Theo nhiều công trình nghiên cứu quy mô lớn, các yếu tố gia đình thường có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình phát triển nghề nghiệp và việc ra quyết định của mỗi cá nhân. Trong nhiều thập kỷ qua, các chuyên viên hướng nghiệp và các bậc cha mẹ đã đặc biệt quan tâm đến việc tìm hiểu những tác động này. Tuy nhiên, việc xác định một cách chính xác cơ chế tác động của gia đình đến sự phát triển nghề nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn, bởi khái niệm “gia đình” và “phát triển nghề nghiệp” đều mang phạm vi rộng, đồng thời mối liên hệ giữa hai yếu tố này thay đổi theo từng giai đoạn độ tuổi.

Một nghiên cứu gần đây với thanh thiếu niên

Nghiên cứu của tôi, được thực hiện với gần 300 học sinh trung học cơ sở và cha mẹ của các em, đã góp phần làm sáng tỏ sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố gia đình và các yếu tố liên quan đến phát triển nghề nghiệp. Tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm tìm hiểu cách những hành vi cụ thể của cha mẹ có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển nghề nghiệp của một nhóm thanh thiếu niên, chủ yếu là người da trắng, đang theo học tại các trường công lập ở cả khu vực nông thôn và đô thị. 

Các học sinh tham gia nghiên cứu đã hoàn thành ba công cụ đánh giá: Thang đo Mức độ Trưởng thành Nghề nghiệp gồm 50 câu hỏi (Career Maturity Inventory) (Crites & Savickas, 1995), Thang đo Năng lực Tự đánh giá trong Ra quyết định Nghề nghiệp dành cho học sinh trung học cơ sở gồm 12 câu hỏi (Middle School Career Decision-Making Self-Efficacy Scale) (Fouad, Smith & Enochs, 1997), và một bảng kiểm gồm 30 câu hỏi nhằm ghi nhận các hành vi liên quan đến nghề nghiệp của cha mẹ, được xây dựng và kiểm định riêng cho nghiên cứu này. Phụ huynh của các em cũng hoàn thành thang đo hành vi nghề nghiệp của cha mẹ theo dạng thang Likert.

Các phân tích hồi quy và tương quan cho thấy: những hành vi của cha mẹ mà học sinh cảm nhận được có mối liên hệ chặt chẽ và có ý nghĩa thống kê với mức độ trưởng thành nghề nghiệp cũng như năng lực tự tin trong việc ra quyết định nghề nghiệp của học sinh trung học cơ sở, ngay cả khi đã kiểm soát các yếu tố như giới tính và khối lớp. Những đoạn tiếp theo sẽ trình bày chi tiết hơn các phát hiện chính của nghiên cứu này.

Những hành vi quan trọng của cha mẹ

Phát hiện quan trọng nhất từ nghiên cứu cho thấy những hành vi yêu thương và hỗ trợ mang tính nền tảng của cha mẹ (chẳng hạn như việc cha mẹ thể hiện sự quan tâm đến ý kiến của con) có vai trò quan trọng hơn đối với học sinh trung học cơ sở so với các hành vi mang tính hành động cụ thể liên quan trực tiếp đến nghề nghiệp (ví dụ như cung cấp tài liệu viết về các nghề cụ thể). Các phân tích hồi quy đa biến chỉ ra rằng khi học sinh cảm nhận được sự yêu thương và hỗ trợ từ cha mẹ, các em có năng lực tốt hơn trong việc suy nghĩ về nghề nghiệp và thế giới việc làm so với những em không có cảm nhận này. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy cảm giác được cha mẹ yêu thương và ủng hộ giúp học sinh tự tin hơn vào khả năng tìm kiếm thông tin nghề nghiệp cũng như lựa chọn một nghề nghiệp mà các em cảm thấy hứng thú và hào hứng. Điều này đặc biệt quan trọng, bởi các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng những thanh thiếu niên có mức độ tự tin cao trong việc ra quyết định nghề nghiệp thường có xu hướng đưa ra những lựa chọn nghề nghiệp thỏa mãn hơn ở các giai đoạn sau của cuộc đời.

Nghiên cứu của tôi cho thấy có một số hành vi nuôi dạy con của cha mẹ đặc biệt quan trọng đối với học sinh Trung Học Cơ Sở. Phân tích hồi quy logistic chỉ ra rằng 5 hành vi nuôi dạy con được học sinh cảm nhận có khả năng phân biệt rõ rệt giữa những thanh thiếu niên có mức độ trưởng thành nghề nghiệp và năng lực tự tin trong ra quyết định nghề nghiệp cao so với thấp. Theo kết quả nghiên cứu, nếu cha mẹ mong muốn thúc đẩy sự phát triển nghề nghiệp của con em mình trong giai đoạn đầu tuổi vị thành niên, họ nên cố gắng thực hiện những điều sau đây:

• Thể hiện sự quan tâm chân thành đến những vấn đề khác nhau trong đời sống tuổi teen mà con cái coi là quan trọng.
• Nói với con rằng cha mẹ có những kỳ vọng cao và tích cực đối với con đường nghề nghiệp của các em.
• Khuyến khích con tự đưa ra các quyết định của riêng mình.
• Cho con biết rằng cha mẹ cảm thấy tự hào về con.
• Hỗ trợ con hiểu rõ kết quả từ các bài trắc nghiệm nghề nghiệp hoặc đánh giá sở thích mà các em đã tham gia.

Kết quả của nghiên cứu cũng cho thấy rằng học sinh trung học cơ sở và cha mẹ của các em có sự khác biệt đáng kể trong cách nhìn nhận về các mối quan hệ gia đình cũng như hành vi của cha mẹ. Bên cạnh đó, các phân tích tương quan từng phần cho thấy những học sinh có quan điểm về mối quan hệ gia đình khác biệt nhiều so với quan điểm của cha mẹ thường có mức tự hiệu quả trong việc ra quyết định nghề nghiệp thấp. Nói cách khác, khi học sinh trung học cơ sở và cha mẹ “đồng điệu” với nhau trong cách nhìn nhận các vấn đề gia đình, các em sẽ tự tin hơn vào khả năng đưa ra những quyết định nghề nghiệp đúng đắn. Điều này cho thấy rằng, bên cạnh sự hỗ trợ và yêu thương, giao tiếp cởi mở và trung thực giữa các thiếu niên trẻ tuổi và cha mẹ đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển nghề nghiệp của các em.

Gợi ý dành cho chuyên viên tham vấn học đường

Làm việc với phụ huynh: Dựa trên các kết quả của nghiên cứu, chuyên viên tham vấn học đường có thể sử dụng những gợi ý sau để hỗ trợ phụ huynh hiểu và thực hành cách tác động tích cực đến quá trình phát triển nghề nghiệp của con em mình trong giai đoạn đầu tuổi vị thành niên.

• Giúp cha mẹ hiểu rằng phát triển nghề nghiệp là một quá trình quan trọng đối với học sinh ở mọi độ tuổi, không chỉ riêng học sinh cuối cấp Trung Học Phổ Thông.
• Nhấn mạnh với cha mẹ rằng họ luôn có ảnh hưởng đến sự phát triển nghề nghiệp của con, theo hướng tích cực hoặc tiêu cực; từ đó khuyến khích cha mẹ chủ động trở thành những người có ảnh hưởng tích cực.
• Giúp cha mẹ nhận thức được tác động sâu rộng và lâu dài của thái độ gia đình, các cuộc trò chuyện trong gia đình và chất lượng mối quan hệ cha mẹ – con cái đối với sự phát triển nghề nghiệp của con.
• Khuyến khích cha mẹ thể hiện sự quan tâm và niềm tự hào đối với con như một con người, không chỉ thông qua thành tích học tập hay định hướng nghề nghiệp cụ thể.
• Khuyến khích cha mẹ thể hiện rõ ràng sự tin tưởng và niềm tin vào khả năng ra quyết định cũng như lập kế hoạch cho tương lai của con.
• Giúp cha mẹ hiểu rằng để phát triển nghề nghiệp tối ưu, thanh thiếu niên cần đồng thời cả sự ấm áp và quyền tự chủ; nói cách khác, các em cần biết rằng cha mẹ luôn ở bên hỗ trợ, đồng thời cũng tin tưởng các em có thể tự đưa ra quyết định cho bản thân.
• Chia sẻ thông tin hướng nghiệp với cha mẹ thông qua các bản tin (newsletter) của nhà trường hoặc bộ phận tham vấn.
• Cung cấp cho cha mẹ danh sách các nguồn lực hướng nghiệp tại địa phương, giúp họ tìm hiểu thêm về phát triển nghề nghiệp nói chung và vai trò của cha mẹ trong quá trình phát triển nghề nghiệp của con nói riêng.

Làm việc với thanh thiếu niên

Dựa trên kết quả của nghiên cứu, các gợi ý sau có thể hữu ích cho chuyên viên hướng nghiệp khi làm việc với thanh thiếu niên trong môi trường học đường.

• Chủ động hỏi học sinh về các mối quan hệ trong gia đình, đặc biệt là mối quan hệ với những người chăm sóc chính (cha mẹ hoặc người giám hộ).
• Tìm hiểu mức độ cha mẹ trò chuyện với học sinh về nghề nghiệp và cách cha mẹ thể hiện sự ủng hộ đối với những ý tưởng nghề nghiệp của các em.
• Tạo dựng một môi trường tham vấn an toàn, tin cậy và mang tính nâng đỡ, nơi học sinh cảm thấy được lắng nghe và tôn trọng.
• Thể hiện sự quan tâm chân thành đến ý tưởng, quan điểm và sở thích của học sinh, kể cả những sở thích chưa rõ ràng hoặc chưa mang tính “nghề nghiệp”.
• Hướng dẫn và rèn luyện cho học sinh kỹ năng ra quyết định hiệu quả, đặc biệt trong các tình huống liên quan đến học tập và định hướng tương lai.
• Thể hiện sự tin tưởng vào năng lực, kế hoạch và tương lai của học sinh, giúp các em củng cố niềm tin vào bản thân.
• Thể hiện niềm tự hào về những thành tựu của học sinh trên nhiều phương diện khác nhau, bao gồm: học tập, định hướng nghề nghiệp, hoạt động ngoại khóa, đời sống xã hội và sự phát triển cá nhân.
• Hỗ trợ học sinh phát triển động lực nội tại và cảm giác tự hào về bản thân, thay vì chỉ dựa vào sự công nhận hay kỳ vọng từ bên ngoài.

Tóm tắt

Kết quả nghiên cứu thực hiện với học sinh trung học cơ sở và cha mẹ cho thấy hành vi của cha mẹ có mối liên hệ rõ ràng với sự phát triển nghề nghiệp của các thiếu niên trẻ. Bên cạnh đó, đối với nhóm tuổi này, các hành vi hỗ trợ về mặt tâm lý – xã hội (như quan tâm, lắng nghe, tin tưởng) dường như quan trọng hơn so với các hành động mang tính định hướng nghề nghiệp trực tiếp. Để đạt được sự phát triển nghề nghiệp tối ưu, thanh thiếu niên cần cha mẹ biết cân bằng giữa việc thể hiện sự quan tâm ấm áp và khuyến khích quyền tự chủ. Những phát hiện này cung cấp cơ sở quan trọng nhằm hỗ trợ các chuyên gia hướng nghiệp và tham vấn khi làm việc với thanh thiếu niên và/hoặc cha mẹ của các em.

Tham khảo

Crites, J. O., & Savickas, M. L (1995). Revised for attitude scale and competence test CMI sourcebook. Published by John O. Crites. Distributed by ISM Information Systems Management, Inc., Careerware.

Fouad, N. A., Smith, P. L., & Enochs, L. (1997). Reliability and validity evidence for the Middle School Self-Efficacy Scale. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 30, 17-31.

Thông tin tác giả

Briana K. Keller đã hoàn thành chương trình tiến sĩ ngành tâm lý học tham vấn tại Đại học Indiana. Hiện nay, bà đang công tác với vai trò chuyên viên tham vấn hướng nghiệp tại Đại học Washington, đồng thời giảng dạy một học phần cao học về tham vấn hướng nghiệp tại Đại học Seattle. Có thể liên hệ với bà qua địa chỉ email: kellerb@u.washington.edu.

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập: Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by volant on Unsplash

Bài viết Những hành vi của cha mẹ tác động đến sự phát triển nghề nghiệp của thanh thiếu niên đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Các hoạt động phát triển nghề nghiệp rất cần thiết trong trường học, tuy nhiên các thầy cô cho biết họ dành rất ít thời gian cho những hoạt động này (Saunders và cộng sự, 2017). Bài viết này giới thiệu bộ sưu tập cập nhật gồm 26 chiến lược phát triển nghề nghiệp dành cho học sinh K-12 (Chú thích của người dịch: K-12 là viết tắt của hệ thống giáo dục phổ thông từ mẫu giáo, lớp 1 – lớp 12), được phát triển dựa trên ấn phẩm trước đó “21 Strategies for K-12 Career Development” (Osborn, 2005). Các thầy cô có thể sử dụng những chiến lược này để hỗ trợ phát triển các năng lực nghề nghiệp được nêu trong Bộ Hướng dẫn Phát triển Nghề nghiệp Quốc Gia của Mỹ (NCDA, 2024).

Nhiều chiến lược trong danh sách ban đầu vẫn được giữ nguyên hoặc gần như không thay đổi, bởi đây là những thực hành đã được kiểm chứng hiệu quả và vẫn tiếp tục tạo được sự cộng hưởng với học sinh và các nhà giáo dục ngày nay. Việc tái công bố các chiến lược này nhằm khẳng định giá trị bền vững của chúng và thu hút sự chú ý trở lại đối với tính hữu ích của chúng, đặc biệt trong bối cảnh các trường học đang chịu áp lực ngày càng lớn trong việc chuẩn bị cho học sinh bước vào một thị trường lao động thay đổi nhanh chóng.

Một số chiến lược mới được bổ sung sau khi xem xét các nguồn tài nguyên phát triển nghề nghiệp của các bang. Các thầy cô được khuyến khích tìm hiểu và áp dụng càng nhiều chiến lược dưới đây càng tốt, miễn là phù hợp với nhu cầu của học sinh và bối cảnh của trường học.

 Dành cho học sinh tiểu học:

• Tranh cắt dán nghề nghiệp: Học sinh sử dụng tạp chí để cắt dán các từ ngữ và hình ảnh thể hiện bản thân mình và nghề nghiệp mà các em quan tâm.
• Trò chơi “Đoán nghề”: Các đội chơi đoán nghề nghiệp dựa trên các gợi ý được đưa ra. (Thông tin về các nghề nghiệp có thể tham khảo tại Cẩm nang Triển vọng Nghề nghiệp của Bộ Lao động Hoa Kỳ: The U.S. Dept. of Labor’s Occupational Outlook Handbook).
• Nghề nghiệp theo bảng chữ cái: Theo hình thức lần lượt theo nhóm hoặc từng bạn, học sinh nêu ra càng nhiều nghề nghiệp càng tốt bắt đầu bằng mỗi chữ cái trong bảng chữ cái.
• Khách mời chia sẻ về nghề nghiệp: Mời những “người hùng địa phương” (ví dụ: lính cứu hỏa, bác sĩ, cảnh sát) đến chia sẻ về công việc, công cụ làm việc và các câu chuyện trong nghề. Có thể mời cả phụ huynh hoặc người thân của học sinh làm diễn giả khách mời.
• Chuyến thực địa nghề nghiệp: Tổ chức các chuyến tham quan nơi làm việc để giúp học sinh tiếp xúc với môi trường làm việc thực tế.
• Ngày hội nghề nghiệp tưởng tượng: Khuyến khích học sinh tưởng tượng về nghề nghiệp thông qua việc hóa trang hoặc đóng vai.
• Các trạm khám phá nghề nghiệp: Hỗ trợ thầy cô thiết lập các “trạm nghề nghiệp” theo chủ đề trong lớp học để học sinh luân phiên tham gia.
• Poster về kỹ năng làm việc: Liên hệ các hoạt động trong lớp với những kỹ năng cần thiết trong công việc (đúng giờ, gọn gàng, làm việc nhóm…). Học sinh làm việc theo nhóm nhỏ để thiết kế poster về các kỹ năng này.
• Hoạt động đọc sách và sáng tạo: Sau khi cùng đọc cuốn When I Grow Up (Tạm dịch: Khi tôi lớn lên) của Al Yankovic, khuyến khích học sinh sáng tạo ra một nghề nghiệp tưởng tượng bằng cách sử dụng các vật liệu mỹ thuật.

Dành cho học sinh Trung Học Cơ Sở:

• Chương trình hướng nghiệp hỗ trợ bằng máy tính: Sử dụng các công cụ như CIS 360 Junior để giúp học sinh xác định sở thích và các nghề nghiệp liên quan.
• Nguồn thông tin nghề nghiệp: Giới thiệu các trang web như America’s Career InfoNet và Cẩm nang Triển vọng Nghề nghiệp (Occupational Outlook Handbook).
• Hoạt động “Chiếc túi bên trong – bên ngoài”: Sử dụng túi giấy và tạp chí; khuyến khích học sinh thể hiện bản thân bên ngoài/xã hội bằng cách cắt dán tranh ghép ở mặt ngoài của túi và thể hiện bản thân bên trong/riêng tư bằng cách đặt các vật tượng trưng vào bên trong túi.
• Bài nghiên cứu về nghề nghiệp: Phối hợp với giáo viên môn Ngữ văn để học sinh viết một bài nghiên cứu về nghề nghiệp mà mình quan tâm. Cung cấp danh sách sách và các đường link tham khảo, phối hợp với thủ thư để bổ sung các nguồn tài liệu này lên trang web hướng nghiệp của trường.
• Trò chơi từ vựng nghề nghiệp: Tạo các trò chơi tìm từ hoặc ô chữ với các thuật ngữ liên quan đến nghề nghiệp. (Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ có một số tài nguyên sẵn có cho học sinh K-12: K-12 Games).
• Tái kết nối thông qua khám phá: Tổ chức các chuyến tham quan trường đại học, hội chợ nghề nghiệp và các workshop nhằm giúp học sinh thấy được sự liên kết giữa việc học và mục tiêu nghề nghiệp.
• Cơ hội tình nguyện: Khuyến khích học sinh tham gia hoạt động tình nguyện bằng cách cung cấp danh sách các tổ chức/địa điểm tình nguyện và các vai trò thường gặp.
• Lập kế hoạch cho bậc Trung Học Phổ Thông: Hướng dẫn học sinh xây dựng kế hoạch các môn học ở trung học phổ thông phù hợp với định hướng nghề nghiệp của mình. 
• Mỗi tuần một nghề nghiệp: Mỗi tuần giới thiệu một chuyên gia/nhân vật nghề nghiệp khác nhau để mở rộng hiểu biết của học sinh về các lựa chọn nghề nghiệp đa dạng.

Dành cho học sinh Trung Học Phổ Thông:

• Trò chơi hướng nghiệp:  Sử dụng các trò chơi như Jeopardy, Family Feud hoặc Kahoot để giúp học sinh tìm hiểu về thông tin nghề nghiệp, các lựa chọn đào tạo, chiến lược tìm việc, cách viết CV, kỹ năng phỏng vấn, v.v.
• Trò chơi Truy tìm kho báu trực tuyến: Cho học sinh làm việc theo cặp để hoàn thành một hoạt động “truy tìm kho báu” trực tuyến về thông tin nghề nghiệp bằng cách sử dụng Cẩm nang Triển vọng Nghề nghiệp Online Occupational Handbook hoặc O*NET.
• Mô phỏng lập ngân sách: Học sinh chọn một nghề nghiệp, một loại nhà ở và phương tiện đi lại, sau đó tính toán ngân sách cá nhân dựa trên dữ liệu chi phí sinh hoạt địa phương.
• Tài liệu liên hệ Môn học – Nghề nghiệp: Cung cấp cho giáo viên các tài liệu giúp liên kết môn học với các nghề nghiệp tương ứng. Bao gồm các công cụ trực tuyến, nguồn tài nguyên tại thư viện/trung tâm học liệu và thông tin về các doanh nghiệp địa phương. Ví dụ về Bảng liên hệ ngành học – nghề nghiệp (match major sheet) có thể tham khảo các tài liệu do Trung tâm Hướng nghiệp – Đại học Bang Florida (FSU Career Center) phát triển.
• Liên kết tài nguyên hướng nghiệp: Cân nhắc mua các công cụ như Career Key để tích hợp vào website của bộ phận tư vấn học đường và trung tâm học liệu của trường.
• Bản tin dành cho phụ huynh: Nội dung có thể bao gồm: hướng dẫn viết CV (Xem: Hướng dẫn viết CV của Đại học Bang Florida – FSU writing a resume guide), mẹo phỏng vấn và tìm việc, thông tin về học bổng, các bài kiểm tra hướng nghiệp sắp tới, ngày hội nghề nghiệp và ngày hội đại học, cũng như các gợi ý giúp phụ huynh hỗ trợ con đưa ra lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.
• Ngày hội/ Triển lãm các trường đại học: Mời các trường đại học đến giới thiệu cơ hội học tập. Có thể tổ chức thêm một “ngày chuẩn bị trước triển lãm” để học sinh luyện tập nghi thức giao tiếp và kỹ năng trao đổi. Đồng thời giới thiệu thêm các lựa chọn sau trung học khác như chương trình học nghề (apprenticeship), quân đội hoặc các chứng chỉ nghề.
• Các công cụ tự đánh giá bản thân: Khuyến khích học sinh chủ động lập kế hoạch nghề nghiệp thông qua các công cụ như:
  • 16Personalities: Khám phá loại hình tính cách.
  • MAPP: Kết nối sở thích/cách làm việc với các nhóm nghề phù hợp.
  • ASVAB: Đánh giá năng lực phù hợp với các lĩnh vực quân đội và dự đoán nghề nghiệp.
  • CareerOneStop Self-Assessments (Cổng thông tin nghề nghiệp CareerOneStop của Bộ Lao động Hoa Kỳ): các bài đánh giá miễn phí về giá trị, sở thích và kỹ năng.

Nguồn tài nguyên bổ sung dành cho thầy cô/chuyên viên tham vấn học đường:

• Occupational Outlook Handbook – Cung cấp thông tin cập nhật về hàng trăm nghề nghiệp.
• O*NET Resource Center – Các công cụ khám phá nghề nghiệp, bảng liên kết giá trị và kỹ năng với các nghề nghiệp, cùng nhiều tài nguyên khác.
• Design Your Career – Hướng dẫn trực tuyến dựa trên lý thuyết hướng nghiệp, giúp người học đi qua các bước: hiểu bản thân, khám phá lựa chọn nghề nghiệp, ra quyết định và tự phản tư.
• Connect the Work – Bộ 48 hoạt động thúc đẩy các cuộc trò chuyện về nghề nghiệp, xây dựng thói quen học tập và phát triển bản sắc nghề nghiệp.
• Career and College Planning Resources – Trang web tổng hợp hàng trăm đường link tới các bài trắc nghiệm nghề nghiệp, đánh giá kỹ năng, hoạt động WebQuest về nghề nghiệp, công cụ lập kế hoạch nghề nghiệp và chuẩn bị cho đại học.
• Holland’s Code Assessment – Bài đánh giá sử dụng O*NET Interest Profiler để kết nối sở thích của học sinh với các lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.
• ASCA Career Development Resources – Các tài nguyên phát triển nghề nghiệp miễn phí dành cho học sinh K-12.
• Career Resource Store – Cửa hàng tài nguyên trực tuyến của NCDA, cung cấp nhiều hoạt động và tài liệu về phát triển nghề nghiệp.
• NCDA’s Yearly Poetry and Art Contest – Cuộc thi thơ và nghệ thuật hằng năm dành cho học sinh K-12; xem website để biết các mốc thời gian và chủ đề từng năm.

Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ (NCDA) cung cấp nhiều nguồn tài nguyên giá trị nhằm tăng cường các hoạt động phát triển nghề nghiệp trong trường học. Các thầy cô có thể tham gia Chương trình Đào tạo và Chứng nhận Cố vấn Phát triển Nghề nghiệp trong Trường học (School Career Development Advisor Training and Certification Program) để mở rộng chuyên môn, kết nối với cộng đồng các thầy cô hướng nghiệp tại trường học School Career Counselors constituency, cũng như khám phá kho lưu trữ Career Convergence K-12 archives để tìm các chiến lược thực tiễn. Những công cụ này giúp các thầy cô tích hợp hoạt động phát triển nghề nghiệp một cách hiệu quả hơn trong suốt các cấp lớp. Chúng tôi cũng mời bạn chia sẻ ý tưởng của mình bằng cách viết bài cho Career Convergence hoặc để lại bình luận ở cuối bài viết này.

Nguồn tham khảo

Osborn, D. S. (2005). 21 Strategies for K-12 career development. Career Convergence. https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sd/news_article/5026/_self/CC_layout_details/false

Sanders, C., Welfare, L. E., & Culver, S. (2017). Career counseling in middle schools: A study of school counselor self-efficacy. The Professional Counselor, 7(3). 238-250. https://www.doi.org/10.15241/cs.7.3.238   

Thông tin tác giả

Jillian Schiller, M.S. / Ed.S., hiện là nghiên cứu sinh Tiến sĩ trong chương trình kết hợp Tham vấn và Tâm lý Học đường tại Đại học Bang Florida (Florida State University – FSU). Cô tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Tư vấn Sức khỏe Tâm thần Lâm sàng tại FSU, nơi cô xây dựng nền tảng vững chắc về tư vấn học đường và phát triển nghề nghiệp. Các mối quan tâm trong nghiên cứu và thực hành lâm sàng của Jillian tập trung vào việc thúc đẩy khám phá nghề nghiệp, ra quyết định và phát triển bản sắc cá nhân cho học sinh K-12, với sự chú trọng đặc biệt đến các thực hành tôn trọng và thúc đẩy sự hòa nhập dành cho học sinh LGBTQIAP+. Cô rất tâm huyết trong việc xây dựng những môi trường hỗ trợ, nơi mọi học sinh đều được trao quyền để phát triển toàn diện về học thuật, cá nhân và xã hội. Xin vui lòng liên hệ với Jillian qua email: jschiller@fsu.edu.

Deb Osborn, Ph.D., là Giáo sư và đồng Giám đốc chương trình tiến sĩ kết hợp về Tham vấn và Tâm lý học đường tại Đại học Bang Florida (Florida State University – FSU). Bà cũng đồng lãnh đạo Center of Career Research tại FSU và là Nhà tham vấn được chứng nhận quốc gia. Bà là Thành viên danh dự đồng thời từng giữ chức Chủ tịch của Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ (NCDA). Các mối quan tâm nghiên cứu của bà bao gồm: Ứng dụng các lý thuyết liên quan đến phát triển nghề nghiệp (đặc biệt là Cognitive Information Processing) trong nghiên cứu và thực hành; thiết kế và sử dụng các công cụ đánh giá và can thiệp trong dịch vụ hướng nghiệp, đặc biệt là những phương pháp sáng tạo; và khám phá cách công nghệ có thể nâng cao và mở rộng các dịch vụ hướng nghiệp. Ngoài công việc chuyên môn, bà yêu thích may chăn ghép, nấu ăn, đức tin và gia đình. Xin vui lòng liên hệ với Giáo sư qua email: dosborn@fsu.edu. 

Người dịch: My Vu

Biên tập:  Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by Vitaly Gariev on Unsplash

Bài viết 26 Chiến lược Phát triển Nghề nghiệp dành cho Học sinh đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Các chuyên viên hướng nghiệp độc lập kiếm tiền bằng cách bán thời gian của họ. Khi một chuyên viên độc lập gặp thân chủ hoặc cung cấp khóa đào tạo, họ sẽ được trả công. Do đó, một người hành nghề độc lập thành công cần tính lũy càng nhiều giờ làm việc với thân chủ càng tốt. Nhiều chuyên viên độc lập, dù mang lại giá trị lớn cho khách hàng, vẫn chưa được trả công xứng đáng. Việc thiết lập các chính sách cơ bản tại văn phòng sẽ giúp đảm bảo rằng họ được chi trả hợp lý cho công việc của mình.

Vậy phải chăng điều này có nghĩa là việc hành nghề độc lập phải yêu cầu quẹt thẻ tín dụng trước khi soạn email, hoặc phải tính phí thân chủ cho từng phút đồng hồ làm việc cùng họ? Không phải vậy. Tuy nhiên, việc xây dựng một bộ quy định chính sách chặt chẽ có thể giúp chuyên viên xác định ranh giới về thời gian của họ và duy trì nguồn thu ổn định. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người hành nghề độc lập, bởi các chính sách rõ ràng sẽ giúp họ đưa ra quyết định về cách sử dụng thời gian, đồng thời vẫn giữ cho việc hành nghề hoạt động có lãi.

Chính sách hủy hẹn hiệu quả

Những lần hủy hẹn vào phút chót có thể gây xáo trộn nghiêm trọng đến dòng tiền thu nhập. Một chính sách hủy hẹn rõ ràng, dễ thực thi có thể giúp ngăn ngừa tổn thất thu nhập. Yêu cầu thông báo hủy hẹn trước ít nhất 24 giờ là mức tối thiểu. Thời gian thông báo trước 48 hoặc thậm chí 72 giờ sẽ giúp chuyên viên có đủ thời gian để lấp đầy chỗ trống cho buổi hẹn đó. Nếu thân chủ hủy sau thời điểm cho phép, chuyên viên hướng nghiệp nên thu đủ phí cho buổi hẹn bị hủy trễ này.

Chính sách hủy hẹn nên được nêu rõ ràng trong bản cam kết đồng thuận và chuyên viên hướng nghiệp cũng cần giải thích trực tiếp chính sách này với thân chủ trong buổi gặp đầu tiên. Là những người làm trong ngành giúp đỡ, các chuyên viên có thể tạo ra những ngoại lệ giới hạn đối với chính sách hủy hẹn nhằm hỗ trợ thân chủ trong thời điểm khủng hoảng. Những trường hợp ngoại lệ có thể bao gồm việc miễn phí hủy hẹn trong các tình huống khẩn cấp, ví dụ như khi thân chủ hoặc thành viên trong gia đình cần gọi xe cấp cứu hoặc nhập viện. Khi có một chính sách rõ ràng được áp dụng, chuyên viên hướng nghiệp sẽ ít có nguy cơ bị mất thu nhập do những lần hủy hẹn vào phút cuối.

Công Việc Ngoài Giờ Hẹn Với Thân Chủ

Hỗ trợ miễn phí cho thân chủ sau buổi hẹn hoặc giữa các buổi làm việc có thể không được xem là vấn đề cho đến khi ta tính toán kỹ. Với mức phí 200 đô la mỗi giờ, chỉ cần dành 15 phút làm việc sau phiên cho 10 thân chủ mỗi tuần sẽ khiến bạn mất 500 đôla thu nhập, tương đương 2 tiếng rưỡi làm việc với thân chủ. Người hành nghề nên xây dựng một hệ thống để xử lý hầu hết các công việc theo dõi (follow-up) trong chính phiên làm việc đã được lên lịch với khách. Ghi chú về các việc cần theo dõi như tài liệu, tài nguyên hoặc các chủ đề đã trao đổi trong phiên nên được tổng hợp thành một tài liệu có thể photo và đưa cho thân chủ vào cuối buổi hoặc gửi qua email ngay sau khi kết thúc phiên. Điều này giúp giảm đáng kể khối lượng công việc cần làm sau phiên. Các công cụ AI ghi âm và chép lời mới hiện nay cũng có thể giúp cung cấp cho khách một bản ghi lại buổi làm việc mà không cần người hành nghề phải tốn thêm thời gian để soạn thảo lại. Mục tiêu là không còn việc gì phải làm sau khi buổi làm việc kết thúc.

Thời gian gọi điện hoặc gửi email ngoài giờ tư vấn thường bị bỏ qua. Phần lớn các chuyên viên không thu phí cho những cuộc gọi hoặc email ngắn. Tuy nhiên, những cuộc gọi kéo dài hơn 10 đến 15 phút, hoặc những email đòi hỏi phản hồi dài hơn một hai câu, thì nên có mức phí tương ứng.

Việc xây dựng chính sách cho các cuộc gọi và email, và nêu rõ điều này trong bản đồng thuận thông tin sẽ giúp các chuyên viên hướng nghiệp không mất hàng giờ làm việc không lương cho những cuộc gọi hay email lẽ ra nên được thực hiện trong phiên làm việc chính thức. Bên cạnh chính sách rõ ràng, chuyên viên hướng nghiệp còn có thể tận dụng công cụ công nghệ như phần mềm đặt lịch hẹn, giúp thân chủ biết rõ chi phí cho thời gian mà họ yêu cầu. Việc tự động hóa khâu thanh toán cho các buổi hẹn và cuộc gọi cũng giúp giảm thiểu thời gian phát sinh cho các công việc ngoài giờ tư vấn.

Các cuộc gọi tiếp nhận kéo dài không hồi kết cũng là nguyên nhân gây thất thoát thu nhập. Thân chủ nên được tạo điều kiện để trao đổi ngắn gọn với chuyên viên hướng nghiệp trước khi quyết định tham gia phiên tư vấn có phí. Các cuộc gọi giới thiệu miễn phí nên giới hạn trong khoảng 15–20 phút. Việc lên lịch các cuộc gọi này theo từng cụm thời gian hoặc ngay trước một cam kết khác sẽ giúp người hành nghề tuân thủ đúng giới hạn thời gian đã đề ra.

Chính sách hỗ trợ miễn phí 

Các chuyên viên hướng nghiệp thường được yêu cầu cung cấp dịch vụ miễn phí, ví dụ như gặp thân chủ mà không thu phí, tham gia đánh giá hồ sơ xin việc miễn phí, hoặc dẫn dắt các buổi hội thảo và webinar miễn phí. Việc xây dựng chính sách rõ ràng về các loại dịch vụ sẽ được cung cấp theo hình thức miễn phí giúp quá trình này trở nên minh bạch và có chọn lọc hơn. Chẳng hạn, một trường khai phóng nhỏ có thể đủ điều kiện để nhận được hội thảo đàm phán lương miễn phí, nhưng một chương trình MBA được tài trợ tốt thì nên chi trả cho hoạt động đào tạo sinh viên của họ. Hãy đặt ra giới hạn rõ ràng về số buổi miễn phí được cung cấp khi hành nghề. Khi đã đạt giới hạn, bạn có thể thông báo cho khách rằng tất cả các suất tư vấn miễn phí hiện đã kín lịch.

Chỉ Làm Việc Trong Giờ Hành Chính

Cuối cùng, nhiều chuyên viên hướng nghiệp đã làm giảm thu nhập theo giờ của mình bằng cách làm việc vào ban đêm, cuối tuần và ngày lễ. Ngay cả khi làm việc độc lập, thời gian làm việc hàng ngày và hàng tuần vẫn cần được xác định rõ ràng. Khi ngày/tuần làm việc kết thúc, công việc nên dừng lại cho đến ngày làm việc tiếp theo. Việc để công việc kéo dài để lấp đầy khoảng thời gian trống sẽ khiến mức thu nhập theo giờ bị giảm xuống. Việc tự động hóa email có thể giúp thiết lập ranh giới cho thời gian cuối tuần và nghỉ phép.

Bằng cách thiết lập các chính sách rõ ràng, dễ truyền đạt về việc hủy hẹn muộn, làm việc ngoài phiên và công việc miễn phí, các chuyên viên hướng nghiệp có thể thu hồi lại phần thu nhập bị mất. Với mức phí 200 đô la mỗi giờ, nếu tiết kiệm lại được 30 phút mỗi tuần thì sẽ mang lại thêm 5.200 đô la thu nhập mỗi năm. Việc giảm thiểu thời gian làm việc không được trả công không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn nâng cao mức độ hài lòng trong công việc và giảm nguy cơ kiệt sức nghề nghiệp.

Thông tin tác giả

Karen James Chopra, LPC, CCC, NCC, đã hành nghề tư vấn độc lập hơn 25 năm. Các lĩnh vực chuyên môn của bà bao gồm: định hướng nghề nghiệp rõ ràng, đàm phán lương và tư vấn vận hành phòng khám tư nhân. Bà là người sáng lập chứng chỉ Chuyên gia Đàm phán Lương Chuyên nghiệp (Certified Salary Negotiation Specialist – CSNS), đồng thời là tác giả của cuốn sách “Coaching Career Clients Through Salary and Other Workplace Negotiations” (tạm dịch: Khai vấn nghề nghiệp cho thân chủ qua đàm phán lương và các vấn đề tại nơi làm việc). Bạn có thể liên hệ với bà qua email Karen@ChopraCareers.com hoặc truy cập trang web: https://chopracareers.com/

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập: Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by Jakub Zerdzicki

Bài viết Mẹo Tăng Lợi Nhuận Khi Hành Nghề Độc Lập đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

[Ghi chú của Ban biên tập: Bài báo này được xuất bản lần đầu năm 2019 và được đăng lại tại đây do giá trị của việc chia sẻ các lý thuyết tham vấn.]

Khi phải lựa chọn giữa những con đường sự nghiệp khác nhau, từ “sự nghiệp” có thể khiến nhiều thân chủ trở nên sợ hãi. Trong khi một số người cảm thấy hứng thú với những khởi đầu mới, thì với những người khác, ý nghĩ phải tìm được một sự nghiệp hoàn hảo có thể gây cho họ cảm giác lo âu, căng thẳng hoặc bất an. Điều này khiến cho thân chủ bắt đầu hình thành những giả định tiêu cực về bản thân, nghi ngờ lựa chọn của chính mình và cảm thấy không chắc chắn về tương lai. Các chiến lược tham vấn Adler như (a) phỏng vấn dựa trên điểm mạnh, (b) hồi tưởng ký ức tuổi thơ, và (c) “hành động như thể là” có thể giúp thân chủ nhận diện điểm mạnh của mình, xác định niềm tin mang tính xây dựng và phát triển các hành vi mới cho nhiều tình huống nghề nghiệp khác nhau.

Chiến lược Phỏng vấn dựa trên điểm mạnh theo liệu pháp Adler 

Phỏng vấn dựa trên điểm mạnh tập trung vào các điểm mạnh và nguồn lực bên trong lẫn bên ngoài mà mỗi cá nhân có thể sử dụng để đối phó với những thử thách trong cuộc sống (Carlson & Englar-Carlson, 2013). Chiến lược này có thể được sử dụng trong giai đoạn ban đầu của tiến trình tham vấn, cụ thể là tập trung vào xây dựng mối quan hệ trị liệu, hoặc trong giai đoạn cuối cùng khi khuyến khích thân chủ thực hiện thay đổi dựa trên điểm mạnh của họ. Ngoài ra, phỏng vấn dựa trên điểm mạnh còn có thể được sử dụng để giúp thân chủ: (1) đưa ra các lựa chọn nghề nghiệp ban đầu, (2) xây dựng bản tóm tắt kinh nghiệm làm việc (résumé), và (3) chuẩn bị cho buổi phỏng vấn tìm việc.

Cách thực hiện Phỏng vấn dựa trên điểm mạnh

Tiến trình từng bước cùng với các câu hỏi mẫu dưới đây minh họa cách thức phỏng vấn diễn ra:

1. Bắt đầu bằng việc đặt câu hỏi giúp thân chủ khám phá năm hoặc sáu điểm mạnh mà họ nhìn thấy ở bản thân hoặc người khác từng nhìn thấy ở họ.

• Bạn thích làm gì?
• Hãy nghĩ đến lần mà ai đó từng khen ngợi bạn. Họ đã nói gì?
• Hãy nhớ đến một tình huống trong quá khứ mà bạn nghĩ là bạn đã sử dụng một vài điểm mạnh của mình để đạt được mục tiêu. Đó là những điểm mạnh nào?

2. Mời thân chủ kể chi tiết về (những) lần họ đã áp dụng những điểm mạnh đó.

• Bạn có thể nêu ví dụ cụ thể về (những) lần bạn đã sử dụng những điểm mạnh đó không?
• Kể cho tôi nghe về một vấn đề mà bạn đã giải quyết gần đây. Bạn đã sử dụng điểm mạnh nào để giải quyết vấn đề này?

3. Hỗ trợ thân chủ quan sát những mô thức lặp lại giữa các ví dụ và điểm mạnh khác nhau mà họ đã chia sẻ.

• Bạn thấy có mô thức hay chủ đề chung nào lặp lại trong những điểm mạnh của mình không?

4. Cuối cùng, giúp thân chủ hiểu được cách họ có thể sử dụng những điểm mạnh này vào tình huống nghề nghiệp hiện tại.

• Có điểm mạnh nào bạn có thể đưa vào bản tóm tắt kinh nghiệm làm việc (résumé) của mình không?
• Những điểm mạnh nào bạn có thể đề cập trong buổi phỏng vấn tìm việc sắp tới?

Việc tập trung vào điểm mạnh giúp thân chủ tăng thêm sự tự tin trong các tình huống dễ gây lo âu như các sự kiện networking và phỏng vấn tìm việc, đồng thời giúp họ có thêm động lực để đối mặt với các tình huống thử thách.

Chiến lược Hồi tưởng ký ức thời thơ ấu theo liệu pháp Adler

Mục đích của chiến lược này là nhằm giúp thân chủ khám phá cảm xúc và ý nghĩa của những ký ức thời thơ ấu, từ đó nhận thức và thấu hiểu sâu sắc hơn những niềm tin cốt lõi hay quan điểm hiện tại về bản thân, người khác và thế giới (Clark, 2012; Mosak & DiPietro, 2006). Savickas (2011) gợi ý sử dụng chiến lược này để hỗ trợ thân chủ tái định hình các thông điệp trong nội tâm, qua đó giúp họ đưa ra quyết định nghề nghiệp của mình.

Cách thực hiện chiến lược Ký ức tuổi thơ theo liệu pháp Adler

Mời thân chủ nghĩ về ba ký ức xảy ra lúc họ còn nhỏ, tốt nhất là trước bảy hoặc tám tuổi. Với mỗi ký ức, đề nghị thân chủ miêu tả các chi tiết hình ảnh cụ thể về những gì đã diễn ra cùng với những cảm xúc và suy nghĩ liên quan. Các gợi ý sau đây có thể được sử dụng để giúp thân chủ liên kết các ký ức thời thơ ấu với tình huống nghề nghiệp hiện tại của mình:

• Hãy nhớ lại lúc bạn càng nhỏ càng tốt, và kể chi tiết về một ký ức mà bạn còn nhớ — hãy chắc chắn rằng các chi tiết mà bạn kể ra cụ thể nhất có thể.
• Nếu bạn vẽ một bức tranh về ký ức thời thơ ấu này, bức tranh của bạn sẽ có những gì?
• Trong cả ba ký ức ấy, bạn thấy có chủ đề và cảm xúc chung nào lặp lại không?
• Mô thức này gợi lên cho bạn điều gì về cách bạn đang nhìn nhận bản thân, người khác và thế giới?
• Bạn nghĩ những niềm tin đó về bản thân ảnh hưởng như thế nào đến các lựa chọn nghề nghiệp của mình?

Chẳng hạn, thân chủ có thể có những quan điểm tiêu cực về bản thân, như “Tôi chẳng bao giờ thành công hoặc dường như chẳng có việc gì suôn sẻ với tôi cả.” Hệ quả là điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự thể hiện của họ trong buổi phỏng vấn tìm việc. Do đó, với vai trò là nhà tham vấn, chúng ta có thể giúp họ nhận diện những mô thức tiêu cực của bản thân, hiểu cách chúng ảnh hưởng đến họ như thế nào, và học cách phát triển những quan điểm mới thay thế. Điều này có thể đạt được thông qua việc giúp thân chủ tập trung vào lần mà họ từng thành công và nhận diện những điểm mạnh họ đã sử dụng để đạt được kết quả tích cực đó.

Chiến lược “Hành động như thể là” theo liệu pháp Adler

Chiến lược “hành động như thể là” là chiến lược không mang tính đe dọa, có thể được sử dụng để giúp thân chủ “thử nghiệm” các hành vi mới trong một khoảng thời gian nhất định (Savikas, 2011; Carlson & Johnson, 2016). Việc chọn một khoảng thời gian ngắn sẽ giúp thân chủ giảm sự kháng cự đối với những thay đổi và dễ thử hành vi mới hơn.

Cách thực hiện chiến lược “Hành động như thể là”

1. Xác định một tình huống mà thân chủ muốn “thay đổi”. Ví dụ như “Hãy tưởng tượng một buổi phỏng vấn tìm việc lý tưởng với bạn, buổi đó sẽ trông như thế nào?”
2. Đề nghị thân chủ tưởng tượng mình đang ở trong tình huống “lý tưởng giả định” đó và động não những hành vi cụ thể mà họ có thể thực hiện để giúp ích cho mình. Ví dụ như “Bạn sẽ nói hoặc làm điều gì tích cực trong buổi phỏng vấn tìm việc mà bạn cảm thấy thành công?”
3. Suy ngẫm về những gì thân chủ đã làm tốt trong tình huống “lý tưởng giả định” mà họ cũng có thể áp dụng vào trong thực tế.
4. Khuyến khích thân chủ “thử nghiệm” hành vi “giả định” đó trong tình huống diễn ra một lần và trong khoảng thời gian ngắn. Ví dụ như tìm một người có thể đóng vai nhà tuyển dụng tiềm năng cho cuộc phỏng vấn tìm việc mô phỏng và thực hành những hành vi mới này.

Thông qua việc khám phá những kết quả tích cực “giả định”, thân chủ có thể bắt đầu hình thành sự phát triển và tự tin khi họ chuẩn bị tiếp cận với những tình huống mới.

Ba chiến lược sáng tạo

Liệu pháp tham vấn Adler cung cấp những chiến lược sáng tạo nhằm giúp thân chủ thiết kế lộ trình nghề nghiệp phù hợp. Với vai trò là nhà tham vấn, chúng ta có thể không sở hữu một quả cầu pha lê để dự đoán tương lai của thân chủ, nhưng chúng ta có những công cụ giúp họ vượt qua thử thách hoặc trở ngại mà họ có thể gặp phải trên hành trình ấy. Như Alfred Adler từng nói, “Vượt qua khó khăn là con đường dẫn đến sự can đảm, lòng tự trọng, và thấu hiểu bản thân” (Adler, n.d.)

Tham khảo

Alfred Adler. (n.d.). AZQuotes.  https://www.azquotes.com/quote/855311

Carlson, J., & Englar-Carlson S. (2013). Adlerian therapy. In J. Frew & M. Spiegler (Eds.), Contemporary Psychotherapies for a diverse world (pp.87-130). Routledge (Taylor and Francis Group).

Carlson, J. & Johnson, J. (2016). Adlerian therapy. In I. Marini & M. Al Stebnick (Eds.), The professional counselor’s desk reference (2nd ed. pp 225-228). Springer.

Clark, A. (2012). Significance of early recollections. In J. Carlson & M. P. Maniacci (Eds.), Alfred Adler revisited (pp. 303-306). Routledge (Tayler & Francis).

Mosak, H. H., & DiPietro, R. (2006). Early recollections: Interpretative method and application. Routledge.

Savickas, M. L. (2011). Career counseling. American Psychological Association.

Thông tin tác giả

Mariagrazia Buttitta là tác giả, diễn giả truyền cảm hứng, người ủng hộ sức khỏe tâm thần và người khuyết tật, đồng thời là sinh viên thực tập tham vấn cấp thạc sĩ tại bộ phận Dịch vụ Hướng nghiệp của Đại học Rutgers. Liên hệ với Mariagrazia qua email buttitm1@tcnj.edu và/hoặc truy cập trang web của cô tại www.embracingyourdifferences.com.

Marion Cavallaro, Tiến sĩ, Chuyên gia tham vấn chuyên nghiệp được cấp phép, là Phó Giáo sư Danh dự (Emeritus) ngành Giáo dục Tham vấn tại Đại học New Jersey và đã giảng dạy các môn tham vấn nghề nghiệp và lý thuyết tham vấn ở bậc sau đại học trong hơn 35 năm. Marion có kinh nghiệm cung cấp dịch vụ tham vấn nghề nghiệp và cá nhân có sử dụng các chiến lược tham vấn Adler tại các trung tâm tham vấn cộng đồng và trường đại học. Liên hệ với Marion qua email cavallar@tcnj.edu.

Người dịch:  Linh Phạm

Biên tập:  Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by Vitaly Gariev on Unsplash

Bài viết Sử dụng chiến lược tham vấn Adler giúp thân chủ thiết kế nghề nghiệp tương lai đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Phá vỡ sự mất kết nối

Dù ở giai đoạn nào của cuộc đời hay công tác trong lĩnh vực nào, các thân chủ đều có chung một câu chuyện: vẫn làm việc, đáp ứng kỳ vọng tại nơi làm việc và không ngừng xoay sở, nhưng cảm thấy ngày càng mất kết nối với sự nghiệp. Không chỉ kiệt sức, mà sự bất tương thích cũng là một yếu tố chính dẫn đến sự mất kết nối này (Hansen, 2023).

Các chuyên viên hướng nghiệp có lợi thế đặc biệt để phá vỡ khuôn mẫu này. Bằng cách giúp thân chủ hiểu rõ quá trình phát triển nghề nghiệp ngay từ sớm, chuyên viên hướng nghiệp có thể chuyển hướng vị thế của thân chủ trong các ca tư vấn hướng nghiệp từ phản ứng sang chủ động có chủ đích. Điều quan trọng là giúp thân chủ phân biệt được năng lực và sự phù hợp càng sớm càng tốt.

Năng lực so với Sự phù hợp

Các hệ thống hỗ trợ nghề nghiệp từ lâu đã tập trung vào năng lực – khả năng tư duy hoặc thể chất, năng khiếu hoặc kỹ năng của một cá nhân để thực hiện các nhiệm vụ hoặc vai trò cụ thể (Merriam-Webster, trích dẫn không rõ ngày tháng). Tuy nhiên, mọi người hiếm khi nghỉ việc vì thiếu kỹ năng hoặc trình độ. Họ nghỉ việc vì công việc khiến họ kiệt sức, môi trường không phù hợp với các giá trị của họ, hoặc văn hóa không hỗ trợ họ làm việc (Harter, 2024).

Việc chuyển hướng tư vấn hướng nghiệp bằng việc bắt đầu với sự phù hợp, thay vì năng lực, có thể giúp thân chủ đưa ra quyết định nghề nghiệp bền vững và tràn đầy năng lượng. Sự phù hợp tập trung vào mức độ phù hợp giữa công việc và môi trường với thân chủ, bao gồm:

• Điểm mạnh và năng lượng tự nhiên của thân chủ
• Giá trị cốt lõi và động lực
• Sự rõ ràng và tự tin trong lựa chọn của thân chủ
• Văn hóa và cấu trúc tổ chức (ví dụ: tốc độ làm việc, luồng giao tiếp, phong cách lãnh đạo).

Hiểu được sự phù hợp bắt đầu bằng việc tự nhận thức, và sự tự nhận thức đòi hỏi ngôn ngữ. Thân chủ phải hiểu rõ sự phù hợp có nghĩa là gì đối với bản thân họ trước khi họ đưa ra những lựa chọn nghề nghiệp dựa trên sự phù hợp. Các chuyên viên hướng nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng các buổi tư vấn theo mục đích và đặt những câu hỏi mang tính phản tư để giúp thân chủ diễn đạt và tinh chỉnh định nghĩa cá nhân của họ.

Xác định các thuật ngữ nghề nghiệp quan trọng

Tuy nhiên, để thực sự hiểu được sự phù hợp, trước tiên, thân chủ cần xác định ý nghĩa của các thuật ngữ như thành công, phát triển, tác động và văn hóa đối với cá nhân họ, và xếp hạng tầm quan trọng tương quan của chúng khi nhắc đến sự phù hợp. Nếu không có định nghĩa của cá nhân, thân chủ có thể vô thức áp dụng những định nghĩa được thừa hưởng từ chuẩn mực ngành, kỳ vọng của gia đình hoặc các chỉ số tại nơi làm việc. Việc giúp thân chủ xác định và nắm rõ những định nghĩa này sẽ tạo nền tảng đánh giá liệu một vị trí hoặc nơi làm việc có thực sự tương thích (hoặc phù hợp) với con người họ hay không. Hãy giúp thân chủ tự tạo ra định nghĩa công việc của riêng họ bằng cách hỏi:

• Bạn hình dung về thành công như thế nào? Bạn cảm nhận ra sao về thành công?
• Khi nghe đến từ sự nghiệp, bạn nghĩ đến điều gì? Còn những từ như áp lực, mục đích, sự ổn định hay địa vị thì sao?
• Sự tác động có ý nghĩa gì đối với bạn? Bạn muốn được cảm ơn vì điều gì?

Việc định nghĩa những thuật ngữ này không hề trừu tượng mà nó giúp đặt ra định hướng. Nếu không có sự rõ ràng như vậy, các chiến lược phát triển sự nghiệp sẽ vẫn mang tính thụ động thay vì được cá nhân hóa và tập trung vào nhu cầu và mục tiêu của thân chủ.

Năng lượng là một chỉ báo về sự phù hợp

Sau khi thân chủ xác định được các thuật ngữ của mình, bước tiếp theo là xác định nơi họ nhận và mất năng lượng trong công việc. Cảm thấy tràn đầy năng lượng là một chỉ báo đáng tin cậy về sự phù hợp trong công việc. Các nghiên cứu cho thấy gần một nửa số nhân viên trải qua những khoảnh khắc tái tạo năng lượng tại môi trường phù hợp (Ejlertsson và cộng sự, 2020), và việc sử dụng điểm mạnh hàng ngày tỷ lệ thuận với mức độ gia tăng năng lượng và sự tự tin, một dấu hiệu quan trọng thể hiện nghề nghiệp đó có mức độ phù hợp rất cao (Nelson, 2021).

Vì năng lượng là một chỉ báo về độ phù hợp nghề nghiệp, chuyên viên hướng nghiệp hãy sử dụng những câu hỏi phản tư này để hướng dẫn thân chủ tìm ra thời điểm họ cảm thấy tràn đầy năng lượng nhất hoặc kiệt sức nhất trong công việc. Khuôn mẫu xuất hiện lặp đi lặp lại có thể tiết lộ sự phù hợp có ý nghĩa như thế nào đối với họ. Những câu hỏi để suy ngẫm bao gồm:

• Khi nào bạn cảm thấy có năng lượng nhất trong ngày làm việc?
• Bạn đang làm gì khi bạn quên luôn thời gian trôi?
• Bạn cảm thấy hiệu quả nhất ở đâu?
• Điều kiện nào hỗ trợ sự sáng tạo hoặc sự tập trung của bạn?
• Khi nào bạn cảm thấy những đóng góp của mình có giá trị?

Những suy ngẫm cá nhân này chỉ là điểm khởi đầu. Sự phù hợp không chỉ nằm ở những gì bạn làm, mà còn ở nơi bạn làm và cách bạn làm.

Cân nhắc về môi trường làm việc

Kết hợp những suy ngẫm này với các câu hỏi tập trung vào môi trường:

• Cách giao tiếp nào giúp bạn phát triển?
• Kiểu lãnh đạo nào thúc đẩy hoặc làm giảm động lực của bạn?
• Tốc độ làm việc nào khiến bạn cảm thấy an tâm, bền vững?

Thông thường, thân chủ được khuyến khích hãy bền chí lên mà không đánh giá xem môi trường làm việc của họ có phù hợp với họ hay không. Phát triển không chỉ là về tư duy, mà còn là việc tìm ra được cơ cấu tổ chức hỗ trợ tốt nhất cho công việc của họ. Khi thân chủ khám phá những câu hỏi này, buổi tư vấn thường chuyển từ những lựa chọn công việc hời hợt sang những câu hỏi sâu sắc hơn về ý nghĩa và mục đích.

Thân chủ đang thật sự xác định điều gì

Việc làm rõ này thường cho thấy nhiều thân chủ không chỉ tìm kiếm một công việc mới, mà họ đang định nghĩa lại ý nghĩa công việc. Khi thân chủ nói rõ họ muốn công việc của mình thể hiện điều gì, toàn bộ buổi tư vấn sẽ thay đổi. Họ ngừng theo đuổi chức danh hay thăng tiến và bắt đầu tập trung vào:

• Các loại vấn đề họ muốn giải quyết
• Môi trường hỗ trợ tốt nhất cho tư duy của họ
• Cách họ muốn phát triển, chứ không chỉ là làm được việc

Việc giúp thân chủ kết nối công việc với ý nghĩa cá nhân có thể làm tăng động lực và sự hài lòng lâu dài trong sự nghiệp của họ (Brooks, 2021).

Sự rõ ràng là một yêu cầu bắt buộc trong nghề nghiệp

Cách tiếp cận này là một sự thay đổi so với các dịch vụ hướng nghiệp truyền thống mang lại giá trị tức thời như viết sơ yếu lý lịch, chỉnh sửa LinkedIn hoặc chuẩn bị phỏng vấn (NCDA, 2025). Những khía cạnh đó rất quan trọng, nhưng nếu không giúp thân chủ vào bám chặt vào sự rõ ràng trước, các chuyên viên hướng nghiệp có nguy cơ đưa thân chủ quay lại vòng luẩn quẩn đã khiến họ tìm kiếm dịch vụ giúp đỡ ngay từ đầu.

Sự rõ ràng phải được đặt lên hàng đầu. Khi thân chủ phát triển ngôn ngữ về sự nghiệp của riêng mình, xác định điều gì thúc đẩy họ và đặt tên cho những môi trường hỗ trợ sự phát triển của họ, họ sẽ có khả năng đưa ra những quyết định nghề nghiệp phù hợp, bền vững, khiến bản thân hài lòng.

Nếu không còn vấn đề nào khác, hãy bắt đầu với những câu hỏi sau để định hướng công việc và giúp thân chủ có được sự rõ ràng cần thiết:

• Bạn đang xây dựng sự nghiệp hướng tới điều gì?
• Làm thế nào bạn biết mình đang đi đúng hướng?
• Bạn muốn tạo ra thay đổi gì và cho ai?

Đây là điểm khởi đầu cho phép các chuyên viên hướng nghiệp vượt ra khỏi những giải pháp hời hợt và giúp thân chủ xây dựng sự nghiệp thực sự phù hợp, tiếp thêm năng lượng và giữ vững được họ. Định nghĩa trước, định hướng sau. Rõ ràng trước, chiến lược sau.

Nguồn tham khảo

Brooks, A. C. (2021, September 2). The secret to happiness at work. The Atlantic. www.theatlantic.com/family/archive/2021/09/dream-job-values-happiness/619951/ 

Ejlertsson, L., Heijbel, B., Brorsson, A., & Andersson, H. I. (2020, December 17). Is it possible to gain energy at work? A questionnaire study in primary health care. Primary Health Care Research & Development, 21, e65. https://doi.org/10.1017/S1463423620000614        

Hansen, A. (2023, August 1). Values clarity: Why it matters in career development. NCDA Career Convergence. https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sd/news_article/525122/_self/CC_layout_details/false 

Harter, J. (2024, January 23). In new workplace, U.S. employee engagement stagnates. Gallup. https://www.gallup.com/workplace/608675/new-workplace-employee-engagement-stagnates.aspx 

Nelson, B. (2021, February 3). Are you on the right track to career path fulfillment? Gallup.com. https://www.gallup.com/cliftonstrengths/en/328991/right-track-career-fulfillment.aspx            

National Career Development Association. (n.d.). Career help. NCDA. Retrieved July 22, 2025, from https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sp/career_help

Thông tin tác giả

Colleen Conway-Nobert là một nhà khai vấn nghề nghiệp và cuộc đời, Trưởng nhóm Đào tạo, Huấn luyện viên Finding Career Fit và Chuyên gia Chiến lược Sự nghiệp Cấp cao. Cô giúp thân chủ xác định và tận dụng thế mạnh của mình để tạo ra con đường sự nghiệp bền vững và ý nghĩa. Là Giám đốc tại Executive Career Partners, cô phát triển các chiến lược nghề nghiệp cá nhân hóa cho các nhà điều hành cấp cao, bao gồm tối ưu hóa sơ yếu lý lịch và LinkedIn, chuẩn bị phỏng vấn và xây dựng thương hiệu chuyên nghiệp. Colleen tâm huyết với việc giúp mọi người kết nối công việc với các giá trị cốt lõi để phát triển trong những vai trò phù hợp nhất với sự nghiệp của họ. Bạn có thể liên hệ với cô tại:

EMAIL: careerfit4life@gmail.com

PHONE:  (207) 305-2220 ext 210

LINKEDIN: colleen-nobert-careerfitcoach

WEBSITE: https://www.findingcareerfit.com/ 

Người dịch: Nhi Mol

Biên tập: Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link 

Photo by Danielle Smit on Unsplash

Bài viết Rõ ràng trước, chiến lược sau: Giúp thân chủ xác định sự phù hợp đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Trí tuệ nhân tạo có gì quan trọng đến vậy?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi lực lượng lao động — tự động hóa các công việc lặp đi lặp lại và tạo ra những cơ hội mới, khơi dậy cả sự mong đợi lẫn nỗi lo ngại. Ít nhất một nửa số người lao động ở Mỹ lo lắng về tác động trong tương lai của AI đối với nơi làm việc, với một phần ba dự đoán sẽ có tình trạng mất việc làm (Kocharr, 2023). Theo IBM, sự đột phá trong phát triển mạng nơ-ron trong học máy đã cho phép tự động hóa nhiệm vụ, tạo nội dung, bảo trì theo dự tính và nhiều khả năng khác trên nhiều lĩnh vực (2023a). Tương tự, McKinsey & Company (2023) nhận thấy gần một nửa công việc hiện nay có thể được tự động hóa vào năm 2060. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là robot sẽ thay thế con người. Thay vào đó, AI đang giúp công việc trở nên dễ dàng hơn, tăng tốc các nhiệm vụ lặp lại và cho phép con người tập trung vào công việc có ý nghĩa hơn.

Pasek (2024), giám đốc Viện Khoa học Dữ liệu Michigan tại Đại học Michigan, chỉ ra rằng AI đang thay đổi cách người lao động tiếp cận thông tin, hoàn thành nhiệm vụ và đổi mới. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của AI trong việc nâng cao hiệu quả, tốc độ và năng suất trong các ngành nghề khác như truyền thông, tài chính và thiết kế đồ họa. Từ tuyển dụng đến lập trình, AI đang biến đổi các ngành công nghiệp theo nhiều cách khác nhau. Đồng quan điểm, Gore (2024) gọi Generative AI là “người lãnh đạo bất đắc dĩ”, dẫn dắt công việc theo dự án và hoạch định chiến lược.

AI Đang Định Hình Nghề Nghiệp Như Thế Nào?

Hãy nghĩ về các công nghệ mới nổi trong nửa thế kỷ qua. Khi máy ATM lần đầu xuất hiện, các giao dịch viên ngân hàng lo sợ sẽ mất việc. Tuy nhiên, vai trò của họ đã chuyển hướng sang tập trung vào dịch vụ khách hàng và tư vấn tài chính. Điều tương tự cũng xảy ra với máy xử lý văn bản — thay vì gây mất việc, công nghệ đã giúp công việc trở nên nhanh chóng và dễ dàng hơn. IBM (2023b) định nghĩa Generative AI là “các mô hình học sâu có khả năng tạo ra văn bản, hình ảnh và nội dung chất lượng cao dựa trên dữ liệu mà chúng được huấn luyện.” Generative AI còn tiến xa hơn bằng cách tự động hóa các nhiệm vụ và khuyến khích sự sáng tạo.

Ngày nay, các công cụ hỗ trợ bởi AI như Grammarly, Alexa, Siri, Chat GPT và nhiều công cụ khác được sử dụng hàng ngày, và vẫn còn nhiều công cụ mới đang được phát triển. Ví dụ, các nhà nghiên cứu tại trường Đại học California, Los Angeles vừa phát triển SLIViT,  một công cụ có khả năng phân tích ảnh chụp y tế với độ chính xác ở tầm chuyên gia, chỉ trong một phần thời gian mà người dùng cần (McClanahan, 2024).

AI và Sức Khỏe Tinh Thần tại Nơi Làm Việc: Tìm Kiếm Sự Cân Bằng

Mặc dù AI có thể giúp công việc hiệu quả hơn, nhưng vẫn có những lo ngại về cách nó ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc (Jin et al., 2024), từ nỗi sợ mất việc đến các vấn đề sức khỏe tinh thần sâu xa hơn. Theo Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA), những nhân viên làm việc cùng AI có thể gặp phải tình trạng cô đơn và mất ngủ (APA, 2023). Điều này phù hợp với một nghiên cứu từ Mind Share Partners (2021) cho thấy 76% người lao động Mỹ báo cáo có ít nhất một triệu chứng liên quan đến tình trạng sức khỏe tinh thần.

Tuy nhiên, vẫn có những tín hiệu tích cực. Ngày càng có nhiều công ty nhận ra tầm quan trọng của sức khỏe tinh thần nhân viên. Một báo cáo từ CIPD & Simplyhealth cho thấy 81% nhà tuyển dụng đang tăng cường tập trung vào vấn đề sức khỏe tinh thần. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ cá nhân thích nghi với AI bằng cách củng cố các mối quan hệ tại nơi làm việc và cung cấp các nguồn lực để quản lý những nỗi lo liên quan.

Vượt Qua Nỗi Sợ AI: Học Hỏi và Thích Nghi

Các chuyên viên hướng nghiệp có thể giúp thân chủ hiểu được tâm lý của sự sợ hãi và tác động của nó đến quá trình phát triển sự nghiệp. Robinson (2024) khuyến nghị rằng các chuyên gia nên biến sự lo lắng thành động lực cho một bước chuyển nghề nghiệp táo bạo và đầy ý nghĩa bằng cách áp dụng các chiến lược sau:

• Hỗ trợ khách hàng nhận diện và chấp nhận nỗi sợ trước những điều chưa biết, thông qua việc tìm kiếm thông tin và ghi nhận những thành công trong sự nghiệp ở hiện tại và quá khứ.
• Cùng nhau xây dựng kế hoạch sắp tới thông qua việc nghiên cứu và thực hiện các bước cụ thể như đặt mục tiêu, đánh giá kỹ năng và mở rộng mạng lưới quan hệ.

Bên cạnh đó, các chuyên viên cũng có thể khuyến khích thân chủ tìm kiếm những kết quả tích cực từ việc AI hỗ trợ trong công việc. Việc học cách sử dụng phần mềm ứng dụng AI, tham gia các khóa học trực tuyến hoặc lấy chứng chỉ về kỹ năng liên quan đến AI có thể giúp họ đi trước một bước. Thân chủ có thể cần được hỗ trợ để nhận ra rằng AI không xuất hiện để tước đoạt đi sự nghiệp của họ — mà là để thay đổi cách công việc được thực hiện, mở ra cơ hội cho sự sáng tạo, lãnh đạo và đổi mới (Pasek, 2024).

Nhu cầu thành thạo AI đang nhanh chóng gia tăng. Các nhà tuyển dụng xếp AI là “bộ kỹ năng công nghệ quan trọng nhất,” và hơn 90% trong số họ được khảo sát cho biết sẽ áp dụng các giải pháp liên quan đến AI trong tổ chức của mình vào năm 2028, tạo ra cơ hội để nâng cao kỹ năng (Shell, 2024).

Để dự đoán những thay đổi này, các chuyên viên hướng nghiệp có thể sử dụng nhiều chiến lược và công cụ khác nhau để giúp thân chủ hiểu cách AI có thể tác động đến trách nhiệm hàng ngày và lĩnh vực của họ:

• Hợp tác với thân chủ để làm rõ hiểu biết của họ về AI; đồng thời thách thức và hỗ trợ những quan điểm đó.
  
• Áp dụng các lý thuyết phát triển sự nghiệp dựa trên bằng chứng, ví dụ như Lý thuyết Nghề nghiệp Nhận thức Xã hội (Social Cognitive Career Theory – Dziak, 2024) hoặc lý thuyết nguồn nhân lực để làm nền tảng cho cách tiếp cận.
  
• Đánh giá niềm tin của khách hàng vào khả năng học hỏi và áp dụng AI vào môi trường làm việc thực tế. Niềm tin vào năng lực bản thân là nền tảng cho động lực tự chủ (Ito et al., 2024).
• Trang bị kiến thức về các thành kiến được lập trình trong nền tảng, lỗi máy móc và hiện tượng ảo giác AI, chi phí môi trường, và sự bóc lột.
  
• Luôn cập nhật tình trạng trả lương thấp cho lực lượng lao động quốc tế vô hình của các lập trình viên và chuyên gia huấn luyện máy tại các quốc gia Đông Phi như Kenya (Delcker & Muller, 2024), Uganda và trên toàn thế giới (Williams et al., 2022).

Đón Nhận Thay Đổi là Sự Chuẩn Bị Tốt Nhất cho AI

AI sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển. Dù mang lại cả lợi ích lẫn thách thức, AI sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và môi trường làm việc. Chìa khóa chính là chấp nhận ứng dụng AI một cách thông minh, đồng thời giữ vững năng lực con người cốt lõi như chuyên môn, sức sáng tạo và sự an vui trong công việc. Tương lai không phải là cuộc đối đầu giữa AI và con người — mà là sự hợp tác giữa AI và con người để tạo ra điều tốt đẹp hơn. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể giúp cân bằng giữa các giải pháp do AI thúc đẩy và một môi trường làm việc hỗ trợ, lấy con người làm trung tâm. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo đối xử công bằng và đền bù lao động một cách có đạo đức.

Để biết thêm chi tiết về tác động của AI đối với sự nghiệp, hãy tham gia Hội nghị Phát triển Nghề nghiệp Toàn cầu NCDA 2025 tại Atlanta, Georgia vào Thứ Tư, ngày 18 tháng 6, trong buổi thuyết trình số 216.

Tham khảo 

American Psychological Association. (2023). Loneliness, insomnia, and AI systems: New research findings. https://www.apa.org/news/press/releases/2023/06/loneliness-insomnia-ai-systems

CIPD & Simplyhealth. (2022). The CIPD’s health and wellbeing at work survey. https://www.cipd.org/globalassets/media/knowledge/knowledge-hub/guides/health-wellbeing-work-report-2022_tcm18-108440.pdf

Delcker, J. & Muller, M. (2024). How AI companies exploit data workers in Kenya. https://www.dw.com/en/the-human-cost-of-ai-data-workers-in-the-global-south/video-71025482

Gore, S. (2024). The pinleader path: Identify, engage, and develop effective human and AI leadership for your organizational culture. The PinLeader Press.  

Jin, G., Jiang, J., & Liao, H. (2024). The work affective well-being under the impact of AI. Scientific Reports, 14, 25483. https://doi.org/10.1038/s41598-024-75113-w

IBM Data and AI Team. (2023a). Understanding the different types of artificial intelligence. IBM. https://www.ibm.com/think/topics/artificial-intelligence-types

IBM Data and AI Team. (2023b). What is generative AI? IBM. https://research.ibm.com/blog/what-is-generative-AI 

Dziak, M. (2024). Social cognitive career theory. https://www.ebsco.com/research-starters/business-and-management/social-cognitive-career-theory-scct

Ito, T, Umemoto, T, & Nakaya, M. (2024). Providing and receiving autonomy support promotes self-efficacy and value for group activities in university and the workplace. International Journal of Educational Research Open, 7. http://doi.org/10.1016/j.ijedro.2024.100339 

Kochhar, R. (2023). Which U.S. workers are more exposed to AI on their jobs? PewResearch. https://www.pewresearch.org/social-trends/2023/07/26/which-u-s-workers-are-more-exposed-to-ai-on-their-jobs/

McClanahan, K. (2024). New AI model efficiently reaches clinical-expert-level accuracy in complex medical scans. UCLA health. https://www.uclahealth.org/news/release/new-ai-model-efficiently-reaches-clinical-expert-lev

Thông tin tác giả

Cynthia (Sharper) Snodgrass là một chuyên gia hàng đầu trong ngành, nổi tiếng với các chương trình tiên phong kết nối giáo dục với thành công nghề nghiệp. Cô có chứng chỉ chuyên môn về “Điều hướng sự biến Động: Generative AI tại Nơi Làm Việc” và là Nhà sáng lập kiêm Cố vấn Chính của SharperWorks LLC, đơn vị cung cấp các chiến lược thành công mang tính cách mạng cho sinh viên, người đi làm và tổ chức. Với hai thập kỷ kinh nghiệm lãnh đạo tầm nhìn, Cynthia được biết đến rộng rãi nhờ vào khả năng xây dựng các giải pháp tiên tiến, lấy công nghệ làm trọng tâm để giải quyết các thách thức phức tạp. Cô cũng đang đảm nhiệm vai trò Giám đốc phòng Khai vấn và Kết nối tại LSA Opportunity Hub —Trung tâm khám phá nghề nghiệp đầy chuyển đổi tại Đại học Michigan. Liên hệ công việc qua email: cynthia@sharperworksllc.com

Vonya R. Hodrick là một tác giả đoạt giải thưởng và là nhà sáng lập Transcending Coaching, LLC. Cô là một chuyên gia Tham vấn Tâm lý, Nhân viên Xã hội được cấp phép, chuyên gia khai vấn Chuyển hóa và chuyên gia Tư vấn Sức khỏe Toàn diện được chứng nhận. Vonya hỗ trợ người đi làm ở giai đoạn giữa của sự nghiệp, doanh nhân và những người làm trong ngành y tế phát huy tối đa tiềm năng thông qua khám phá bản thân và thể hiện bản thân. Vonya là thành viên của Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc gia (National Career Development Association). Bà cũng là đồng biên tập mục “Nơi làm việc” của tạp chí trực tuyến Career Convergence. Liên hệ công việc qua email: vonya@transcedingcoaching.com

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập: Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link 

Photo by Brey on Unsplash

Bài viết Trí tuệ nhân tạo và Nơi làm việc: Đón nhận Thay đổi mà Không Sợ Mất Đi Sự Tự Chủ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Tại sao nên sử dụng nghệ thuật thị giác trong phát triển nghề nghiệp? Nghệ thuật thị giác bao hàm sự sáng tạo và dẫn đến việc khám phá những cảm xúc và nhận thức chưa được khai thác, từ đó làm rõ hơn con đường phát triển nghề nghiệp. Việc sử dụng nghệ thuật thị giác cũng cho phép sinh viên thể hiện và kết nối cảm xúc của mình một cách cụ thể và có ý nghĩa. Việc áp dụng nghệ thuật thị giác trong phát triển nghề nghiệp tại môi trường đại học và những bối cảnh khác có tiềm năng giúp sinh viên ở mọi độ tuổi phát triển trong hành trình khám phá bản thân, nâng cao sức khỏe tinh thần và định hướng nghề nghiệp.

Theo de Valverde và cộng sự (2020), “Tư duy sáng tạo có thể được xem như một phần cốt lõi trong năng lực liên ngành để định hướng bản thân. Sự sáng tạo có thể được sử dụng để tạo ra những ý tưởng mới về cách xây dựng chính mình, định hình sự nghiệp và cuộc sống” (Trang 65). Ngoài ra, nghiên cứu của Gladding (2021) cho thấy việc sử dụng nghệ thuật thị giác trong tham vấn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tinh thần. Những lợi ích này bao gồm:

• Đánh thức tiềm thức và giúp nhận ra những cảm xúc sâu kín chưa được khai thác bên trong;
• Tạo ra hy vọng; khi sự sáng tạo được thể hiện, nó giúp con người hiểu được cách phát triển, trưởng thành và thay đổi, từ đó mang lại hy vọng cho tương lai;
• Cải thiện tâm trạng và giảm mức độ lo âu;
• Nâng cao sức khỏe thể chất thông qua việc làm giảm nhịp tim, giảm căng cơ và hạ huyết áp.

Các hội thảo sáng tạo dành cho sinh viên

Sau khi tham dự một buổi hội thảo do de Cuadra và cộng sự (2020) tổ chức, tôi cùng hai đồng nghiệp tại Đại học đã được truyền cảm hứng để xây dựng một chuỗi hội thảo sử dụng tài liệu “Vẽ bức tranh sự nghiệp của bạn” do Brooks và cộng sự (2020) phát triển. Chúng tôi đã thành lập một nhóm và thiết kế sáu buổi hội thảo trong chuỗi mang tên “Tô màu sự nghiệp” dành cho sinh viên và cựu sinh viên, dựa trên tài liệu mở này.

Vào mùa xuân năm 2021, chúng tôi tổ chức các buổi hội thảo trực tuyến và trực tiếp với các chủ đề như bảng tầm nhìn, bản đồ hành trình, quản lý lo âu, thiết lập mục tiêu và khám phá những hướng đi mới. Chúng tôi cũng thực hiện hai hoạt động được mô tả bởi Brooks và cộng sự (2020): a) Những hòn đá nền tảng, nơi sinh viên hình dung các trách nhiệm của mình như những hòn đá để có thể thấy trực quan mức độ chiếm dụng thời gian hoặc mức độ căng thẳng của mình và b) Hoạt động tảng băng trôi – nơi sinh viên hình dung những yếu tố còn thiếu trong quá trình tìm kiếm việc làm của họ. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể điều chỉnh từng buổi hội thảo sao cho phù hợp với mọi giai đoạn hay hoàn cảnh trong cuộc sống, giúp sinh viên toàn trường có thể tham gia.

Khung hướng dẫn: Lộ trình 4-D và Bánh xe Sức khỏe Toàn diện

Trong mỗi buổi hội thảo, chúng tôi lồng ghép Lộ trình 4-D do Brooks và cộng sự (2020) phát triển. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể sử dụng Lộ trình 4-D trong môi trường đa thế hệ hoặc ở những độ tuổi nhất định. Chúng tôi yêu cầu sinh viên suy nghĩ về 4 chữ D (khám phá – discover, phát triển – develop, thiết kế – design, thực hiện – deliver) xuyên suốt buổi hội thảo để giúp họ hiểu và xác định vị trí hiện tại của bản thân trong quá trình phát triển nghề nghiệp.

LỘ TRÌNH 4D KHÁM PHÁ & PHÁT TRIỂN NGHỀ NGHIỆP

Gồm 4 bước chính:

1. DISCOVER – Khám phá điểm mạnh của bạn
– Câu hỏi: “Tôi là ai?” : Nhận diện sở thích, kỹ năng, giá trị, và cá tính của bạn.
– Hành động gợi ý:

• Làm bài trắc nghiệm tính cách, tìm hiểu điểm mạnh/yếu
• Viết nhật ký, suy ngẫm, chiêm nghiệm về bản thân

Tìm kiếm người hướng dẫn hoặc tư vấn nghề nghiệp

2. DEVELOP – Xây dựng tầm nhìn của bạn
– Câu hỏi: “Tôi muốn đi đâu?”:  Xác định mục tiêu dài hạn, phong cách sống mong muốn, và điều bạn muốn đóng góp.
– Hành động gợi ý:

• Vẽ bản đồ tầm nhìn cuộc sống
• Trò chuyện với người truyền cảm hứng
• Đặt mục tiêu ngắn & dài hạn

3. DESIGN – Thiết kế lộ trình nghề nghiệp
– Câu hỏi: “Làm sao để tới đó?”:  Lên kế hoạch cụ thể, lựa chọn ngành học, công việc, và từng bước hành động phù hợp.
– Hành động gợi ý:

• Tìm hiểu các ngành nghề và ngành học
• Lập kế hoạch hành động
• Xây dựng kỹ năng cần thiết

4. DELIVER – Thể hiện tài năng của bạn

• Câu hỏi: “Tôi có thể tỏa sáng bằng cách nào?”: Rèn luyện, hành động, học hỏi từ thực tiễn và chủ động trong hành trình nghề nghiệp.
•  Hành động gợi ý:
• Tham gia hoạt động thực tế, tình nguyện
• Viết CV, luyện phỏng vấn
• Đặt bản thân vào môi trường phát triển

Bánh xe Sức khỏe Toàn diện và Cân bằng Cuộc sống

Chúng tôi cũng lồng ghép mô hình bánh xe sức khỏe toàn diện (hình minh họa bên dưới) vào các buổi hội thảo. Ví dụ, trong buổi hội thảo “Cân bằng cuộc sống”, chúng tôi nói với người tham gia rằng bánh xe này là một cách tiếp cận lý tưởng đối với sức khỏe toàn diện, và rằng chỉ những “người hoàn hảo không có thật” mới có thể duy trì sự hoàn hảo trong tất cả các khía cạnh của sức khỏe vào mọi thời điểm. Chúng tôi hướng dẫn sinh viên chọn ra một hoặc hai khía cạnh sức khỏe mà họ đang làm tốt, và một vài khía cạnh cần cải thiện. Chúng tôi khuyến khích họ ghi nhớ những khía cạnh này khi thực hiện hoạt động “Những hòn đá cân bằng” trong buổi hội thảo.

8 Khía Cạnh Của Sức Khỏe Toàn Diện

1. Social – Xã hội
2. Emotional – Cảm xúc 
3. Spiritual – Tâm linh
4. Intellectual – Trí tuệ
5. Physical – Thể chất
6. Environmental – Môi trường
7. Financial – Tài chính
8. Occupational – Nghề nghiệp 

Được cung cấp bởi Trung tâm Hướng nghiệp Đại học Texas Tech

Các hoạt động dành cho sinh viên

Hoạt động 1: Vẽ một chồng đá

Để bắt đầu chuỗi hoạt động trong hội thảo, chúng tôi giới thiệu khái niệm về các trách nhiệm trong cuộc sống bằng cách sử dụng một chồng đá giả mua trực tuyến từ Etsy. Sinh viên được phát bút lông và giấy, sau đó được hướng dẫn vẽ một chồng đá, mỗi viên đá được ghi nhãn với một trách nhiệm quan trọng hiện tại trong cuộc sống của họ. 

Hoạt động 2: Suy ngẫm về các trách nhiệm

Trong hoạt động thứ hai, chúng tôi yêu cầu sinh viên suy ngẫm về chồng đá của mình. Liệu có viên đá nào đang chiếm phần lớn năng lượng và thời gian của họ không? Họ đang bỏ lỡ điều gì do số lượng hoặc kích thước của chồng đá hiện tại?

Hoạt động 3: Xem xét các ưu tiên cho sức khỏe toàn diện

Trong hoạt động thứ ba, chúng tôi khuyến khích sinh viên viết ra một vài bước đơn giản để cải thiện sức khỏe của bản thân. Những phương pháp này có thể mang tính thư giãn và giúp lấy lại cân bằng, như đi dạo, hòa mình vào thiên nhiên hoặc thực hành chánh niệm. Chúng cũng có thể mang tính năng động và thú vị, như đi xem hòa nhạc, chơi thể thao hoặc tụ tập cùng bạn bè.

Chúng tôi đề nghị các em suy nghĩ về những chiến lược phù hợp với bản thân trong hành trình chăm sóc sức khỏe toàn diện cũng như cân bằng giữa công việc, học tập và cuộc sống.

Hoạt động 4: Chia sẻ kiến thức mới

Trong hoạt động thứ tư, chúng tôi yêu cầu sinh viên chia sẻ câu trả lời của mình với cả nhóm. Các em được phát những viên đá thật để sử dụng khi trình bày trước nhóm về trách nhiệm mà mỗi viên đá đại diện cho bản thân họ. Sau đó, chúng tôi đề nghị họ trả lời một số câu hỏi sau:

• Bạn đã học được điều gì qua hoạt động “những viên đá nền tảng”?
• Điều gì khiến bạn ngạc nhiên trong bài tập này?
• Bạn đã quyết định thực hiện những thay đổi gì để cân bằng giữa công việc, học tập và cuộc sống?
• Để đương đầu với căng thẳng trong các trách nhiệm của mình, bạn thấy cách nào dễ dàng hơn: suy ngẫm hay chủ động?
• Hiện tại bạn đang ở đâu trong mô hình sức khỏe toàn diện đã đề cập trước đó? Bạn đang làm tốt ở những khía cạnh nào? Bạn cần cải thiện ở đâu?
• Hoạt động này đã giúp bạn tìm được sự cân bằng hơn hoặc cải thiện sức khỏe như thế nào?

Thông qua phản hồi trực tiếp và khảo sát trong các buổi hội thảo sau đó, chúng tôi nhận thấy rằng sinh viên rất yêu thích những hòn đá, yếu tố nghệ thuật và phần trọng tâm về sức khỏe tinh thần trong buổi hội thảo này. Họ cho biết họ cảm thấy đã được trang bị những công cụ cần thiết để thực hiện các thay đổi nhằm cải thiện sức khỏe toàn diện của bản thân và đã chia sẻ những hiểu biết sâu sắc liên quan đến sự phát triển nghề nghiệp của mình. Một số nhận thức đáng chú ý bao gồm việc hiểu được số lượng các hoạt động và trách nhiệm mà họ đang phải cân bằng, cũng như cách những điều đó ảnh hưởng đến mức độ căng thẳng và lo âu. Họ chia sẻ rằng, việc học được các phương pháp đã nêu cùng những công cụ khác giúp họ tạm thời tách khỏi những trách nhiệm lớn sẽ hỗ trợ họ đối phó tốt hơn với các vấn đề này.

Một số sinh viên khác nhận ra rằng họ đã dành quá nhiều thời gian cho một số trách nhiệm hoặc hoạt động nhất định. Với một số, trọng tâm là việc giao tiếp xã hội; với những người khác, họ lại quá tập trung vào công việc hoặc học tập, điều này dẫn đến cảm giác cô lập và cô đơn. Một số “viên đá” lớn hơn cần được hạ thấp mức độ ưu tiên để trở thành những “viên đá” nhỏ hơn, nhằm tạo điều kiện cho các khía cạnh sức khỏe khác được chú trọng hơn.

Nhờ vào thành công của chuỗi hội thảo này, chúng tôi rất hào hứng điều chỉnh và tạo ra các buổi hội thảo trực tiếp và trực tuyến khác dành cho sinh viên trong tương lai. Các chuyên viên hướng nghiệp khác cũng có thể tích hợp nghệ thuật thị giác vào công việc với sinh viên và khách hàng ở mọi độ tuổi — dù là trong hội thảo, buổi gặp cá nhân hay trong lớp học — nhằm thúc đẩy sự tự nhận thức, hiểu biết nội tâm và tăng cường sức khỏe tích cực.

Tham khảo 

Brooks, K., Foy, G. J., & Mills, E. (2020). Picture your career workbook. Vanderbilt University Career Center. https://www.vanderbilt.edu/career/picture-your-career/

Cuadra, A., Meeker, C., & Rizzotto, A. (2020). Coloring with career: Virtual career exploration [Conference presentation]. Southern Association of Colleges and Employers Conference.

de Valverde, J., Thornhill-Miller, B., Patillon, T. V., & Lubart, T. (2020). Creativity: A key concept in guidance and career counselling. Journal of Adult and Continuing Education, 26(1), 61–72. https://doi.org/10.1177/1477971420903736

Gladding, S. T. (2021). The creative arts in counseling. John Wiley & Sons.

University of New Hampshire. (n.d.). Wellness wheel assessment. https://extension.unh.edu/health-well-being/programs/wellness-wheel-assessment

Thông tin tác giả

Stephanie K. Harding hiện là Phó Giám đốc tại Trung tâm Hướng nghiệp Đại học Texas Tech (UCC). Cô có gần hai thập kỷ kinh nghiệm trong lĩnh vực cung cấp các dịch vụ sinh viên tại giáo dục đại học, từng đảm nhiệm nhiều vai trò tại các trường: Đại học Texas Tech, Đại học Texas tại Tyler, Đại học Bắc Texas, Cao đẳng Tyler Junior và Cao đẳng Kilgore. Cô yêu thích việc hỗ trợ sinh viên và cựu sinh viên Texas Tech trong việc tư vấn nghề nghiệp, đồng thời là cầu nối giữa UCC với Chương trình Cựu chiến binh và Bậc học sau đại học của trường. Cô cũng là Đại sứ của chương trình Fostering the Future (dành cho thanh niên từng được nhận làm con nuôi). Stephanie giám sát sinh viên cao học thực tập tại UCC và giảng dạy các khóa học RaiderReady (Trải nghiệm Năm nhất và Chuyên đề Cuối khóa) cho trường. Cô có bằng Thạc sĩ Giáo dục chuyên ngành Dịch vụ Tham vấn từ Đại học Bắc Texas và bằng Cử nhân Khoa học chuyên ngành Phát triển Con người và Nghiên cứu Gia đình từ Đại học Texas Tech. Cô là Chuyên gia Tư vấn được cấp phép (LPC) và là thành viên của các tổ chức: Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Texas (TCDA), Hiệp hội Tham vấn Texas và Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc gia (NCDA) . Cô từng là Chủ tịch TCDA và hiện đang tham gia vào Ban Tài nguyên và Ban Giáo dục Đại học của hiệp hội này. Cô tích cực tham gia công tác phục vụ cộng đồng tại nhà thờ của mình, đặc biệt là trong các chương trình hỗ trợ gia đình nhận nuôi hoặc nuôi dưỡng trẻ em, và hiện đang điều hành một nhóm hỗ trợ dành cho các bậc cha mẹ trong hoàn cảnh này. Cô kết hôn với người bạn học thời đại học và có ba cô con gái đã trưởng thành — tất cả đều là sinh viên của Texas Tech (Red Raiders)! Bạn đọc có thể liên hệ với cô qua email: stephanie.k.harding@ttu.edu  

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập: Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by laura adai on Unsplash

Bài viết Tô màu sự nghiệp cho Gen Z thành Thế hệ Vĩ đại nhất đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Mường tượng của thân chủ về những trở ngại và thất bại trong sự nghiệp có thể khiến họ rơi vào trạng thái suy nghĩ quá nhiều, lo lắng và tưởng tượng ra những kết quả tồi tệ nhất. Các chuyên viên tư vấn hướng nghiệp có thể giúp thân chủ nâng cao khả năng linh hoạt tại nơi làm việc bằng cách giới thiệu các công cụ rèn luyện khả năng kiên cường để thích nghi dễ dàng hơn và học hỏi từ những thách thức, từ đó đưa ra quyết định nghề nghiệp tốt hơn.

Định nghĩa về sự kiên cường và các năng lực cốt lõi

Theo từ điển của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (American Psychological Association), “sự kiên cường” (resilience) được định nghĩa là: “Quá trình và kết quả của việc thích nghi thành công với những trải nghiệm cuộc sống khó khăn hoặc đầy thách thức, đặc biệt thông qua sự linh hoạt về mặt tinh thần, cảm xúc và hành vi để thích ứng với các yêu cầu từ bên ngoài lẫn bên trong.”

Trung tâm Tâm lý học Tích cực của Đại học Pennsylvania chỉ ra một số năng lực cốt lõi quan trọng của những người có khả năng kiên cường (Penn Arts & Sciences), bao gồm:

• Tự nhận thức: Chú tâm đến suy nghĩ, cảm xúc, hành vi và các phản ứng sinh lý của bản thân.
• Tự điều chỉnh: Điều chỉnh suy nghĩ, cảm xúc, hành vi và phản ứng cơ thể để phục vụ cho kết quả mong muốn.
• Tư duy linh hoạt: Nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau và suy nghĩ một cách sáng tạo, linh hoạt.
• Phát huy điểm mạnh cá nhân: Sử dụng các điểm mạnh nổi bật của bản thân để sống chân thực, vượt qua thử thách và xây dựng một cuộc sống phù hợp với các giá trị cá nhân.
• Kết nối: Xây dựng và duy trì các mối quan hệ vững chắc, tin cậy.
• Lạc quan: Nhìn nhận và kỳ vọng điều tích cực, tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát, và hành động có mục đích.

Công cụ và Chiến lược

Dưới đây là một số công cụ và chiến lược mà các chuyên viên hướng nghiệp có thể sử dụng cùng thân chủ để đánh giá tốt hơn trạng thái cảm xúc và phát triển các năng lực cốt lõi cho sự kiên cường.

1. Hiểu rõ tâm trạng

Bảng đánh giá Ảnh hưởng Tích cực và Tiêu cực (PANAS) giúp đo lường cách con người nhìn nhận về các trạng thái cảm xúc tích cực và tiêu cực của họ. Bằng cách hiểu được xu hướng thiên về tích cực hay tiêu cực, thân chủ có thể chú ý đến những gì mình đang trải nghiệm và nhận ra cảm xúc có thể ảnh hưởng đến hành vi như thế nào. Những người có mức ảnh hưởng tích cực cao hơn ảnh hưởng tiêu cực thường lạc quan hơn, kiên cường hơn và có khả năng ứng phó với hoàn cảnh khó khăn theo hướng tích cực và chủ động hơn (Minute Tools, 2021).

Khi sử dụng công cụ đánh giá PANAS, chuyên viên hướng nghiệp có thể giúp thân chủ hiểu được cách tâm trạng ảnh hưởng đến các quyết định nghề nghiệp. Ví dụ, nếu một thân chủ có góc nhìn tiêu cực, chuyên viên có thể gợi ý họ xác định một hình mẫu tích cực hơn, sau đó, yêu cầu họ thử giải quyết vấn đề dưới góc nhìn của hình mẫu đó. Bằng cách thực hành tư duy linh hoạt, thân chủ có thể dần phát triển khả năng suy nghĩ sáng tạo hơn.

2. Nhận diện các yếu tố kích hoạt cảm xúc

Khi có khả năng nhận diện, hiểu, gọi tên và thể hiện cảm xúc, thân chủ sẽ điều chỉnh được cảm xúc của mình một cách hiệu quả hơn. Khả năng sử dụng cảm xúc một cách khôn ngoan ảnh hưởng trực tiếp đến sự sáng tạo, khả năng ra quyết định, hiệu suất công việc, sức khỏe tinh thần và đặc biệt là khả năng kiên cường. (Brackett, 2019)

Ứng dụng How We Feel, một công cụ được tạo ra bởi tiến sĩ Marc Brackett và đội của ông tại Trung tâm Trí tuệ Cảm xúc của Đại học Yale, giúp người dùng xác định vốn từ vựng cảm xúc một cách tinh tế với 140 trạng thái cảm xúc dựa trên hai trục: mức độ dễ chịu và mức năng lượng. Khi thân chủ xác định được các dạng cảm xúc và các yếu tố kích hoạt của mình, các chuyên viên có thể giúp họ dự đoán và chuẩn bị cho những tình huống nghề nghiệp khó khăn. Ví dụ, nếu một thân chủ nhận thấy mình thường xuyên có sự khó chịu và năng lượng thấp vào buổi chiều, chuyên viên có thể đề xuất tránh tổ chức các cuộc thảo luận nghề nghiệp quan trọng với quản lý vào thời điểm đó.

3. Thách thức suy nghĩ

Khi thân chủ có mức tự nhận thức và tự điều chỉnh thấp, họ dễ rơi vào vòng xoáy tiêu cực, chẳng hạn như lo lắng quá mức về một buổi phỏng vấn hay một vấn đề với người quản lý. Trong trường hợp này, chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ bằng cách đặt các câu hỏi phản tư, giúp thân chủ suy nghĩ lại một cách logic và tích cực hơn. Các dạng câu hỏi điển hình bao gồm:

• Câu hỏi dựa trên bằng chứng: Điều đó có thực sự đúng không? Có bằng chứng nào ủng hộ suy nghĩ này không? Bạn có thể nhìn nhận lại tình huống này bằng dữ liệu nào?

• Câu hỏi định khung lại vấn đề: Có cách nào khác tốt hơn để nhìn nhận tình huống này không? Bạn có thể nhìn nhận tình huống này một cách tích cực hơn như thế nào?

• Lập kế hoạch dự phòng: Bạn lập kế hoạch cho kịch bản tệ nhất và kịch bản tốt nhất như thế nào?

4. Đánh giá điểm mạnh

Các công cụ đánh giá điểm mạnh như StandOut, CliftonStrengths và VIA Character Strengths có thể giúp thân chủ xác định khi nào họ ở trạng thái mạnh mẽ nhất và điều gì khiến họ cảm thấy vững vàng. Chuyên viên có thể hỗ trợ thân chủ sử dụng những điểm mạnh và giá trị này như một đòn bẩy để tăng khả năng kiên cường trong quá trình tìm kiếm việc làm hoặc ứng phó tại nơi làm việc.

5. Kết nối sâu sắc các mối quan hệ

Một mạng lưới quan hệ vững chắc và đáng tin cậy trong sự nghiệp có thể trở thành hệ thống hỗ trợ tuyệt vời, mang lại sự động viên, lời khuyên, chia sẻ nguồn lực và phản hồi hữu ích. Bài kiểm tra Social Capital Quiz (Trung tâm Khoa học Vì Cuộc sống Tốt đẹp) đo lường số lượng người mà một cá nhân có thể nhờ hỗ trợ về mặt cảm xúc và các vấn đề thực tiễn. Chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ thân chủ phác thảo ra  mạng lưới quan hệ hiện tại,  xác định những mối quan hệ cần củng cố và phát triển thêm các mối quan hệ chuyên nghiệp.

6. Tăng cường sự tích cực

Việc nuôi dưỡng các cảm xúc tích cực – như niềm vui, lòng biết ơn, hy vọng, tự hào, cảm hứng và sự ngạc nhiên – sẽ mở rộng năng lực nội tại và củng cố khả năng ứng phó với nghịch cảnh, giúp cá nhân linh hoạt hơn và nhìn thấy nhiều giải pháp tiềm năng hơn (Fredrickson, 2009). Mục tiêu không phải là luôn luôn tích cực, mà là hướng đến sự cân bằng lành mạnh giữa cảm xúc tích cực và tiêu cực. Thân chủ có thể thực hiện bài tự đánh giá để xác định tỷ lệ tích cực của bản thân.

Các hoạt động mà chuyên viên có thể gợi ý để giúp thân chủ cải thiện tỷ lệ cảm xúc tích cực bao gồm:

Tăng cường sự tích cực 

• Tiếp xúc với thiên nhiên ít nhất 20 phút mỗi ngày

• Chia sẻ những tin tốt để tận hưởng niềm vui lâu hơn
• Thực hành lòng biết ơn thường xuyên, ví dụ: viết nhật ký 5 điều bạn biết ơn mỗi ngày
• Thực hiện các hành động tử tế ngẫu nhiên
• Mơ về tương lai với những kết quả tốt đẹp nhất
• Tăng cường các kết nối sâu và đáng tin cậy với người khác

Giảm thiểu sự tiêu cực 

• Giới hạn thời gian than phiền 
• Tách mình ra khỏi các tình huống nhiều cảm xúc tiêu cực 
• Hạn chế tiếp xúc với tin tức tiêu cực hoặc mạng xã hội
• Tạo khoảng cách với những người thường xuyên tiêu cực 

Chuyên viên hướng nghiệp – Người thúc đẩy khả năng phản tư 

Những thân chủ có khả năng kiên cường cao trong công việc thường vượt qua nghịch cảnh tốt hơn bởi vì họ tin vào một tương lai tích cực. Họ nhìn nhận các yếu tố gây căng thẳng như những thử thách có thể vượt qua, và họ cố gắng rút ra bài học từ những thất bại. Họ nhận diện cảm xúc của mình và chủ động lựa chọn cách thay đổi tư duy khi cần thiết. Họ nuôi dưỡng cảm xúc tích cực bằng cách mở lòng và mở trí, sẵn sàng nhìn nhận các thử thách từ nhiều góc nhìn khác nhau. Chuyên viên hướng nghiệp có thể giúp thân chủ thấu hiểu cảm xúc của chính mình và xây dựng các kỹ năng cần thiết để đối mặt với những thử thách trong hành trình nghề nghiệp.

Tham khảo:

American Psychological Association. (n.d.). Dictionary of psychology: Resilience. APA Dictionary of Psychology https://www.apa.org/topics/resilience

Brackett, M. (2019).  Permission to feel: The power of emotional intelligence to achieve well-being and success. Celadon Books.

Brackett, M. (n.d.). How we feel app. https://marcbrackett.com/how-we-feel-app-3/

Expert Program Management. (2021, February). The PANAS Scale. Expert Program Management. https://expertprogrammanagement.com/2021/02/the-panas-scale/

Fredrickson, B. (2009). Positivity: Discover the upward spiral that will change your life. Crown Publishers.

Fredrickson, B. (2009). Positivity self test. https://www.positivityratio.com/single.php

Greater Good in Action. (n.d.). Social capital quiz. Greater Good Science Center. https://greatergood.berkeley.edu/quizzes/take_quiz/social_capital

Minute Tools. (Feb. 2021). PANAS scale (positive and negative affect schedule). https://expertprogrammanagement.com/2021/02/the-panas-scale/

Penn Arts & Sciences. (n.d.). Resilience skill set. Positive Psychology Center. https://ppc.sas.upenn.edu/resilience-programs/resilience-skill-set

— Thông tin tác giả:

Jocelyn Chan là một chuyên gia hướng nghiệp được chứng nhận bởi CMCS, hiện là cố vấn cấp cao về lập kế hoạch và phát triển nghề nghiệp tại Southern California Edison, nơi cô phụ trách quản lý các chương trình phát triển nghề nghiệp, cố vấn và huấn luyện lãnh đạo cho nhân viên trong tổ chức. Với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý và phát triển nhân tài, Jocelyn luôn mang đến sự sáng tạo, đổi mới và tinh thần hướng đến sự xuất sắc trong công việc của mình. Ngoài công việc tại doanh nghiệp, Jocelyn còn hướng dẫn thân chủ cá nhân vượt qua các giai đoạn chuyển giao nghề nghiệp, phát triển kỹ năng lãnh đạo thông qua việc nâng cao nhận thức về điểm mạnh, sự bản lĩnh, giá trị cá nhân, cảm xúc và thương hiệu cá nhân. Bạn có thể kết nối với Jocelyn qua LinkedIn: linkedin.com/in/jocelynchan-losangeles/

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập: Hồ Lan

Nguồn bài viết: https://associationdatabase.com/aws/NCDA/pt/sd/news_article/583679/_PARENT/CC_layout_details/true?tcs-token=c5d672670ffda7c9af250c94151f65ab7cc8f66578ef1b7f03a4fc33f7a58f82

Photo by Katelyn Perry on Unsplash

Bài viết Nuôi dưỡng các năng lực cốt lõi cho sự kiên cường để ra quyết định nghề nghiệp tốt hơn đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Tác giả: Susan

Hôm nay, tôi đã yêu cầu Susan Magsamen chia sẻ Mẹo trong tuần của cô ấy.

Tôi vừa hoàn thành một bức tranh ghép – hình ảnh hoa và bình minh cùng những từ ngữ cắt ra từ tạp chí, dán thành nhiều lớp cùng với hạt cườm và kim tuyến để diễn tả cảm xúc của tôi ngày hôm đó. Sau đó, tôi cho một người thân xem.

“Tác phẩm này trông có vẻ như được một đứa trẻ 5 tuổi tạo ra vậy.”

Những từ ngữ đó đã làm tôi suy sụp và xấu hổ. Ở tuổi 15, họ khiến tôi cảm thấy việc làm nghệ thuật thật lãng phí thời gian và tệ hơn nữa là việc chia sẻ cảm xúc của mình có thể đi kèm với rủi ro.

Thế giới thường chỉ để cho những người có năng khiếu thể hiện nghệ thuật. Đến khi trẻ em bước vào tuổi thiếu niên, chúng không được khuyến khích vẽ, hát hoặc nhảy trừ khi chúng thể hiện tài năng đặc biệt và có thể trở thành một nhạc sĩ hoặc nghệ sĩ thành đạt. Bảng tâm trạng và tranh ghép? Tốt hơn là nên dành thời gian và năng lượng này cho một việc gì đó hữu ích hơn như bài tập về nhà, cha mẹ hay nghĩ vậy.

Nhưng việc sáng tạo nghệ thuật có tác động tích cực đến não bộ. Nghiên cứu cho thấy quá trình sáng tạo nghệ thuật kích hoạt thùy trước trán, giúp xây dựng các kỹ năng điều hành như lập kế hoạch và tổ chức. Và còn có những ích lợi khác cho việc thể hiện sáng tạo, ví dụ như việc ngân nga kích hoạt dây thần kinh phế vị, kích hoạt hệ thống phó giao cảm để khiến bạn cảm thấy vui vẻ. Thêm vào đó, bạn không cần phải giỏi nghệ thuật để tận hưởng được những lợi ích này.

Cho đến nay, tôi vẫn tạo ra những bức ảnh ghép để chiêm nghiệm và thể hiện cảm xúc của mình, thi thoảng, tôi làm vườn, viết “thơ dở”và hát trong phòng tắm khi phải vật lộn với một vấn đề đặc biệt khó khăn ở nơi làm việc. Khi ai đó đánh giá những gì tôi đã tạo ra, tôi chỉ nhún vai. Bây giờ tôi biết rằng không ai có thể bảo tôi phải cảm thấy như thế nào về tác phẩm nghệ thuật của mình.

Đừng tin rằng bạn phải có năng khiếu nghệ thuật để sáng tạo nghệ thuật.

Hãy dành thời gian cho nghệ thuật mỗi ngày. Ngân nga, vẽ nguệch ngoạc, tô màu, nhảy múa, làm vườn, đan lát và nấu ăn. Hãy tạo ra những môi trường không gian đa dạng phong phú ở nhà, nơi làm việc và trường học để khuyến khích sự khám phá qua các hoạt động vui chơi và nâng cao nhận thức về thế giới giác quan xung quanh bạn. Sáng tạo và nghệ thuật không chỉ là điều có cũng được, không có cũng chẳng sao, chúng là điều cần thiết. Nghệ thuật tạo ra văn hóa. Văn hóa tạo ra cộng đồng. Và cộng đồng tạo nên nhân loại.

Với tất cả sự sáng tạo và lòng biết ơn,

— Thông tin tác giả 

Susan Magsamen, người sáng lập và giám đốc điều hành của Phòng thí nghiệm Nghệ thuật + Tâm trí Quốc tế tại Trường Y khoa Đại học Johns Hopkins, là đồng tác giả (cùng với Ivy Ross) của cuốn sách Your Brain on Art: How the Arts Transform Us (tạm dịch là Não bộ và nghệ thuật: Nghệ thuật chuyển biến chúng ta như thế nào).

Người dịch: Hồ Lan

Biên tập: Cẩm Thanh

Nguồn bài viết: https://characterlab.org/tips-of-the-week/everyones-an-artist/

Photo by: Alicia Zinn on Pexels

Bài viết Ai cũng có thể là một nghệ sĩ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Chúng ta thực chất là những người kể chuyện 

Hầu hết chúng ta đều như vậy. Mỗi ngày trôi qua, chúng ta thích chia sẻ những câu chuyện cho gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, khách hàng, và cả những người bạn trên điện thoại: những câu chuyện về những gì đang diễn ra xung quanh, về người bạn đời, về con cái, về công việc, về những gì đã xảy ra cuối tuần vừa rồi cũng như trong những chuyến đi gần nhất – chưa kể đến những lời đồn đại thú vị mà ta tình cờ nghe được ở đâu đó, về ai đó.  Chúng ta là những người kể chuyện, nhưng chúng ta còn hơn thế nữa.

Cuộc đời của chúng ta có thể tóm gọn thế này: từ lúc sinh ra đến khi rời xa cõi đời, chúng ta là những câu chuyện đang hiện diện trên thế giới này.

Tất nhiên, chúng ta không thể kể toàn bộ câu chuyện đời mình cho tất cả những ai ta gặp (dù cũng có người cố thử làm điều đó), nhưng hầu hết chúng ta đều chọn lọc và chia sẻ ngẫu nhiên một vài câu chuyện. Và điều thú vị với chính ta là việc có thể biết được mình sẽ kể cho người khác nghe những câu chuyện nào: những câu chuyện thường ngày, những câu chuyện hài hước, vui vẻ hay những câu chuyện buồn, thậm chí bi thương.

Câu chuyện chúng ta tự kể với chính mình

Nhưng, quan trọng hơn những câu chuyện ta kể cho người khác, chính là câu chuyện chính mà ta tự kể với bản thân về cuộc đời mình.

Chúng ta chọn câu chuyện ấy để xâu chuỗi và lý giải tất cả những mẩu chuyện nhỏ lẻ – lần này, không chỉ về điều gì đã xảy ra, mà là tại sao chúng xảy ra. Tại sao ta nghĩ rằng mọi chuyện này đã xảy đến với mình.

Và thế là ta bước vào thế giới của truyền thuyết, huyền thoại, triết học và niềm tin. Ở đó, ta chọn lựa từ một thực đơn mà vũ trụ đã bày sẵn cho nhân loại qua bao thế hệ.

Chúng ta có thể chọn giữa hai cách nhìn: cuộc đời ta là một câu chuyện với ý nghĩa sâu xa ẩn sau mọi chuyện xảy đến với ta – như một dòng sông lớn chảy ngầm dưới lòng đất; hoặc cuộc đời chỉ là một chuỗi sự kiện rời rạc, vô nghĩa, không đầu không cuối.

Chúng ta cũng có thể chọn giữa các cách kể: câu chuyện đời ta xoay quanh một nhân vật chính là Thượng Đế, hoặc là sự tình cờ ngẫu nhiên, hoặc là một biến cố kinh hoàng nào đó – điều mà, (theo cách ta kể), đã làm cuộc đời ta rẽ sang một hướng bế tắc.

Tâm lý nạn nhân

Tất cả những câu chuyện chúng ta có thể chọn, suy cho cùng chỉ gói gọn cơ bản trong hai loại chính: chủ động hoặc bị động.

Những câu chuyện mang tính chủ động là khi ta tự mô tả chính mình là người làm chủ cuộc đời mình, và chịu trách nhiệm – dù toàn bộ hay một phần – cho cách mà cuộc sống của ta đang diễn ra.

Ngược lại, những câu chuyện mang tính bị động là khi chúng ta tự xem mình là nạn nhân do hành động của người khác gây ra, của những biến cố bi kịch, hay những tác động khách quan nằm ngoài tầm kiểm soát. Và vì thế, ta cũng chẳng có trách nhiệm gì với việc cuộc đời mình đã trở nên như thế nào.

Việc lựa chọn một trong hai cách nhìn này – để lý giải cuộc đời mình – có ảnh hưởng vô cùng lớn. Vì chính lựa chọn này sẽ quyết định liệu cuộc đời ta có thay đổi hay không. Thật vậy, điều này không hề bị nói quá lên.

Hãy làm việc với 10% – những điều có thể thay đổi cuộc đời bạn

Nhiều người trong chúng ta thường nghĩ rằng, nếu muốn thay đổi cuộc đời, chỉ cần một vài mẹo thiết thực, vài bài tập hữu ích, và một cái gật đầu hoặc cú hích nhẹ nhàng là đủ để khởi đầu.

Tôi cũng đã từng nghĩ như vậy, từ lâu lắm rồi. Nhưng sau nhiều năm trôi qua và sau khi gặp hàng triệu người tìm việc làm, tôi nhận ra điều này không hề đúng.

Tôi đã học được rằng, câu hỏi quan trọng nhất mà bạn có thể đặt ra với ai đó khi họ nói muốn thay đổi cuộc đời họ là: “Bạn có tin rằng bạn đã góp một phần không nhỏ trong việc định hình cuộc đời bạn cho đến nay – cả tốt lẫn xấu – không? Dù có bất cứ vấn đề nào trong cuộc sống, dù cho hoàn cảnh có tuyệt vọng thế nào, dù có vẻ như quyền lực đang nằm trong tay người khác, bạn vẫn kiểm soát được ít nhất 2% – và bạn có thể làm việc trên con số 2% đó không?”

Thượng đế đang chờ xem câu trả lời của họ. Nếu họ nói “Không”, nếu câu chuyện họ kể chỉ là câu chuyện của một nạn nhân, thì mọi công cụ thay đổi sẽ trở nên vô dụng trong tay họ. 

Ngược lại, nếu họ nói “Có”, thì những thay đổi tuyệt vời trong tương lai có thể đến với họ; thực tế, họ có thể thực sự thay đổi cuộc đời mình.

Vậy cho dù có bao nhiêu phần trăm trong cuộc sống bạn nghĩ rằng bạn không thể thay đổi, thì trong mỗi vấn đề, luôn có một phần bạn có thể thay đổi. Việc kiếm tìm, khám phá và làm việc với phần có thể thay đổi chính là bí quyết để tìm ra cuộc đời mà bạn khao khát.

Bạn đang kể câu chuyện nào về cuộc đời mình?

Người dịch: An Chi

Biên tập: Hồ Lan

Nguồn bài viết: https://www.jobhuntersbible.com/articles/view/how-do-you-explain-your-life

Photo by Etienne Girardet on Unsplash

Bài viết Bạn kể câu chuyện đời mình như thế nào? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.