, công bằng và hòa nhập, quản lý sự thay đổi, và quản trị doanh nghiệp. 

Tôi tin rằng không chỉ với những nhân vật tầm cỡ hay những người có một sự nghiệp thành công rực rỡ như ví dụ trên, mỗi chúng ta đều có rất nhiều khía cạnh có thể được được khai thác trong sự nghiệp. Ngoài việc tạo ra bước ngoặt nghề nghiệp, chuyển việc đôi khi còn giúp ta có thêm thời gian cho sức khỏe tinh thần và thể chất của bản thân, hay để tập trung cho gia đình và nuôi dưỡng những mối quan hệ thân thiết, đều là những nhu cầu thích đáng. 

Chuyển việc chính là cơ hội để chúng ta chủ động “tuyển dụng” công việc mới, để đạt được sự phát triển toàn diện hơn trong các khía cạnh sự nghiệp, cá nhân và cuộc sống. 

Bản đồ cho hành trình chuyển việc

Trong cuốn sách Job Moves, nhóm tác giả đã xây dựng một bản đồ 9 bước chuyển việc dựa trên kinh nghiệm cố vấn cho hàng ngàn người, và đã được kiểm chứng sự hiệu quả. Ở bài viết này, tôi xin được tóm tắt lại thành 3 giai đoạn lớn để người đọc tiện theo dõi hơn.

Giai đoạn 1 – Tìm hiểu mục tiêu chuyển việc

9 bước chuyển việc nói trên được phát triển dựa trên lý thuyết “Jobs to be done” – một lý thuyết tập trung vào khám phá những động lực sâu xa đằng sau quyết định của con người. Đặt trong bối cảnh nghề nghiệp, thay vì chỉ nhìn vào bề nổi của một quyết định chuyển việc hay những ý định mông lung, ta cần đào sâu vào bên trong, nhận diện và gọi tên được những mục tiêu chuyển việc, mong muốn thực sự mà mình đang theo đuổi.  

4 nhóm mục tiêu chuyển việc tiêu biểu được thống kê là: 

• Get Out: Thoát Khỏi Tình Trạng Hiện Tại

• Regain Control: Lấy Lại Quyền Kiểm Soát

• Regain Alignment: Tái Định Hướng 
• Take The Next Step: Tiến Đến Bước Tiếp Theo

Để hỗ trợ người đọc nhận diện được mục tiêu chuyển việc của mình dễ dàng hơn, nhóm tác giả đã phát triển một Bảng đánh giá nhu cầu chuyển việc, bao gồm các câu trắc nghiệm xoay quanh hai nhóm động lực chuyển việc chính: động lực thúc đẩy (pushes) và động lực thu hút (pulls). Sông An đã có một bài viết trước đây giới thiệu chi tiết về hai nhóm này và sự liên hệ của chúng tới 4 nhóm mục tiêu chuyển việc, bạn có thể tìm hiểu thêm tại đây. 

Sông An cũng rất vui mừng khi được nhóm tác giả cho phép dịch công cụ để giới thiệu rộng rãi hơn đến người Việt Nam. Bạn có thể tham khảo bản dịch tiếng Việt của bảng đánh giá ngay sau đây.

Lưu ý: Đây chỉ là phiên bản lược dịch để hỗ trợ người Việt tiếp cận công cụ một cách dễ dàng hơn, và chưa được chuẩn hóa về ngôn ngữ. Nếu bạn có khả năng tiếng Anh tốt, Sông An rất khuyến khích bạn làm bản gốc tiếng Anh của nhóm tác giả tại đây. 

Giai đoạn 2 – Xây dựng “tài sản sự nghiệp” và Thiết kế trải nghiệm công việc mong muốn 

Trong giai đoạn này, nhóm tác giả khuyến khích chúng ta nên nhìn lại các trải nghiệm nghề nghiệp đã có qua CV của mình, và xây dựng cho mình một bộ “tài sản sự nghiệp”, qua hai câu hỏi:

1. Đâu là những năng lực hành nghề bạn đã tích lũy được?
2. Trong đó, năng lực nào bạn muốn đầu tư vào để phát triển nhiều hơn trong công việc sắp tới? 

Bước này vừa giúp chúng ta tổng kết những kinh nghiệm đã tích lũy, nhìn rõ những thế mạnh có thể mang theo, vừa xác định mũi nhọn muốn phát triển trong công việc sắp tới. 

Tiếp tới, ta sẽ tự tay thiết kế các “bản mẫu” cho công việc mong muốn của mình. “Bản mẫu” này nên dựa trên trải nghiệm (the experiences) bạn muốn có trong công việc, thay vì những đặc điểm (the features) của công việc đó. Ví dụ, thay vì những đặc điểm thường thấy như chức danh, lương bổng, phúc lợi, bạn hãy nghĩ về những trải nghiệm mang tính cá nhân, gắn liền với sở thích, tính cách hay thế mạnh và năng lực của mình, dựa trên 2 câu hỏi sau: 

1. Bạn muốn công việc tiếp theo sẽ thúc đẩy hoặc tiếp thêm năng lượng cho bạn thế nào?
2. Bạn muốn công việc mới có thể tận dụng khả năng của bạn thế nào?

Sau khi đã có một vài “bản mẫu” trong tay, bạn nên trò chuyện với mạng lưới chuyên nghiệp của mình, lắng nghe góc nhìn thực tế của những người đã hoặc đang ở trong trải nghiệm công việc tương tự. Quá trình này sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn những tính chất của một công việc phù hợp với bản thân, vừa phát huy được thế mạnh và đồng thời tạo động lực cho mình. 

Cuối cùng, “bản mẫu” có thể rất lý tưởng, nhưng trong thực tế thì công việc hoàn hảo chắc chắn không tồn tại. Vì vậy, ta cũng cần kiểm định thực tế với những công việc thực sự có trên thị trường tuyển dụng. Bước này giúp ta nhìn được sự đánh đổi (trade-off) cần thiết để không bị “vỡ mộng”, và có những yếu tố then chốt để đưa ra quyết định dễ dàng hơn. 

Giai đoạn 3 – Sẵn sàng “Tuyển dụng” công việc tương lai 

Michael Lewis, một nhà văn và nhà báo người Mỹ nổi tiếng từng nói “You don’t have a way to persuade people unless you have a story” (tạm dịch: Nếu muốn thuyết phục người khác, bạn cần có một câu chuyện để kể). Trong giai đoạn này, nhóm tác giả hướng dẫn bạn cách để xây dựng và kể câu chuyện nghề nghiệp của mình cho những nhà tuyển dụng tương lai, để họ hiểu được bạn là ai, mong muốn làm gì, và vì sao bạn lại phù hợp với những điều họ đang tìm kiếm. Bạn có thể đọc chi tiết các lời khuyên hữu ích này trong cuốn Job Moves tại đây. 

Lời kết 

Chuyển việc sẽ không còn chỉ là một gánh nặng hay một mê cung không rõ lối ra, nếu ta có một kim chỉ nam là tư duy phù hợp và tấm bản đồ với những bước hành động thật khoa học và thiết thực. Chúc bạn có thể tự tin, chủ động “tuyển dụng” công việc mới, để lần chuyển việc này sẽ là bước tiến đúng đắn trên hành trình phát triển sự nghiệp và cuộc sống một cách toàn diện nhất. 

Tài liệu tham khảo:

Bernstein, E., Horn, M. B., & Moesta, B. (2024, November 8). Job Moves: 9 Steps for Making Progress in Your Career.

McKinsey Global Institute. (2021, February 18). The future of work after COVID-19. McKinsey & Company. https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/the-future-of-work-after-covid-19 

Xây dựng “tài sản sự nghiệp”

Bạn có đang “sống” trọn vẹn với thương hiệu cá nhân của mình?

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bài viết Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Biên tập: Hồng Yến

Cú sốc bị sa thải và cách nhìn nhận thử thách

Sa thải đột ngột có thể là một cú sốc lớn đối với bất kỳ ai. Không chỉ ảnh hưởng đến tài chính cá nhân, việc mất đi công việc còn có thể dẫn đến cảm giác mất phương hướng, hoang mang và mất tự tin vào bản thân. Theo báo cáo của Talentnet Việt Nam, trong bối cảnh kinh tế suy giảm, nhiều doanh nghiệp phải tối ưu hóa hoạt động, dẫn đến tỷ lệ cắt giảm nhân sự gia tăng. Điều này cho thấy rằng xu hướng sa thải hiện nay chủ yếu đến từ các yếu tố khách quan, như tái cơ cấu và biến động kinh tế, hơn là do hiệu suất làm việc của cá nhân.

Có người xem đó là thất bại, tự trách móc mình không đủ giỏi. Tuy nhiên, có người lại tận dụng cơ hội này để đánh giá lại bản thân, tìm kiếm những con đường mới và có nhiều triển vọng phát triển hơn.

Vậy, điều gì tạo nên sự khác biệt giữa hai nhóm người này? Đó chính là cách họ kiểm soát cảm xúc, xây dựng tư duy phù hợp và có những bước hành động thực tế sau khi mất việc. Bài viết này sẽ giúp bạn nhìn nhận lại bối cảnh, học cách kiểm soát cảm xúc và đưa ra kế hoạch định hướng lại sự nghiệp một cách hiệu quả.

Ổn định cảm xúc và kiểm soát căng thẳng

Bước đầu tiên sau khi bị sa thải là kiểm soát cảm xúc của bản thân. Khi đối diện với sự thay đổi lớn như thế này, việc cảm thấy thất vọng, lo lắng hoặc thậm chí giận dữ là hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, điều quan trọng là bạn không để những cảm xúc này lấn át khả năng tư duy và hành động của mình.

Tiến sĩ Susan David, chuyên gia về tâm lý học cảm xúc, đã nghiên cứu về “Emotional Agility” – khả năng linh hoạt trong cảm xúc để thích nghi với thay đổi. Để áp dụng phương pháp này, bạn có thể chấp nhận cảm xúc thay vì phủ nhận chúng, đồng thời viết nhật ký để xử lý những suy nghĩ đang đè nặng tâm trí. Hãy học cách tự đối thoại tích cực với những câu khẳng định mang tính động viên như: “Tôi đang đối mặt với thử thách và tôi sẽ tìm cách vượt qua nó”.

Khi cảm thấy căng thẳng, việc vận động nhẹ nhàng như đi bộ ngoài trời sẽ giúp tinh thần thoải mái hơn. Ngoài ra, hãy lập danh sách những điều quan trọng để giúp bạn tập trung vào giải quyết vấn đề thay vì rơi vào vòng xoáy lo lắng. Giữ kết nối với bạn bè và gia đình cũng là một cách hữu ích để nhận được sự hỗ trợ về mặt tinh thần.

Xây dựng tư duy đúng đắn để vượt qua thử thách

Tư duy đóng vai trò quan trọng trong cách bạn đối diện với khó khăn. Khi mất việc, điều quan trọng là duy trì một tư duy mở, sẵn sàng học hỏi và thay đổi.

Theo nghiên cứu của Tiến sĩ Carol Dweck, những người có “tư duy phát triển” (Growth Mindset) tin rằng họ có thể học hỏi và tiến bộ qua những thử thách. Ngược lại, “tư duy cố định” (Fixed Mindset) khiến con người cảm thấy mình không thể thay đổi.

Thay vì nghĩ “Tôi không đủ giỏi”, hãy tự hỏi “Tôi có thể học gì từ tình huống này để trở nên tốt hơn?”. Nhìn nhận mất việc như một cơ hội để phát triển kỹ năng mới sẽ giúp bạn nhanh chóng thích nghi với hoàn cảnh.

Không phải lúc nào bám trụ vào một ngành nghề cũ cũng là giải pháp tốt nhất. Thử thách này có thể là cơ hội để bạn nhìn lại hành trình sự nghiệp của mình và xác định liệu con đường hiện tại có thực sự phù hợp hay không. Nếu công việc trước đây không còn mang lại niềm vui hay cơ hội phát triển, có lẽ đã đến lúc bạn cần cân nhắc một hướng đi mới, phù hợp với giá trị và mục tiêu dài hạn của mình. Hãy dành thời gian suy nghĩ: Nếu không có áp lực tài chính, liệu bạn có tiếp tục với ngành nghề đó? Nếu câu trả lời nghiêng về sự không hài lòng, đây chính là dấu hiệu để bạn khám phá một hướng đi mới phù hợp hơn.

Định hướng lại con đường sự nghiệp

Sau khi đã ổn định tâm lý và xây dựng tư duy đúng đắn, đây là thời điểm để bạn từng bước định hướng lại con đường sự nghiệp của mình. Một trong những điều quan trọng nhất trong giai đoạn này là củng cố và phát triển các kỹ năng cần thiết để phù hợp hơn với thị trường lao động. Nếu bạn cảm thấy thiếu tự tin trong quá trình ứng tuyển, việc tham gia một khóa học chuyên sâu về kỹ năng tìm việc có thể giúp bạn chuẩn bị tốt hơn. Chẳng hạn, Khóa Nâng cao Kỹ năng Ứng tuyển Công việc của Hướng nghiệp Sông An cung cấp hướng dẫn thực tiễn để viết hồ sơ ứng tuyển hiệu quả, xác định năng lực cá nhân so với yêu cầu tuyển dụng, cũng như rèn luyện kỹ năng phỏng vấn. Việc tham gia một chương trình đào tạo như vậy sẽ giúp bạn nâng cao khả năng cạnh tranh và tự tin hơn khi tìm kiếm công việc mới.

Ngoài việc trau dồi kỹ năng, xây dựng và tận dụng mạng lưới quan hệ cũng là một yếu tố quan trọng giúp bạn tìm kiếm những cơ hội việc làm phù hợp. Theo một nghiên cứu từ LinkedIn, có đến 85% cơ hội việc làm mới đến từ networking. Điều này cho thấy rằng thay vì chỉ nộp đơn ứng tuyển trên các trang tuyển dụng, bạn nên chủ động mở rộng kết nối với những người trong ngành. Hãy tham gia các sự kiện, hội thảo chuyên môn và kết nối lại với đồng nghiệp cũ để tìm kiếm những cơ hội phù hợp với năng lực và mục tiêu nghề nghiệp của mình.

Kết nối con người: Chìa khóa để vượt qua khủng hoảng

Một trong những yếu tố then chốt giúp bạn vượt qua giai đoạn khó khăn là duy trì những kết nối có giá trị về mặt tinh thần và sự hỗ trợ thực tế. Sự cô lập có thể khiến bạn cảm thấy mất phương hướng và cô đơn, do đó, hãy tìm kiếm sự kết nối với những người có thể nâng đỡ tinh thần và hỗ trợ bạn trên hành trình này. Tham gia các cộng đồng nghề nghiệp, nhóm hỗ trợ dành cho người đang tìm việc, hoặc những cá nhân có kinh nghiệm sẽ giúp bạn có được cái nhìn thực tế hơn về thị trường lao động và nhận được những lời khuyên hữu ích. Bên cạnh đó, bạn cũng có thể tìm đến mentor hoặc chuyên gia tư vấn nghề nghiệp để có những định hướng cụ thể hơn cho tương lai.

Đồng thời, hãy cẩn trọng trong việc lựa chọn những kết nối trên mạng xã hội để tránh những tác động tiêu cực. Thay vì so sánh bản thân với người khác, hãy ưu tiên kết nối với những người thực sự hiểu và đồng cảm với hoàn cảnh của bạn. Tránh những mối quan hệ có thể gây thêm áp lực, như những người không hiểu tình hình nhưng lại tò mò hay đưa ra những nhận xét thiếu tinh tế. Chỉ nên theo dõi những nội dung truyền cảm hứng, giới hạn thời gian lướt mạng để không bị cuốn vào cảm giác tiêu cực. Khi bạn kiểm soát tốt nguồn thông tin tiếp nhận, bạn sẽ dễ dàng giữ được tinh thần lạc quan và tập trung vào những điều thực sự quan trọng.

Biến thử thách thành cơ hội phát triển

Bị sa thải không đồng nghĩa với thất bại. Đây có thể là một bước ngoặt giúp bạn định hình lại sự nghiệp theo một hướng đi phù hợp hơn. Hãy tận dụng thời gian này để học hỏi, kết nối và phát triển bản thân. Thành công không chỉ đến từ việc giữ được công việc hiện tại, mà từ cách bạn tận dụng những cơ hội mới để vươn lên.

Mọi cánh cửa đóng lại đều mở ra một lối đi mới. Hãy mạnh dạn bước tiếp, khám phá những con đường mới và tin tưởng rằng những điều tốt đẹp vẫn đang chờ bạn ở phía trước!

Tài liệu tham khảo:

Susan David (2024). Newsletter. 5 Essential Tips for a Healthier Relationship with Social Media. https://www.susandavid.com/newsletter/5-essential-tips-for-a-healthier-relationship-with-social-media/?share=true

Susan David (2024). Newsletter. The Hidden Benefits of Quitting. https://www.susandavid.com/article/when-to-grit-and-when-to-quit?share=true

Susan David (2024). Newsletter. Cultivating a Growth Mindset. https://www.susandavid.com/newsletter/cultivating-a-growth-mindset/?share=true

Susan David (2024). Newsletter. How to Break the Cycle of Stressing About Stress. https://www.susandavid.com/newsletter/how-to-break-the-cycle-of-stressing-about-stress/?share=true

Susan David (2023). Newsletter. The Healing Power of Journaling. https://www.susandavid.com/article/healing-power-of-journaling/?share=true

Esther Perel and Mary Alice Miller. How do you connect to others?. https://www.estherperel.com/blog/letters-from-esther-62-how-do-you-connect-to-others & Searching for Connection in a Disconnected Era.  https://www.estherperel.com/blog/letters-from-esther-64-searching-for-connection-in-a-disconnected-era

HR Insider (2021). Sức ảnh hưởng tinh thần của nhân viên lên sự phát triển của tổ chức. https://www.vietnamworks.com/hrinsider/suc-anh-huong-tinh-than-cua-nhan-vien-len-su-phat-trien-cua-to-chuc.html

WebProNews (2023). Good News for LinkedIn: 85% of Jobs Filled via Networking. https://www.webpronews.com/good-news-for-linkedin-85-of-jobs-filled-via-networking/

Đức Tuấn, Huyền Trang, Vân Hà (2024). Doanh nghiệp và người lao động nỗ lực vượt khó – Bài 1: Khi doanh nghiệp gặp khó…​ https://www.qdnd.vn/kinh-te/cac-van-de/doanh-nghiep-va-nguoi-lao-dong-no-luc-vuot-kho-bai-1-khi-doanh-nghiep-gap-kho-808473

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bộ 3 kỹ năng Job Application Skills

Mọi người đang làm gì để chuẩn bị cho năm mới? Đừng bỏ lỡ xu hướng này!

Bài viết Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Biên tập: Minh Thảo

Quản lý cấp trên: Nghệ thuật “tư duy ngược” trong công việc

Khi nói đến làm việc với cấp trên, nhiều người vẫn cho rằng, nhân viên chỉ cần “chờ mệnh lệnh” và thực thi công việc theo yêu cầu mà không nên có bất kỳ thắc mắc nào. Một số khác thì quan niệm, vâng lời và cố gắng tránh xa những rắc rối là con đường dễ dàng để “sống sót” trong môi trường công sở. Đây là cách cách quản lý “Managing Down” – khi sự kiểm soát và dẫn dắt hoàn toàn phụ thuộc vào lãnh đạo. Hay nói cách khác, quá trình quản lý chỉ đang được vận hành một chiều, từ trên xuống. 

Phong cách “Managing Down” có thể phù hợp trong một số tình huống nhất định, nhưng về lâu dài, nó có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sự phát triển của nhân viên và tổ chức. Ở góc độ nhân viên, bạn hãy nhớ rằng, người quyết định và chịu trách nhiệm cho sự nghiệp của bạn là chính bạn chứ không phải ai khác. Vì vậy, thay vì giao toàn quyền vào tay sếp hay “phó thác” cho số phận, bạn phải là người chủ động lèo lái sự nghiệp của chính mình. Để tạo ra giá trị cho doanh nghiệp và phát triển sự nghiệp cá nhân, chúng ta cần học cách tư duy ngược – “Managing Up” (Quản lý cấp trên). Đây là một kỹ năng quan trọng giúp bạn giao tiếp hiệu quả, đáp ứng kỳ vọng của sếp, đồng thời bảo vệ lợi ích cá nhân và phát triển nghề nghiệp.

Theo định nghĩa của tạp chí Harvard Business Review, quản lý cấp trên là “trở thành một nhân viên hữu ích nhất có thể, nhằm tạo ra giá trị cho chính bạn, cũng như cho sếp và công ty”. Trái với những gì bạn nghĩ, quản lý cấp trên không phải là:

• “Vượt cấp” sếp để trình bày ý tưởng với ban lãnh đạo hoặc các cấp cao hơn
• Cố gắng “đảo ngược vai trò” và kiểm soát sếp của mình
• Biến sếp thành một người khác theo mong muốn cá nhân
• Đánh giá, phán xét hành vi và năng lực của sếp

Thay vào đó, quản lý cấp trên là:

• Hiểu được mục tiêu mà sếp muốn đạt được
• Xây dựng mối quan hệ tích cực và hiệu quả với sếp
• Học cách thích nghi với phong cách giao tiếp và làm việc của sếp
• Chủ động chia sẻ phong cách giao tiếp và làm việc mà bạn ưa thích
• Dự đoán nhu cầu của sếp để hỗ trợ công việc một cách hiệu quả

Từ đó, bạn có thể rèn luyện và áp dụng kỹ năng này khi làm việc trong thực tế bằng cách:

• Chủ động liên hệ với sếp khi bạn cần hỗ trợ
• Cập nhật thường xuyên với sếp về tiến độ công việc, đặc biệt khi gặp khó khăn hoặc có sự chậm trễ
• Sắp xếp các buổi họp 1-1 vào thời điểm phù hợp cho cả sếp và bạn
• Chủ động hỗ trợ sếp với các công việc ưu tiên khi bạn có thời gian

Nhìn chung, nguyên tắc cốt lõi của quản lý cấp trên chính là sự thấu hiểu. Khi bạn nắm bắt được mục tiêu của cấp trên và cách họ vận hành công việc, bạn có thể chủ động xây dựng một mối quan hệ lành mạnh, từ đó không chỉ mang lại lợi ích cho cả hai mà còn góp phần vào sự phát triển chung của tổ chức.

Vậy làm thế nào để bạn rèn luyện kỹ năng này?

Trong cuốn sách “Managing Up: How to Move Up, Win at Work, and Succeed with Any Type of Boss” (tạm dịch: Làm thế nào để thăng tiến, làm việc hiệu quả và hòa hợp với bất kỳ người sếp nào), tác giả Mary Abbajay đã đưa ra vài đúc kết như sau:

Bài học 1. Tìm hiểu phong cách làm việc của cấp trên

Mỗi người có một cách giao tiếp và làm việc khác nhau. Có người hướng nội, thích suy nghĩ và làm việc độc lập, có người hướng ngoại, thích giao tiếp và làm việc nhóm. Để xây dựng mối quan hệ tốt với sếp, bạn cần xác định xem sếp của bạn thuộc kiểu người nào. Bạn có thể nhận biết điều này thông qua việc quan sát phong cách giao tiếp và mức năng lượng của họ:

• Nếu sếp thường trầm tư, ít thể hiện quan điểm trừ khi được hỏi, họ có xu hướng hướng nội.
• Ngược lại, nếu sếp ngoại giao, chủ động chia sẻ thông tin và có thái độ cởi mở, họ có tính cách thiên về hướng ngoại.

Dựa trên tính cách của sếp, bạn có thể điều chỉnh cách giao tiếp phù hợp: hoặc lắng nghe nhiều hơn, thể hiện sự quan tâm và tương tác với những gì họ nói; hoặc chủ động hơn trong việc sắp xếp các buổi họp và đưa ra các câu hỏi cụ thể. Bạn có thể tìm hiểu về DISC cũng như công cụ trắc nghiệm Indigo để có góc nhìn rõ ràng về phong cách làm việc của mình và cấp trên, từ đó có chiến lược điều chỉnh hành vi của bản thân một cách khoa học để phối hợp hiệu quả với sếp nói riêng và với môi trường làm việc nói chung.

Bài học 2. Xây dựng mối quan hệ tốt với cấp trên bằng cách tạo dựng niềm tin

Nếu sếp thường xuyên hỏi han bạn đang làm gì, theo dõi sát sao tiến độ công việc của bạn thì rất có thể họ là một Micromanager – người thích kiểm soát chi tiết. Cấp trên có phong cách quản lý này có thể kìm hãm sự phát triển sự nghiệp của bạn nếu bạn không biết linh hoạt để thích nghi.

Cách tốt nhất để làm việc hiệu quả với cấp trên, đặc biệt khi đó là một Micromanager, chính là xây dựng niềm tin. Bạn có thể làm điều này bằng cách:

• Duy trì hiệu suất làm việc ổn định hoặc vượt mong đợi, để sếp thấy rằng bạn đáng tin cậy. Tuy nhiên, bạn cũng phải học cách quản lý sự kỳ vọng của sếp.
• Chủ động cập nhật công việc thường xuyên hơn mức bình thường, ngay cả với những chi tiết nhỏ nhặt mà bạn không nghĩ rằng cần phải báo cáo.

Ví dụ: Nếu bạn sẽ đến muộn vài phút hoặc cần thêm thời gian nghỉ trưa, hãy báo trước cho sếp. Điều này giúp xây dựng niềm tin, một yếu tố quan trọng để phát triển sự nghiệp khi làm việc với cấp trên khó tính.

Bài học 3. “Dám” buông bỏ và biết khi nào cần rời đi

Hầu hết chúng ta thường được dạy rằng đừng dễ dàng từ bỏ những gì mình đã bắt đầu, hãy cố gắng đến cùng để gặt hái được thành quả xứng đáng. Tuy nhiên, có những thời điểm bạn cần dừng lại, tìm hướng đi mới và bước tiếp. Điều này đặc biệt đúng nếu mỗi ngày đi làm đều trở thành nỗi ám ảnh, hoặc bạn phải tiêu tốn quá nhiều năng lượng tinh thần vì cảm thấy căng thẳng và mệt mỏi ở nơi làm việc.

Bạn có thể không bao giờ lấy lại được thời gian và công sức đã bỏ ra cho công việc hiện tại. Thế nhưng, bạn có thể tìm được niềm vui và làm việc hiệu quả hơn ở một nơi khác, với một người sếp phù hợp hơn. Bởi lẽ, không phải người sếp nào cũng sẵn sàng đón nhận việc cấp dưới quản lý cấp trên, và không phải công ty nào cũng có văn hóa “ngược” như vậy.

Đừng quên, bạn hoàn toàn có quyền kiểm soát sự nghiệp của mình. Đưa ra lựa chọn đúng đắn có thể giúp bạn tìm thấy sự thỏa mãn và thành công. Trong thời điểm nhộn nhịp của thị trường lao động dịp đầu năm, nếu bạn có ý định chuyển việc, tìm kiếm cơ hội mới và “level up” bản thân, hãy tham gia Khóa Nâng cao Kỹ năng ứng tuyển công việc để trang bị kỹ năng ứng tuyển và phỏng vấn tìm việc dưới lăng kính của hướng nghiệp khoa học.

Tài liệu tham khảo:

Croswell, L. (2019). Guide to managing up: What it means and why it’s important. https://www.cultureamp.com/blog/managing-up-importance 

Rousmaniere, D. (2015). What Everyone Should Know About Managing Up. Harvard Business Review. https://hbr.org/2015/01/what-everyone-should-know-about-managing-up 

Abbajay, M. (2018). Managing Up: How to Move up, Win at Work, and Succeed with Any Type of Boss. Wiley.

Xây dựng “tài sản sự nghiệp”

Bạn có đang “sống” trọn vẹn với thương hiệu cá nhân của mình?

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bài viết Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”! đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Biên tập: Hồng Yến

Định nghĩa kỹ năng chuyển đổi

Khi bạn sẵn sàng cho một bước ngoặt trong sự nghiệp, việc xem xét các kỹ năng chuyển đổi của bản thân cũng là một bước quan trọng giúp bạn định hướng rõ hơn cho tương lai. Kỹ năng chuyển đổi, hay còn gọi là kỹ năng linh hoạt, là những kiến thức, kinh nghiệm và khả năng bạn tích lũy được và có thể mang theo từ công việc này sang công việc khác, ngay cả khi bạn thay đổi vai trò hay ngành nghề. Khả năng truyền đạt ý tưởng rõ ràng cho người khác, giải quyết các vấn đề bất ngờ hoặc làm việc tốt trong nhóm đều là những ví dụ điển hình của kỹ năng chuyển đổi.

Trong khi kỹ năng chuyên môn cho phép bạn hoàn thành các nhiệm vụ kỹ thuật cụ thể, chẳng hạn như lập trình bằng Python hoặc tạo wireframe cho thiết kế UX, thì kỹ năng chuyển đổi lại mang tính toàn diện hơn và góp phần vào hiệu quả tổng thể của bạn trong môi trường làm việc chuyên nghiệp. Kỹ năng chuyển đổi được các nhà tuyển dụng đánh giá rất cao, vì chúng thể hiện sự linh hoạt và khả năng thích ứng của bạn với bối cảnh kinh doanh không ngừng phát triển.

Vì sao kỹ năng chuyển đổi lại quan trọng trên thị trường việc làm?

Kỹ năng chuyển đổi, hay còn gọi là “kỹ năng mềm”, thường bị nhầm lẫn với kỹ năng chuyên môn.  Nhiều người cho rằng kỹ năng chuyển đổi ít quan trọng hơn kỹ năng chuyên môn, nhưng thực tế thì hoàn toàn ngược lại.  Thực tế cho thấy, nhân viên có kỹ năng chuyển đổi tốt thường làm việc hiệu quả hơn và đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển của công ty.

Một nghiên cứu năm 2017 đã chỉ ra rằng công nhân may mặc được đào tạo các kỹ năng như giao tiếp, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề, kiến thức tài chính và pháp lý, và kỹ năng ra quyết định thì làm việc hiệu quả hơn đáng kể so với những người không được đào tạo. Kết quả là, nhà máy may nơi tổ chức đào tạo đã thu được lợi nhuận gấp 2,5 lần so với chi phí đầu tư cho việc đào tạo kỹ năng.

Trong tương lai gần, khi máy móc và công nghệ tự động hóa ngày càng phổ biến, cơ cấu công việc sẽ chứng kiến những thay đổi đáng kể. Nhu cầu về lao động chân tay sẽ giảm, nhường chỗ cho sự gia tăng nhu cầu về lao động trí óc, đặc biệt là những người có khả năng giải quyết vấn đề phức tạp, tư duy sáng tạo và kỹ năng tương tác xã hội. Do đó, kỹ năng chuyển đổi sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với các nhà tuyển dụng. Một báo cáo năm 2018 của McKinsey & Company đã minh chứng cho xu hướng này, khi dự đoán rằng nhu cầu về kỹ năng chuyển đổi sẽ tăng lên đáng kể trong thập kỷ tới, trong khi nhu cầu về các công việc lặp đi lặp lại và thủ công sẽ giảm sút.

Một số ví dụ

Tư duy phản biện (critical thinking)

Tư duy phản biện là khả năng đánh giá, tổng hợp và phân tích thông tin một cách khách quan để đưa ra những hiểu biết hoặc nhận định độc đáo. Những người có tư duy phản biện tốt thường khuyến khích bản thân và người khác suy nghĩ sâu sắc hơn về một vấn đề. Trong môi trường kinh doanh, điều này có thể thể hiện qua việc đảm bảo rằng một sản phẩm, ý tưởng hoặc chính sách được xây dựng một cách thấu đáo trước khi thực hiện.

Một vài ví dụ về tư duy phản biện:

• Một giáo viên soạn thảo chương trình học phù hợp với nhu cầu riêng của từng học sinh.
• Trong các cuộc họp, một nhân viên có tư duy phản biện sẽ không ngại đặt câu hỏi về những ý kiến mà mọi người đều cho là đúng, nhằm đảm bảo mọi quyết định được đưa ra đều dựa trên cơ sở vững chắc.
• Một đại diện công đoàn không chỉ lắng nghe những gì công nhân nói mà còn chủ động đặt ra những câu hỏi “hóc búa” cho ban lãnh đạo công ty. Mục đích của những câu hỏi này là để đảm bảo rằng công ty luôn tuân thủ các quy định về an toàn lao động và có những chính sách phúc lợi tốt cho công nhân, giúp họ yên tâm làm việc và có cuộc sống ổn định.

Kỹ năng giải quyết vấn đề (problem solving)

Kỹ năng giải quyết vấn đề là khả năng tìm ra cách xử lý những tình huống phức tạp hoặc khó khăn. Người giỏi giải quyết vấn đề thường có khả năng xác định nguyên nhân gốc rễ của vấn đề, sau đó lên kế hoạch để giải quyết nó.

• Việc giải quyết vấn đề có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, ví dụ như:
• Một thu ngân nhanh chóng nghĩ ra cách nhận đơn đặt hàng khi hệ thống bán hàng (POS) bị sập.
• Một trợ lý văn phòng nhận thấy lịch trình cuộc họp của giám đốc bị trùng chéo. Thay vì hoảng loạn, cô ấy nhanh chóng liên hệ với các bên liên quan để tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất giải pháp. Sau khi thảo luận, mọi người đồng ý điều chỉnh một số lịch hẹn để đảm bảo mọi cuộc họp diễn ra suôn sẻ.

Kỹ năng quản lý (management)

Kỹ năng quản lý là khả năng điều hành hiệu quả người khác và các quy trình, chẳng hạn như thời gian hoặc kế hoạch. Một người quản lý hiệu quả có thể giỏi giám sát, chỉ đạo và sắp xếp lịch trình cho người khác. Đồng thời, họ cũng am hiểu về cách mỗi thành viên trong nhóm đóng góp vào bức tranh lớn hơn của tổ chức hoặc dự án mà họ đang thực hiện.

Dưới đây là một vài ví dụ về quản lý trong thực tế:

• Một quản lý sân khấu của một buổi biểu diễn kịch nghệ phải đảm bảo mọi việc diễn ra suôn sẻ trong suốt buổi biểu diễn.
• Một chủ tịch câu lạc bộ  thường xuyên điều hành các cuộc họp của câu lạc bộ, điều phối các cuộc thảo luận và lên kế hoạch cho các hoạt động.
• Một chủ cửa hàng tạp hóa lên lịch trình cho nhân viên và thường xuyên đặt hàng nông sản từ các nhà cung cấp.

Xác định kỹ năng chuyển đổi của bạn

Bước 1: Bạn hãy tham khảo bảng trên và xác định 10 kỹ năng mà bạn thể hiện rõ nhất.

Bước 2: Hãy liệt kê thật chi tiết tất cả những tình huống mà bạn đã vận dụng từng kỹ năng, dù là trong công việc hay cuộc sống cá nhân. Càng nhiều ví dụ cụ thể, bạn càng hiểu rõ hơn về khả năng của mình. Nếu cần gợi ý, bạn có thể xem lại các ví dụ đã được đề cập ở phần trên.

Bước 3: Thu gọn danh sách của bạn xuống 5 kỹ năng có ảnh hưởng nhất đối với bạn trong công việc hoặc đời sống cá nhân.

Bước 4: Ghi lại những thành tựu chính cho mỗi kỹ năng trong danh sách rút gọn của bạn.

Bước 5: Xếp hạng năm kỹ năng của bạn từ ảnh hưởng nhất đến ít ảnh hưởng nhất. Mục đích ở đây không phải là đánh giá các kỹ năng của bạn mà thay vào đó là để có một nhận thức rõ ràng về những kỹ năng đã phục vụ bạn tốt cho đến nay.

Mẹo: Một cách khác để xác định những kỹ năng chuyển đổi có giá trị trong lĩnh vực việc làm mà bạn mong muốn là đọc các tin tuyển dụng và tìm ra những kỹ năng mà họ nhấn mạnh. Sau khi bạn đã lập danh sách các kỹ năng được yêu cầu, hãy sử dụng bài tập trên để xác định những cách bạn đã sử dụng các kỹ năng đó trong cuộc sống cá nhân và công việc của mình.

Tài liệu tham khảo:

Coursera (2024). Transferable Skills: How to Use Them to Land Your Next Job. https://www.coursera.org/articles/transferable-skills

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bộ 3 kỹ năng Job Application Skills

Mọi người đang làm gì để chuẩn bị cho năm mới? Đừng bỏ lỡ xu hướng này!

Bài viết Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Biên tập: Minh Thảo

Làm mới CV

Năm mới đến cũng là lúc nhiều người “làm mới” sơ yếu lý lịch (CV) của mình. Nhưng với lượng kinh nghiệm ngày càng tăng, làm sao để trình bày CV thật ấn tượng và dễ nắm bắt?

Với tôi, một sơ yếu lý lịch xin việc tốt là khi nó phản ánh được hành trình phát triển nhất quán của bạn và cho thấy mục tiêu nghề nghiệp của bạn. Nó cần phải giúp bạn tự tin thể hiện bản thân, thay vì cố gắng trở thành một ai khác.

Trong lúc điều chỉnh nội dung, hình thức của CV, bạn có thể tham khảo 6 lưu ý sau:

1. Trước khi bắt đầu, hãy xác định công việc, công ty, loại hình làm việc, v.v. bạn muốn trải nghiệm tiếp theo. Nhận diện mong muốn của bản thân, kết hợp với một danh sách công ty bạn đang nhắm tới, sẽ là sự chuẩn bị vừa vặn để bạn cá nhân hóa được hồ sơ của mình.

2. Cá nhân hóa hồ sơ xin việc là khi bạn điều chỉnh nội dung CV để nó đáp ứng tốt cho một vị trí ứng tuyển cụ thể. Đây cũng là cách giúp nhà tuyển dụng thấy được sự nhất quán trong mong muốn phát triển của bạn. Cách thực hiện chính là liệt kê ra mọi kinh nghiệm bạn có. Sau đó, chọn lọc kinh nghiệm phù hợp hoặc bổ trợ cho yêu cầu công việc mới; cân nhắc loại bỏ kinh nghiệm không liên quan.

3. Thành tựu của bạn cần được viết càng cụ thể càng tốt. 

• Nếu thành tựu của bạn có số liệu (số năm kinh nghiệm, doanh số, tỉ lệ chuyển đổi, v.v.) thì hãy đưa con số lên phía đầu câu để làm nổi bật. Hãy ưu tiên những con số gần nhất và có tác động đáng kể so với quá khứ. Ví dụ: Tăng 20% doanh thu cho sản phẩm X trong vòng 6 tháng thông qua chiến lược marketing mới.
• Nếu thành tựu của bạn không có số liệu hoặc không thể công khai vì lý do bảo mật, tôi thường sử dụng động từ mô tả cụ thể hành động mình đã thực hiện trong dự án. Ví dụ: Đề xuất giải pháp công nghệ giúp tiết kiệm 10% chi phí cho công ty.
• Hoặc, liệt kê số thành phẩm đã thực hiện trong một dự án/giai đoạn cũng là một cách cụ thể hóa năng lực của bạn. Ví dụ: Thiết kế 3 bộ nhận diện thương hiệu cho các công ty khởi nghiệp, nhận được phản hồi tích cực từ khách hàng. 

4. Trình bày CV dễ đọc thay vì đẹp mắt. Nhà tuyển dụng chỉ có vài phút để xem xét mỗi hồ sơ. Vì thế, bạn có thể chỉnh sửa để hồ sơ đạt được 2 mục tiêu về phần nhìn: trình bày rõ ràng và tối ưu trải nghiệm trên mọi thiết bị. Việc tìm hiểu thêm kiến thức về UX (trải nghiệm người dùng) sẽ giúp bạn rất nhiều trong việc trình bày, nhất là với các hồ sơ trực tuyến.

5. Đừng quên cập nhật các thành phần khác của bộ hồ sơ ứng tuyển. Tùy theo loại công việc mà chúng ta còn có thể có Portfolio (hồ sơ năng lực), Cover letter (thư ứng tuyển), v.v. hoặc bạn sẽ cần thêm phiên bản ngoại ngữ của các tài liệu trên. Vì vậy, hãy tuần tự kiểm tra và cập nhật những tài liệu này, để bộ hồ sơ luôn trong trạng thái sẵn sàng.

6. Đảm bảo thông tin liên lạc luôn đúng khi hồ sơ được gửi đi. Sẽ thế nào nếu nhà tuyển dụng liên hệ bạn không thành công do số điện thoại hay email trên CV bị sai? Việc rà soát lại thông tin cá nhân, các đường link, email, mã QR ngay trước khi gửi hồ sơ không bao giờ là thừa. Nó sẽ giúp bạn tránh được sai lầm đáng tiếc mà mất đi một cơ hội quý báu.

Kỹ năng phỏng vấn: Làm thế nào để tự tin và tỏa sáng?

Trong thời gian phỏng vấn ngắn ngủi, bạn cần tận dụng từng phút để thể hiện những điểm mạnh nổi bật, kinh nghiệm phù hợp nhất, và giá trị mà bạn có thể mang lại cho vị trí ứng tuyển. Đây không chỉ là lúc trả lời câu hỏi, mà còn là dịp để bạn chứng minh mình là ứng viên có giá trị giữa nhiều lựa chọn khác. Với sự chuẩn bị chu đáo, sự tự tin khi thể hiện bản thân và sự tập trung vào từng câu trả lời, bạn sẽ có thể tạo dựng ấn tượng tốt đẹp và khẳng định mình một cách chân thành và hiệu quả.

1. Tư duy hợp tác

Hãy xem buổi phỏng vấn như một cơ hội để hai bên cùng tìm hiểu và trao đổi. Thay vì mang tâm lý mình cần “được chọn,” bạn có thể nghĩ đến đây là lúc cả bạn và nhà tuyển dụng cùng đánh giá sự phù hợp. Bạn đang tìm một nơi để phát triển, trong khi công ty cũng đang tìm một người có thể đóng góp hiệu quả và hòa hợp với giá trị của tổ chức.

Sự bình đẳng trong tư duy không có nghĩa là thiếu tôn trọng. Ngược lại, thái độ chân thành, cầu thị, và cách thể hiện sự trân trọng với thời gian và sự chuyên nghiệp của nhà tuyển dụng sẽ để lại ấn tượng tốt. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để bạn đặt những câu hỏi nhằm hiểu rõ hơn về công ty, văn hóa làm việc, cũng như những kỳ vọng từ vị trí mà bạn đang ứng tuyển.

Tư duy này không chỉ giúp bạn cảm thấy tự tin hơn mà còn tạo nên bầu không khí thoải mái và chân thành trong buổi gặp gỡ. Một cuộc đối thoại hai chiều, dựa trên sự tôn trọng và thấu hiểu lẫn nhau, sẽ giúp cả hai bên đánh giá chính xác sự phù hợp và xây dựng nền tảng cho một mối quan hệ hợp tác lâu dài, bền vững.

2. Sự tự tin đến từ việc hiểu rõ chính mình

Sự tự tin trong buổi phỏng vấn không chỉ có được từ việc chuẩn bị kỹ lưỡng bao gồm việc chuẩn bị những câu hỏi có thể được hỏi từ nhà tuyển dụng, mà quan trọng hơn là bắt nguồn từ việc bạn thật sự hiểu rõ bản thân mình. Hiểu bản thân dưới góc nhìn hướng nghiệp là khi bạn hiểu rõ: sở thích, điều khiến bạn hứng thú và say mê trong công việc; khả năng, những kỹ năng và thế mạnh bạn có thể mang lại giá trị cho công ty; tính cách, phong cách làm việc và cách bạn tương tác với đồng nghiệp, cấp trên; giá trị nghề nghiệp, những nguyên tắc, mục tiêu, và ý nghĩa bạn tìm kiếm trong công việc, v.v. Những điều này sẽ trở thành nền tảng giúp bạn tự tin hơn khi bước vào phỏng vấn. Bạn sẽ không còn phải cố “diễn” hay đoán ý nhà tuyển dụng, mà có thể thể hiện một cách tự nhiên và chân thật.

Nhà tuyển dụng không tìm kiếm một phiên bản hoàn hảo theo khuôn mẫu, mà là một con người thật – người biết mình là ai và có định hướng rõ ràng. Thay vì cố gắng trở thành người mà bạn nghĩ họ muốn thấy, hãy là chính mình, nhưng với phiên bản tốt nhất: rõ ràng trong lời nói, mạch lạc trong cách trình bày, và chân thành trong thái độ.

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng, kết hợp với sự chân thật, sẽ giúp bạn không chỉ gây ấn tượng mà còn tạo được sự kết nối. Điều đó làm nên sự khác biệt – sự tự tin đến từ chính con người bạn, chứ không phải từ việc cố gắng trở thành ai khác.

3. Mỗi lần phỏng vấn dù kết quả thế nào đều là cơ hội học hỏi

Mỗi buổi phỏng vấn, dù kết quả ra sao, đều là một cơ hội quý giá để bạn học hỏi và trưởng thành hơn. Việc không được chọn không có nghĩa là bạn kém cỏi hay thất bại, mà đơn giản là bạn chưa phù hợp với yêu cầu cụ thể của vị trí hoặc tổ chức đó tại thời điểm này.

Ứng viên được chọn không phải lúc nào cũng là người giỏi nhất, mà là người phù hợp nhất với nhu cầu của công ty. Mỗi công việc đều có những đòi hỏi riêng về kỹ năng, kinh nghiệm, và thậm chí là phong cách làm việc hay văn hóa tổ chức.

Thay vì nhìn nhận kết quả phỏng vấn một cách tiêu cực, hãy sử dụng cơ hội này để tự đánh giá lại bản thân: Mình đã thể hiện tốt nhất chưa? Mình cần cải thiện điều gì? Và điều quan trọng nhất, bạn vẫn đang trên hành trình tìm kiếm một nơi phù hợp để phát huy hết khả năng của mình. Với mỗi lần trải nghiệm, bạn sẽ đến gần hơn với cơ hội đúng đắn dành cho mình. 

Tóm lại, buổi phỏng vấn không chỉ là một thử thách mà còn là một bước đệm trên con đường sự nghiệp của bạn. Dù kết quả thế nào, mỗi trải nghiệm đều mang lại giá trị – giúp bạn hiểu rõ hơn về bản thân, rút ra bài học quý giá, và tiếp tục hoàn thiện mình. Với tâm thế bình đẳng, sự tự tin khi nhận thức được giá trị của mình, và tinh thần học hỏi không ngừng, bạn đang từng bước xây dựng con đường sự nghiệp bền vững. Thành công không chỉ được đo bằng kết quả mà còn bằng sự trưởng thành qua từng chặng đường.

Kỹ năng thương thảo lương với nhà tuyển dụng

Thương thảo lương là bước cuối cùng, nhưng vô cùng quan trọng trong hành trình tìm việc, sau khi bạn đã ứng tuyển công việc và phỏng vấn thành công. Hãy bắt đầu việc này bằng một tư duy đúng đắn: Đây không phải là một cuộc mặc cả, mà là cuộc trao đổi hợp tác, nhằm đạt được thỏa thuận đôi bên cùng có lợi.

Điều cốt lõi đầu tiên chính là hiểu rõ bản thân và chứng tỏ được những gì bạn có thể mang lại cho công ty, bao gồm kỹ năng, kinh nghiệm, và các thành tựu nổi bật. Bạn sẽ dễ dàng thuyết phục công ty nếu bạn ứng tuyển vào một vị trí đúng với chuyên ngành đào tạo hoặc chung ngành nghề với công việc cũ. Nhưng nếu bạn chuyển hướng công việc của mình sang ngành nghề mới, hãy tập trung vào những kỹ năng chuyển đổi (transferable skills) mà bạn đang sở hữu. Ví dụ, nếu bạn đã từng là một người quản lý dự án, những kỹ năng như điều phối công việc, quản lý thời gian, phân bổ công việc đến thành viên trong nhóm sẽ luôn là những kỹ năng có giá trị lớn trong bất kỳ ngành nghề nào. Tư duy phân tích hay khả năng giao tiếp hiệu quả là những ví dụ khác về kỹ năng chuyển đổi mà bạn có thể tham khảo.

Bên cạnh đó, bạn cần nghiên cứu thông tin về thị trường lao động và về công ty bạn đang ứng tuyển. Tìm hiểu về mức lương trung bình của các vị trí theo ngành nghề và khu vực làm việc thông qua các nguồn như: Glassdoor, Payscale, LinkedIn, các trang web tuyển dụng, báo cáo lương từ các công ty dịch vụ nhân sự (Tower Watson, Vietnamworks,..). Một lưu ý quan trọng khi xem các báo cáo lương: bạn phải chắc chắn rằng vị trí bạn đang tham khảo có số năm kinh nghiệm tương đồng với vị trí mà bạn đang ứng tuyển vì hệ thống chức danh của mỗi công ty là khác nhau. Ví dụ: Chuyên viên Kinh Doanh tại công ty mà bạn ứng tuyển rất có thể chỉ là Nhân Viên Kinh Doanh ở các công ty khác. Chính vì vậy, bạn cần xem thêm về số năm kinh nghiệm hoặc mô tả sơ lược về cấp bậc trong các báo cáo lương này. Đồng thời, hãy tìm hiểu khả năng chi trả của công ty bạn ứng tuyển thông qua người quen, bạn bè, hay các review về công ty trên các diễn đàn hoặc mạng xã hội đáng tin cậy..

Dựa trên những dữ liệu đã thu thập, hãy xác định khoảng lương kỳ vọng hợp lý. Hãy chia khoảng lương thành hai mức: mức tối thiểu (đáp ứng nhu cầu tài chính cơ bản) và mức mục tiêu (phù hợp với giá trị bản thân và thị trường). Hãy nhớ rằng Lương không phải là cấu phần duy nhất trong bức tranh Tổng thu nhập mà doanh nghiệp sẽ đề xuất cho bạn. Các khoản phụ cấp, thưởng, lương tháng 13, hoa hồng kinh doanh, các chính sách phúc lợi cũng là các cấu phần khác trong tổng chính sách đãi ngộ mà doanh nghiệp có thể cung cấp cho bạn. Khi thương thảo, bạn có thể đề cập đến những yếu tố này để tăng tính thuyết phục và thể hiện sự linh hoạt.

Cuối cùng, nếu nhà tuyển dụng không thể đáp ứng mức lương bạn mong muốn, đừng vội thất vọng. Hãy hỏi thêm về các cơ hội tăng lương trong tương lai, hoặc yêu cầu một buổi đánh giá hiệu suất sau 6 tháng. Điều này giúp bạn có thêm thời gian chứng minh giá trị và cho thấy bạn là một người chủ động, có tầm nhìn dài hạn.

Tài liệu tham khảo:

https://www.careeraddict.com/transferable-skills

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bộ 3 kỹ năng Job Application Skills

Mọi người đang làm gì để chuẩn bị cho năm mới? Đừng bỏ lỡ xu hướng này!

Bài viết Bộ 3 kỹ năng Job Application Skills đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Biên tập: Minh Thảo 

Năm 2025 đã đến và chỉ còn ít tuần nữa thôi, chúng ta sẽ có một tuần nghỉ ngơi và chúc mừng cho Tết Cổ truyền. Người Việt Nam mình hay có hoạt động khai bút đầu năm, viết một điều gì đó tốt lành để cầu mong một năm mới có thành tích học tập hay sự nghiệp tốt lành. Phương Tây lại có khái niệm “New year’s resolution” để đặt ra những mục tiêu mới, hành động mới cho năm mới. 

Chúng ta hãy thử kết hợp cả 2 lại xem sao. Hãy dành ít thời gian trong kỳ nghỉ Tết Cổ truyền này để chiêm nghiệm và khai bút cho những new year’s resolutions (mục tiêu năm mới) cho sự nghiệp của bạn trong năm 2025 nhé!

Hãy tưởng tượng, nếu tất cả chúng ta đều có những mục tiêu rõ ràng và hành động quyết liệt để đạt được chúng, thì hiệu quả công việc sẽ được nâng cao đáng kể. Chúng ta sẽ trở nên chủ động hơn, sáng tạo hơn và đóng góp nhiều giá trị hơn cho công ty.

Bài tập và vài gợi ý dưới đây sẽ giúp bạn. 

Bước 1: Chiêm nghiệm năm đã qua

Bạn có thể thử với Bài tập nửa ly nước vơi đầy như sau:

Nửa ly nước đầy: Hãy dành thời gian nhìn lại năm vừa qua và ghi nhận những điểm tích cực, thành tích mà bạn đã đạt được hay khó khăn bản thân đã vượt qua. Mình có vài câu hỏi gợi ý cho bạn như sau:

• Thành tựu nào bạn cảm thấy tự hào nhất trong năm qua?
• Bạn đã đóng góp gì cho dự án/công ty của mình?
• Bạn đã phát triển bản thân như thế nào trong năm qua?
• Bạn đã vượt qua những khó khăn nào trong công việc?
• Bạn đã trở nên mạnh mẽ hơn ở khía cạnh nào?
• Bạn đã học được những kỹ năng mới nào?

Trong khoảnh khắc yên bình này, hãy dành tặng những lời biết ơn sâu sắc đến những người đã luôn ủng hộ bạn. Đồng thời, hãy tự tin đưa ra những điểm mạnh ở chính bản thân mình và tự hào về những giá trị mà bạn đang sở hữu.  

Nửa ly nước chưa đầy: Hãy xác định những điều bạn chưa làm được, những kỹ năng cần cải thiện. Việc nhìn nhận thẳng vào những thiếu sót sẽ giúp bạn xác định rõ những mục tiêu cần đạt được trong năm mới. Những câu hỏi có thể hỗ trợ bạn như: 

• Đâu là những kỹ năng bạn thấy cần tiếp tục hoàn thiện? 
• Bạn chưa tự tin ở mảng nào trong công việc của mình? 
• Bạn có đang cảm thấy mất cân bằng ở đâu không? 
• Có điều gì bạn trì hoãn thực hiện trong năm qua, tại sao? 
• Đâu là điều đang giữ chân bạn lại trên hành trình đạt các mục tiêu của mình? 

Bước 2: Hướng về năm mới

Sau khi tổng kết cho năm vừa qua, hãy nhắm mắt lại và suy nghĩ về những điều bạn muốn trải nghiệm cho năm tiếp theo: bạn muốn có được bước phát triển nào, bạn muốn làm mới mình ở lĩnh vực nào, những thách thức nào bạn muốn đối diện. Tưởng tượng về bạn trong năm 2025 và viết xuống 3 mục tiêu bạn muốn đạt được nhé. 

Để mục tiêu trở nên hiệu quả, hãy đảm bảo chúng đáp ứng các tiêu chí SMART:

• Specific (Cụ thể): Mục tiêu cần rõ ràng, dễ hiểu và không mơ hồ.
  Ví dụ: Thay vì đặt mục tiêu “Tôi muốn mở rộng mối quan hệ”, hãy đặt mục tiêu cụ thể hơn như “Tôi muốn kết nối thêm với 10 anh/chị trong lĩnh vực chuyên môn của tôi vào cuối năm”.
• Measurable (Đo lường được): Mục tiêu phải có những chỉ số cụ thể để đánh giá. Ví dụ: “Tôi muốn giảm 5 kg trong 3 tháng tới”.
• Achievable (Khả thi): Mục tiêu phải thực tế và khả thi. Đừng đặt ra những mục tiêu quá cao so với khả năng của bản thân.
• Relevant (Liên quan): Mục tiêu phải phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp dài hạn của bạn.
• Time-bound (Có thời hạn): Đặt ra một khung thời gian cụ thể để hoàn thành mục tiêu.

Bước 3: Hành động & hệ thống giúp mục tiêu trở thành hiện thực

Thường là sau khi thực hiện xong bước 2, chúng ta sẽ có những nguyện ước cơ bản để cầu mong và viết trong lời khai bút hay cầu chúc đầu xuân. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, có khi, đó chỉ là những câu chúc suông chóng qua sau vài ngày nghỉ lễ. Đặt được mục tiêu là tốt nhưng đó mới chỉ là điều kiện cần. 

Để đảm bảo những bước tiến sẽ được hiện thực trong năm, bạn hãy đưa ra khoảng 2 đến 3 hành động nhỏ, cụ thể hơn để đưa mình đến gần hơn với mục tiêu. Bên cạnh các hành động nhỏ, bạn cũng có thể xây dựng các thói quen phù hợp với mục tiêu hay tìm kiếm nguồn hỗ trợ từ người thân, bạn bè. Việc xây dựng một hệ thống thói quen và hành động xoay quanh mục tiêu sẽ giúp các bạn dễ dàng đạt được mục tiêu mình đã đề ra hơn đấy. 

Đây chính là New Year’s resolutions của bạn. 

Năm 2024, khi mình nhận thấy tầm quan trọng của việc phát triển mạng lưới và xây dựng thương hiệu bản thân, mình quyết định sẽ vượt qua nỗi lo lắng bị phán xét và đưa ra mục tiêu nhỏ là cố gắng duy trì viết bài trên Linkedin hàng tuần. Viết bài Linkedin trở thành hoạt động mới của mình trong năm 2024. Mình đã đăng ký tham gia vào lớp viết, cộng đồng viết để chia sẻ, động viên nhau. Quá trình viết này cho mình được kết nối với nhiều anh/chị chuyên gia trong nhiều lĩnh vực và cũng là cơ duyên đưa mình đến những cơ hội việc làm mới. 

New Year’s Resolutions là một cơ hội tuyệt vời để chúng ta thay đổi cuộc sống theo hướng tích cực hơn. Hãy đặt ra những mục tiêu phù hợp và kiên trì thực hiện, bạn sẽ ngạc nhiên với những kết quả mà mình đạt được.

Mách nhỏ: Mỗi khi đạt được một mục tiêu nhỏ, hãy dành cho bản thân một phần thưởng xứng đáng. Đó có thể là một bữa ăn ngon tại nhà hàng yêu thích, một buổi đi xem phim, một cuốn sách hay, hay đơn giản chỉ là một giấc ngủ thật sâu. Việc tự thưởng không chỉ giúp bạn cảm thấy vui vẻ mà còn tạo ra một vòng lặp tích cực: khi bạn đạt được mục tiêu, bạn sẽ được thưởng, và điều đó sẽ thúc đẩy bạn tiếp tục cố gắng để đạt được những mục tiêu tiếp theo. Hãy nhớ rằng, hành trình thực hiện quyết tâm năm mới là một cuộc đua marathon, không phải cuộc đua nước rút. Vì vậy, hãy biết cách tận hưởng từng bước đi trên con đường đó.

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bộ 3 kỹ năng Job Application Skills

Mọi người đang làm gì để chuẩn bị cho năm mới? Đừng bỏ lỡ xu hướng này!

Bài viết Mọi người đang làm gì để chuẩn bị cho năm mới? Đừng bỏ lỡ xu hướng này! đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Biên tập: Minh Thảo

Tích tắc, tích tắc… đồng hồ quay. 24 tiếng vẫn chầm chậm trôi qua như bao ngày. Ta vẫn bắt gặp những khuôn mặt thân quen, đi qua những con đường mòn đã cũ, và rồi, đắm mình trong guồng quay công việc đầy hối hả, bộn bề. Cứ như thế, vòng lặp vẫn tiếp diễn với cuộc sống nơi phố thị. Khi ấy, ta chỉ mong những chuyến đi, đi đây đi đó để cho mình một khoảng lặng – đủ ngắn để không “lạc nhịp” với công việc, nhưng cũng đủ dài để tĩnh tâm, thư giãn và bước tiếp.

Có lẽ, cánh cửa thần kỳ của Doraemon sẽ là món bảo bối hữu hiệu để rút ngắn khoảng cách giữa văn phòng làm việc và những chuyến đi. Chỉ cần xoay tay nắm và mở cửa, ta vừa đặt chân đến vùng đất mới, vừa có thể hoàn thành công việc của mình. Những tưởng chỉ là một viễn cảnh trong phim ảnh, giờ đây điều đó đã trở thành sự thật! 

Với những người đi theo xu hướng du mục kỹ thuật số (digital nomad), chỉ cần một chiếc laptop và kết nối internet, họ đã có thể biến mọi nơi trên thế giới trở thành văn phòng làm việc tạm thời của mình. Giống như cánh cửa thần kỳ, internet, mạng xã hội và kỹ năng làm việc số (digital skills) đã giúp họ mở ra những cánh cửa vô tận để lắng nghe bản thân và khám phá thế giới. 

“Tái định nghĩa” xu hướng làm việc hiện đại trong kỷ nguyên số

Du mục kỹ thuật số chỉ những người ưa thích du lịch và thường xuyên “xê dịch”, không phụ thuộc vào địa điểm làm việc truyền thống nhờ vào quá trình làm việc từ xa qua các thiết bị công nghệ. Điều này cho phép họ tự do khám phá thế giới mà vẫn duy trì công việc hằng ngày. 

Sự xuất hiện của xu hướng này đã phá vỡ những quy chuẩn thông thường như “an cư lạc nghiệp”. Thay vì gò bó trong bốn bức tường văn phòng, xu hướng du mục kỹ thuật số lại khuyến khích môi trường làm việc linh hoạt, chủ động, đề cao tính sáng tạo, khơi nguồn cảm hứng và đem lại sự cân bằng – hầu hết đều là những thứ mà nhiều người đi làm đang tìm kiếm. Bằng cách rút ngắn khoảng cách giữa công việc và du lịch, du mục kỹ thuật số không chỉ là một xu hướng tạm thời mà còn là mô hình làm việc của tương lai, nơi sự tự do cá nhân và hiệu quả tập thể song hành.

Sự lên ngôi của du mục kỹ thuật số: Để văn phòng không còn là giới hạn!  

Xu hướng làm việc kỹ thuật số đã manh nha xuất hiện từ cuối thế kỷ trước, nhưng nó chỉ thực sự nổi lên mạnh mẽ trong vài năm trở lại đây. Theo báo cáo Digital Nomads: Nomading Normalizes in 2024 của MBO Partners, “dân số” du mục kỹ thuật số đã có sự gia tăng đáng kể, từ khoảng 7,3 triệu người vào năm 2019 lên đến 18 triệu người vào năm 2024. Chỉ trong 5 năm, con số đã tăng lên gấp đôi! Tốc độ tăng trưởng ấn tượng này là một minh chứng cho thấy du mục kỹ thuật số thật sự là một “cơn sốt” trong thời đại chuyển đổi số như hiện nay.

Nguyên nhân đầu tiên phải kể đến sự phát triển vượt bậc của khoa học hiện đại, đặc biệt là internet và các thiết bị công nghệ, đã làm cho thế giới “phẳng” đến mức, không gian địa lý không còn là rào cản đối với việc giao tiếp và hợp tác toàn cầu. Điều này giúp chúng ta tiếp cận được nguồn lực và cơ hội từ khắp nơi trên thế giới. Có lẽ vì vậy mà các công ty, tổ chức, doanh nghiệp ngày càng linh hoạt hơn trong việc cho phép nhân sự làm việc từ xa. 

Một yếu tố quan trọng khác thúc đẩy xu hướng này chính là sự thay đổi trong cách nhìn nhận về công việc. Trước đây, mô hình “9-to-5” (làm việc văn phòng từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều) là tiêu chuẩn thường thấy. Song, trong một thế giới đầy biến động, nơi mà công nghệ cho phép con người làm việc mọi lúc mọi nơi, quan niệm này đã dần trở nên lỗi thời. Ngày càng có nhiều người ưa chuộng phong cách làm việc tự do – vừa theo đuổi đam mê cá nhân, vừa khám phá thế giới mà không cần đánh đổi quá nhiều với sự nghiệp.

Đặc biệt, đại dịch COVID-19 đã đẩy nhanh sự chuyển đổi này, buộc nhiều doanh nghiệp phải thay đổi cách tư duy và người đi làm phải thích nghi với xu hướng làm việc từ xa. Điều này giúp họ nhận ra rằng, không cần có mặt tại văn phòng truyền thống vẫn có thể đảm bảo hiệu suất công việc. Chính nhờ sự linh hoạt, tự do và khả năng kết hợp giữa công việc và trải nghiệm cuộc sống, xu hướng làm việc du mục kỹ thuật số đã biến mỗi ngày đi làm là một trải nghiệm mới – khi không còn nỗi ám ảnh vào mỗi buổi sáng thứ hai hay cảm giác buồn tẻ, chán chường trong những ngày chen chúc với dòng người vồn vã.

Không gì là hoàn hảo

Đi du lịch, đặt chân đến những vùng đất mới trong khi vẫn làm việc từ xa và kiếm được nhiều tiền – đó có lẽ là một vỏ bọc hào nhoáng phổ biến mà nhiều người vẫn lầm tưởng về du mục kỹ thuật số. Nghe có vẻ đơn giản, thế nhưng, digital nomad không phải sân chơi dành cho tất cả mọi người, vì vốn dĩ không gì là hoàn hảo! Nếu chỉ nhìn vào mặt tốt của nó, bạn sẽ dễ ôm mộng về một công việc “làm ít ăn nhiều”, để rồi khi bước chân vào thực tế, bạn có thể sẽ vỡ mộng!

Bên cạnh những cơ hội và trải nghiệm thú vị, làm việc du mục kỹ thuật số cũng là một “con dao hai lưỡi” khi luôn tiềm ẩn không ít rủi ro. Trong số đó, sự cô đơn và nỗi nhớ nhà là thách thức hàng đầu mà một người theo đuổi lối sống này cần phải đối mặt. Bởi lẽ, những người du mục kỹ thuật số thường di chuyển liên tục nên họ phải chấp nhận sống xa gia đình và gặp khó khăn trong việc duy trì các mối quan hệ lâu dài. Dần dần, sự thiếu kết nối xã hội có thể sẽ làm giảm sự hạnh phúc và chất lượng cuộc sống của họ. Nếu không thể cân bằng giữa các yếu tố tinh thần và xã hội, họ sẽ dễ từ bỏ lối sống này và quay trở lại cuộc sống cố định (Hensellek & Puchala, 2021). 

Bên cạnh đó, ổn định tài chính cũng là một thách thức rất lớn khi việc duy trì công việc không phải lúc nào cũng dễ dàng. Vấn đề này xuất phát từ tính chất công việc linh hoạt, tự do hoặc theo hợp đồng ngắn hạn, khiến thu nhập của họ thường không ổn định. Thậm chí, nhiều du mục kỹ thuật số phải đối mặt với khó khăn trong việc giải quyết các vấn đề về thuế khi làm việc ở nhiều nơi trên thế giới.

Ngoài ra, cũng phải nhắc đến rào cản về ngôn ngữ và cú sốc văn hóa. Sự “chênh phô” về lối sống và cách sinh hoạt giữa những quốc gia khác nhau, ít nhiều sẽ gây ra cảm giác “lệch nhịp”, lạc lõng và cô lập đối với những người lựa chọn lối sống du mục kỹ thuật số. Điều này buộc họ phải nhanh chóng thích nghi và thay đổi, nếu không, chính sự tự do hằng mong ước sẽ “phản tác dụng” và khiến họ đánh đổi rất nhiều.

Vậy, làm thế nào để trở thành một du mục kỹ thuật số vừa tận hưởng niềm vui với công việc, vừa kiểm soát được những rủi ro?

Bài học “tự do nhưng phải tự lo!”

Tự do trong cách sắp xếp công việc và quản lý thời gian, nhưng đồng thời cũng phải tự chủ về mặt tài chính, nguồn lực và lên kế hoạch kỹ càng trước mọi tình huống có thể xảy ra. Với hướng đi này, Sông An mời bạn tìm đến trang Góc đọc Sức khỏe nghề nghiệp để có sự chuẩn bị về:

• Kỹ năng làm việc tương lai, thích ứng linh hoạt với sự thay đổi qua bài viết Human+ Skills: Chìa khóa thành công cho thế giới việc làm tương lai và Future Fit: Vũ khí bí mật để “không tuột xích” trong thế giới công việc thay đổi chóng mặt
• AI và bí kíp làm chủ công nghệ qua bài viết Để không một ai bị bỏ lại đằng sau: Sống cùng AI
• Cách đối diện với khó khăn, vượt qua biến cố qua bài viết Hiểu rõ bản thân, vượt qua biến cố: Khám phá mô hình 4S của Schlossberg

Hy vọng rằng, những gợi ý của Sông An sẽ là hành trang cần thiết để bạn bắt đầu chuyến đi khám phá bản thân, khai mở thế giới và tìm thấy “cánh cửa thần kỳ” kết nối công việc và cuộc sống. 

Tài liệu tham khảo:

Vietcetera. (2021). Digital nomad – Xê dịch nhưng không thất nghiệp. https://vietcetera.com/vn/digital-nomad-la-ai-ma-di-dau-cung-co-van-phong 

Global Citizen Solutions. (2024). Full Report: Global Digital Nomad. https://www.globalcitizensolutions.com/intelligence-unit/reports/global-digital-nomad-report/global-digital-nomad-full-report/ 

MBO Partners. (2024). Digital Nomads: Nomading Normalizes in 2024. https://info.mbopartners.com/rs/mbo/images/2024_Digital_Nomads_Report.pdf 

Hensellek, S., Puchala, N. (2021). The Emergence of the Digital Nomad: A Review and Analysis of the Opportunities and Risks of Digital Nomadism. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-62167-4_11 

Xây dựng “tài sản sự nghiệp”

Bạn có đang “sống” trọn vẹn với thương hiệu cá nhân của mình?

Nghĩ khác về khủng hoảng nghề nghiệp: Hãy nhìn như một nghệ sĩ

“Thế hệ cợt nhả” đang làm gì với thế giới này?

Chiến lược tài chính cá nhân để phát triển sự nghiệp bền vững

Chuyển việc – Cơ hội để bạn chủ động “tuyển dụng” công việc phù hợp cho mình

Bước qua cú sốc: Hành trình vượt qua sa thải đột ngột

Có thể bạn chưa biết? Làm việc với cấp trên cũng cần có “nghệ thuật”!

Kỹ năng chuyển đổi – Những điều bạn cần biết để phát triển sự nghiệp

Bài viết Du mục kỹ thuật số (Digital nomad): Khi công việc và những chuyến đi chỉ cách nhau một cánh cửa! đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.