Việc chuyển đổi nghề nghiệp ngày càng trở nên phổ biến ở mọi lĩnh vực và giai đoạn của cuộc đời (Akkermans et al., 2024; Mussagulova et al., 2023). Đối với nhiều thân chủ, những sự thay đổi này được thúc đẩy bởi những động lực nội tại, ví dụ như mong muốn có sự linh hoạt hơn, tiềm năng thu nhập cao hơn hoặc những thử thách mới. Một số sự chuyển đổi là tự nguyện; số khác là do hoàn cảnh bắt buộc.

Khi các tổ chức ở nhiều ngành nghề khác nhau áp dụng tự động hóa và các giải pháp nâng cao hiệu suất dựa trên AI, tình trạng mất việc làm đang gia tăng, đặc biệt là ở các vị trí khởi điểm và cấp trung (Leopold, 2025; Murray, 2024). Trong năm 2024, hơn 150.000 công việc trong lĩnh vực công nghệ đã bị cắt giảm tại hơn 500 công ty, và dự kiến xu hướng này sẽ không có dấu hiệu chững lại trong năm 2025 (Corrall et al., 2025). Dù nguyên nhân là do làn sóng sa thải của ngành công nghệ, giáo viên rời bục giảng, người đi làm ở bậc trung cấp quay lại ghế nhà trường để nâng cấp năng lực, hay sinh viên chuyển hướng sang một lĩnh vực mới, rất nhiều người hiện đang đứng trước ngã rẽ sự nghiệp.

Mặc dù mang lại cơ hội, sự chuyển đổi cũng đi kèm với tính bất định, căng thẳng, sự thay đổi về bản sắc cá nhân và những quyết định khó khăn (Coppola & Young, 2022). Dù được lên kế hoạch trước hay bất ngờ xảy đến, những thay đổi này đòi hỏi nhiều hơn là một bản sơ yếu lý lịch được trau chuốt kỹ lưỡng; chúng đòi hỏi sự suy ngẫm, khả năng thích ứng và chiến lược. Các chuyên viên hướng nghiệp có vị thế đặc biệt trong việc dẫn dắt thân chủ vượt qua những thay đổi này với sự rõ ràng và tự tin. Đúc kết từ kinh nghiệm làm việc với người học trưởng thành và những người chuyển đổi nghề nghiệp, bài viết này chia sẻ các chiến lược cốt lõi đã giúp thân chủ lấy lại đà tiến lên trong những thời điểm bấp bênh.

1. Hiểu rõ loại hình chuyển đổi và làm rõ lý do 

Chuyển đổi nghề nghiệp không có một khuôn mẫu chung cho tất cả. Trước khi cung cấp các công cụ hoặc chiến lược, trước tiên hãy xác định loại hình chuyển đổi mà khách hàng đang phải đối mặt. Họ đang đổi ngành, tái gia nhập thị trường lao động hay đang đối mặt với việc bị sa thải? Là tự nguyện hay không tự nguyện? Việc làm rõ điều này giúp bạn nhận diện bối cảnh cảm xúc, điều chỉnh phương pháp tiếp cận và đảm bảo bạn đang có chung góc nhìn với thân chủ. Việc này cũng giúp thân chủ tìm được ngôn từ để diễn đạt những gì họ đang trải qua, giúp giảm bớt sự lo âu và bình thường hóa tính phức tạp của vấn đề.

Khi đã rõ loại hình chuyển đổi, hãy tìm hiểu lý do tại sao thân chủ thực hiện bước chuyển này. Hiểu được động lực của mình sẽ giúp họ xây dựng động lực nội tại, đưa ra các quyết định có chủ đích và giữ được sự vững vàng khi hành trình có vẻ chông chênh. Khuyến khích thân chủ suy ngẫm về những gì họ muốn hướng tới và những gì họ hy vọng sẽ bỏ lại phía sau. Ngay cả trong hoàn cảnh thay đổi bắt buộc, việc biết bản thân muốn gì trong chương tiếp theo của cuộc đời vẫn rất quan trọng. Họ đang tìm kiếm sự đồng nhất hơn về giá trị, công việc ý nghĩa, những thử thách lớn hơn, cơ hội nâng cao kỹ năng, sự linh hoạt hay một môi trường lành mạnh hơn? Một câu trả lời rõ ràng, mang tính cá nhân cho câu hỏi “tại sao” sẽ là mỏ neo để khách hàng có thể bám vào trong những thăng trầm của quá trình chuyển đổi.

2. Củng cố sự tự tin của thân chủ về kinh nghiệm trước đây và kỹ năng chuyển đổi

Sau khi làm rõ lý do, thân chủ có thể bắt đầu xây dựng chiến lược cho bước đi tiếp theo trong sự nghiệp. Thân chủ thường có niềm tin sai lệch rằng chuyển đổi nghề nghiệp đồng nghĩa với “nhấn nút khởi động lại”, yêu cầu họ phải bắt đầu lại từ đầu với một vị trí khởi điểm. Mặc dù điều này có thể đúng trong một vài trường hợp, các nhà tuyển dụng vẫn đánh giá cao kinh nghiệm trước đây, ngay cả khi nó không tương thích trực tiếp. Việc tận dụng các kỹ năng có thể chuyển đổi và chia sẻ chúng một cách tự tin sẽ cải thiện cơ hội giúp thân chủ đạt được vị trí mong muốn.

Khuyến khích thân chủ nhìn lại những kỹ năng họ đã thành thạo trong suốt sự nghiệp của mình. Ví dụ, một giáo viên muốn rời bục giảng rất có thể có kỹ năng giao tiếp xuất sắc, biết cân bằng nhiều mối ưu tiên và có khả năng ứng biến với một kế hoạch mới ngay tức khắc – đây là những lợi thế có giá trị trong nhiều vị trí và ngành nghề. Khi thân chủ nhận ra kỹ năng và giá trị của mình, hãy giúp họ kết nối những yếu tố đó với các bước đi mong muốn tiếp theo. Tư duy mới này tiếp sức mạnh cho thân chủ tự tin trình bày về kinh nghiệm và những thế mạnh có thể chuyển đổi của mình, giúp họ trở nên nổi bật trong một lĩnh vực mới.

3. Thương hiệu Cá nhân và Kỹ năng Kể chuyện (Storytelling) là vô cùng quan trọng

Những thân chủ đang trong giai đoạn chuyển đổi nghề nghiệp sẽ hưởng lợi khi nhìn nhận quá trình tìm việc dưới góc độ marketing, nơi họ là “sản phẩm” và nhà tuyển dụng là “khách hàng”. Các chiến dịch tiếp thị hiệu quả nhất đều kể một câu chuyện hấp dẫn thu hút sự chú ý của khán giả, lay động cảm xúc và để lại ấn tượng. Kỹ năng kể chuyện cho phép thân chủ định hình quá trình chuyển đổi của mình như một giá trị gia tăng đối với nhà tuyển dụng.

Một câu chuyện hấp dẫn có phần mở đầu, thân bài và phần kết; đồng thời bao gồm một hình thức xung đột và cách giải quyết cho nhân vật chính (chính là thân chủ!). Kỹ năng kể chuyện mang lại cơ hội để thân chủ đưa các yếu tố cốt lõi của thương hiệu cá nhân của họ vào đời thực. Hiểu được câu chuyện của chính mình giúp thân chủ làm chủ được câu chuyện đó, thay vì để người khác tự diễn giải. Do đó, hãy khuyên thân chủ suy ngẫm và chuẩn bị một câu chuyện ngắn gọn mô tả những điểm mạnh mà họ có được từ những trải nghiệm trong quá khứ (mở đầu), những gì họ đã làm để chuẩn bị cho vai trò tiếp theo (thân bài) và lý do tại sao họ hào hứng với cơ hội mới này (kết luận). Việc luyện tập kể những câu chuyện này sẽ củng cố sự tự tin và giúp thân chủ thể hiện bản thân một cách nhất quán và chân thực.

4. Tận dụng Vốn Xã hội (Social Capital) để tái định hình sự nghiệp

Khi thương hiệu cá nhân đã được làm rõ và những câu chuyện hấp dẫn đã sẵn sàng, lúc này thân chủ cần xây dựng và tận dụng các mối quan hệ cũng như “tệp khán giả” để mở ra cánh cửa cho chương tiếp theo. Mặc dù xây dựng mạng lưới quan hệ (networking) từ lâu đã là một trong những cách hiệu quả nhất để tìm kiếm cơ hội mới và thăng tiến sự nghiệp (Wolff & Moser, 2009; Campero & Kacperczyk, 2023), nó thậm chí còn mang tính sống còn hơn trong giai đoạn chuyển đổi, đặc biệt là trong một thị trường việc làm cạnh tranh. Thêm vào đó, với sự gia tăng của các hồ sơ ứng tuyển do AI tạo ra, nhà tuyển dụng ngày càng đánh giá cao những kết nối chân thực, minh chứng qua việc xu hướng hội chợ việc làm trực tiếp và sự gắn kết dựa trên các mối quan hệ đang quay trở lại mạnh mẽ hơn (Gary, 2025).

Hãy khuyến khích thân chủ dành ít nhất 50% thời gian tìm việc cho việc networking, dù là qua các buổi cà phê trò chuyện, hội nghị hay trên LinkedIn. Chuyển trọng tâm từ “số lượng” sang “có chủ đích” bằng cách giúp thân chủ thiết lập các mục tiêu khả thi gắn liền với động lực cá nhân của họ, nằm trong (hoặc vượt ra một chút) vùng an toàn của họ. Một vài ví dụ bao gồm việc xác định các vị trí mà họ có thể mang lại giá trị, xây dựng mối quan hệ ở các tổ chức trọng điểm, hoặc thu thập những thông tin chuyên sâu phù hợp với động lực và câu chuyện sự nghiệp của họ.

Hãy bắt đầu với những mục tiêu nhỏ, cụ thể, chẳng hạn như gửi ba email tiếp cận hoặc lời mời LinkedIn mỗi tuần, hoặc xác định và tham dự một hội thảo trực tuyến hay buổi gặp mặt chuyên môn mỗi tháng để tìm hiểu các xu hướng hiện tại và tạo ra ít nhất một kết nối chuyên môn mới. Những bước đi có chủ đích này cho phép thân chủ tạo đà và duy trì động lực mà không cảm thấy bị ngợp. Đối với những thân chủ e ngại việc kết nối, hãy coi networking như một bài tập về sự tò mò và tìm hiểu thực tế. Đặt những câu hỏi sâu sắc và chủ động lắng nghe có thể mang lại những hiểu biết quý giá, những ấn tượng mạnh mẽ và duy trì đà tiến vững chắc hướng tới mục tiêu nghề nghiệp của họ.

Từ Ngã rẽ đến Sự tự tin

Khi bản chất công việc tiếp tục được phát triển và thúc đẩy bởi những tiến bộ nhanh chóng của AI và tự động hóa dẫn đến việc vừa thay thế vừa tạo ra việc làm (Leopold, 2025), quá trình chuyển đổi và tái định hướng sự nghiệp đang dần không còn là ngoại lệ và trở thành một thực tế diễn ra suốt đời. Sự dịch chuyển này đặt ra thách thức cho các chuyên viên hướng nghiệp: phải vượt khỏi những hỗ trợ thụ động, mang tính giao dịch đơn thuần để nắm bắt một phương pháp tiếp cận chủ động, lấy con người làm trung tâm trong phát triển sự nghiệp. Việc đồng hành cùng thân chủ tại những ngã rẽ sự nghiệp này không chỉ là giúp họ có được một công việc, mà còn là đồng hành để họ đưa ra những quyết định sáng suốt, phù hợp với hệ giá trị khi phải đối mặt với sự bất định. Khi thân chủ được các chuyên viên hướng nghiệp hướng dẫn để suy ngẫm sâu sắc, giao tiếp rõ ràng và kết nối có chủ đích, họ được định vị không chỉ để chuyển đổi mà còn để chuyển mình và vươn lên mạnh mẽ.

Tham khảo 

Akkermans, J., da Motta Veiga, S. P., Hirschi, A., & Marciniak, J. (2024). Career transitions across the lifespan: A review and research agenda. Journal of Vocational Behavior, 148, Article 103957. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2023.103957 

Campero, S., & Kacperczyk, A. (2023). Network referrals and self-presentation in the high-tech labor market. Organization Science, 35(4), 1342-1362. https://doi.org/10.1287/orsc.2022.16674 

Coppola, P. J., & Young, A. F. (2022). Making the difficult career transition: Writing the next chapter during the great resignation or in the future. Frontiers in Psychology, 13:905813. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.905813 

Corrall, C., Stringer, A., & Park, K. (2025, July 16). A comprehensive list of 2025 tech layoffs. TechCrunch. https://techcrunch.com/2025/07/16/tech-layoffs-2025-list/

Gray, K. (2025, March 10). Employers, students favor in-person career fairs. National Association of Colleges and Employers (NACE). https://www.naceweb.org/career-development/trends-and-predictions/employers-students-favor-in-person-career-fairs/

Leopold, T. (2025, April 30). How AI is reshaping the career ladder, and other trends in jobs and skills on Labour Day. World Economic Forum. https://www.weforum.org/stories/2025/04/ai-jobs-international-workers-day/

Murray, S. (2024, August 20). The impact of automation on corporate decision‑making. Knowledge at Wharton. https://knowledge.wharton.upenn.edu/article/the-impact-of-automation-on-corporate-decision-making/

Mussagulova, A., Chng, S., Goh, Z. A. G., Tang, C. J., & Jayasekara, D. N. (2023). When is a career transition successful? A systematic literature review and outlook (1980-2022). Frontiers in Psychology, 14, 1141202. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1141202

Wolff, H., & Moser, K. (2009). Effects of networking on career success: A longitudinal study. Journal of Applied Psychology, 94(1), 196–206. https://doi.org/10.1037/a0013350

Thông tin tác giả

Gaeun (Gwenn) Seo, Ph.D., là Giám đốc Phát triển Nghề nghiệp cho học viên cao học và Chuyên gia Học thuật (Giảng viên không biên chế) thuộc Văn phòng Phó Hiệu trưởng phụ trách Giáo dục cao học & Sau Tiến sĩ và Trung tâm Nghề nghiệp tại Georgia Tech. Từ năm 2023, cô đã dẫn dắt Đội ngũ Phát triển Nghề nghiệp Sau đại học, đồng thời lãnh đạo và hỗ trợ chiến lược cho Chương trình Thực tập cho sinh viên cao học. Trước khi gia nhập Georgia Tech, Seo đã làm việc tại Đại học Princeton, Weill Cornell Medicine, Đại học Cornell và Đại học Illinois tại Urbana-Champaign, nơi cô hỗ trợ phát triển nghề nghiệp và chuyên môn cho sinh viên cao học cũng như sinh viên quốc tế. Nghiên cứu và các bài báo của cô tập trung vào việc hỗ trợ sinh viên cao học ra quyết định nghề nghiệp, nâng cao năng lực nghề nghiệp, cũng như phát triển và nâng cấp kỹ năng lãnh đạo. Hiện cô là Biên tập viên Chuyên mục của Career Convergence. Seo nhận bằng Tiến sĩ về Chính sách Giáo dục, Tổ chức & Lãnh đạo (chuyên ngành: Phát triển Nguồn Nhân lực) tại Đại học Illinois ở Urbana–Champaign cùng bằng Thạc sĩ và Cử nhân Quản trị Văn phòng Quốc tế tại Đại học Nữ sinh Ewha ở Hàn Quốc. Có thể liên hệ với cô qua email gwenn.seo@gatech.edu.

Megan R. Elrath là Quản lý Dịch vụ Nghề nghiệp Trực tuyến tại Trung tâm Nghề nghiệp và Trường Học tập Trọn đời Georgia Tech, làm việc với các sinh viên Thạc sĩ Khoa học trực tuyến (OMS) và học viên trong ngành giáo dục trong quá trình họ khởi đầu sự nghiệp, chuẩn bị chuyển đổi nghề nghiệp và/hoặc thăng tiến lên các vị trí lãnh đạo. Megan là Chuyên gia Khai vấn Nghề nghiệp Chuyên nghiệp và Tư vấn viết Sơ yếu lý lịch Chuyên nghiệp được Chứng nhận, với chuyên môn tư vấn cho người đi làm ở mọi giai đoạn trong sự nghiệp của họ. Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong các dịch vụ nghề nghiệp, Megan đã cung cấp dịch vụ khai vấn nghề nghiệp cho sinh viên tại Đại học Drexel và Đại học Georgia, đồng thời làm việc với tư cách là người viết sơ yếu lý lịch hợp đồng cho một số công ty tư vấn nghề nghiệp. Cô có bằng Thạc sĩ Giáo dục về Dịch vụ Tâm lý học từ Đại học Pennsylvania và Cử nhân ngành Tâm lý học từ TCU. Megan thích nướng bánh, đọc sách, tập thể dục và xem lại chương trình truyền hình giải trí yêu thích của cô, The Office. Có thể liên hệ với cô qua email melrath3@gatech.edu.

Người dịch: My Vu

Biên tập: Cẩm Thanh

Nguồn bài viết: Link

Photo by Vitaly Gariev on Unsplash

Bài viết Ngã rẽ sự nghiệp: Hướng dẫn thân chủ vượt qua giai đoạn chuyển đổi và tái định hướng sự nghiệp đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 24
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 2 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Cử nhân ngành Quản lý thông tin
• Các chứng chỉ chuyên môn: Tiếng Anh B2
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty: Trường Đại học với khoảng 900 nhân sự (hơn 500 giảng viên và 400 chuyên viên, nhân viên)

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

• Phụ trách tiếp nhận, kiểm tra và cập nhật thông tin của sinh viên và giảng viên vào hệ thống. Việc này đảm bảo dữ liệu luôn chính xác, kịp thời để phục vụ các hoạt động quản lý, giảng dạy và học tập. Khi thông tin đúng và đủ, nhà trường dễ dàng điều hành, còn sinh viên và giảng viên thì được hỗ trợ nhanh chóng, không bị gián đoạn.

• Tham gia vận hành, giám sát các phần mềm quản lý của trường và hỗ trợ kỹ thuật khi có sự cố. Điều này giúp các phòng ban, giảng viên và sinh viên sử dụng hệ thống thuận lợi, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả công việc.
• Thu thập, tổng hợp và phân tích số liệu để lập báo cáo định kỳ hoặc đột xuất theo yêu cầu lãnh đạo, như thống kê tuyển sinh, tốt nghiệp, giờ giảng. Những báo cáo này cung cấp căn cứ quan trọng để lãnh đạo đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi bắt đầu có ý định theo ngành này từ lúc chọn nguyện vọng thi đại học. Hồi đó tôi rất thích công nghệ thông tin, nhưng lại không quá giỏi các môn tự nhiên, nên tôi tìm một ngành vừa có yếu tố công nghệ vừa phù hợp với khả năng của bản thân. Ngành Quản lý thông tin lúc đó là ngành mới, học phí ổn, lại là một trong số ít ngành ở khối trường xã hội đào tạo lĩnh vực liên quan đến Công nghệ thông tin, nên tôi quyết định chọn. Quyết định này hoàn toàn do tôi tự đưa ra, không bị ảnh hưởng bởi gia đình hay bạn bè.

Trong quá trình học, tôi càng thấy yêu thích công việc liên quan đến dữ liệu và hệ thống thông tin. Khi làm đồ án tốt nghiệp, thầy hướng dẫn có gợi ý tôi thử ở lại trường đại học làm việc. Sau khi tốt nghiệp, tôi nộp đơn vào Tổ Công nghệ thông tin và Dữ liệu của trường và gắn bó tới nay đã hơn 2 năm. Công việc hiện tại giúp tôi vừa tiếp tục theo đuổi sở thích về công nghệ, vừa đóng góp trực tiếp vào hoạt động của trường – nơi tôi từng học.

Nếu để chọn lại, tôi vẫn sẽ đi con đường này, chỉ là sẽ học sâu hơn về công nghệ, chăm chỉ hơn ở các môn tự nhiên và tiếng Anh để có thêm cơ hội thử sức ở các công ty công nghệ lớn. Nhưng tôi không hối tiếc vì lựa chọn hiện tại, vì nó cho tôi nền tảng vững chắc và cơ hội phát triển theo cách riêng của mình.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

• Được làm việc với dữ liệu và công nghệ, thấy rõ giá trị công việc mang lại cho trường.
• Học hỏi, cập nhật công nghệ mới để áp dụng, công việc luôn có sự đổi mới.
• Môi trường làm việc trong trường đại học chuyên nghiệp, gần gũi, có cơ hội hỗ trợ giảng viên và sinh viên.
• Cảm giác công việc có ý nghĩa, đóng góp trực tiếp vào hoạt động đào tạo và phát triển của trường.
• Tính linh hoạt trong công việc, có thể chủ động sắp xếp thời gian khi không quá tải, tạo điều kiện để phát triển bản thân.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Điều tôi không thích nhất là các yêu cầu đột xuất vào cuối tuần, vì nó ảnh hưởng đến thời gian nghỉ ngơi và những dự định cá nhân. Bên cạnh đó, những deadline gấp, thời gian xử lý ngắn đôi khi tạo áp lực rất lớn, nhất là khi công việc cần sự chính xác cao. 

Ngoài ra, việc phân công các công việc mang tính ghi nhận đôi khi chưa thật sự đồng đều, khi một số nhiệm vụ quan trọng thường được giao cho một nhóm nhất định. Tôi hiểu điều này có thể dựa trên mức độ kinh nghiệm và sự tin tưởng, tuy nhiên tôi mong có thêm cơ hội được tham gia để học hỏi và phát triển bản thân, thay vì chủ yếu quan sát từ bên ngoài.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Để làm tốt công việc này, các bạn cần kiến thức về hệ thống quản lý, công nghệ thông tin, bảo mật dữ liệu, cùng với kỹ năng sử dụng và phân tích dữ liệu, giao tiếp, xử lý tình huống. Quan trọng hơn cả là thái độ cẩn thận, chủ động học hỏi và tinh thần trách nhiệm trong mọi việc.

Nếu muốn thăng tiến, các bạn nên nâng cao tiếng Anh, học các công cụ phân tích dữ liệu nâng cao, kỹ năng quản lý dự án và lãnh đạo nhóm. Kiến thức và kỹ năng có thể trau dồi, nhưng sự tận tâm và tinh thần cầu tiến mới giúp các bạn phát triển bền vững và đi được xa trong nghề.

Ngoài ra, các bạn nên thường xuyên theo dõi tin tức công nghệ, tham gia các diễn đàn, cộng đồng chuyên môn để cập nhật xu hướng mới, mở rộng góc nhìn và áp dụng vào công việc. Việc này giúp các bạn luôn bắt kịp sự thay đổi, không bị tụt hậu trong lĩnh vực công nghệ.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Nhiều người thường hiểu lầm rằng làm công nghệ thông tin là chỉ làm một mảng chuyên sâu như lập trình, quản trị mạng hay sửa chữa máy móc. Nhưng trong môi trường giáo dục, đặc biệt ở trường đại học, công việc của mình lại rất đa dạng: từ vận hành, hỗ trợ hệ thống, xử lý dữ liệu, tổng hợp báo cáo, cho đến hỗ trợ kỹ thuật cho giảng viên và sinh viên.

Sự hiểu lầm này xuất phát từ việc mọi người nhìn công nghệ thông tin theo mô hình doanh nghiệp chuyên công nghệ, nơi mỗi người đảm nhận một mảng cố định. Thực tế, trong trường đại học, tôi cần linh hoạt làm nhiều nhiệm vụ khác nhau để đáp ứng nhu cầu đa dạng của các đơn vị. Vì thế, vị trí công việc tôi để là “Chuyên viên công nghệ thông tin trong trường đại học”, vừa bao quát nhiều vai trò, vừa phản ánh tính linh hoạt đặc thù của công việc này.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Lương cơ bản của tôi được tính theo hệ số, kèm theo phụ cấp riêng cho công nghệ thông tin nên tổng thu nhập khoảng hơn 10 triệu đồng mỗi tháng. Ngoài ra, một số công việc phát sinh có thù lao riêng cũng giúp tôi trang trải tốt chi phí sinh hoạt khi mới ra trường.

Nhìn chung, mức thu nhập này đủ để tôi tự lo cho bản thân và vẫn có thể tích lũy một phần nhỏ. Quan trọng là biết quản lý chi tiêu hợp lý và không ngừng nâng cao năng lực. Khi năng lực được cải thiện, cơ hội tăng thu nhập và thăng tiến cũng sẽ rộng mở hơn.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

• Hiểu rõ bản thân: Xác định xem mình có hứng thú với dữ liệu, công nghệ và môi trường giáo dục hay không để chọn đúng hướng đi.
• Trang bị nền tảng: Nắm vững kiến thức CNTT, hệ thống quản lý, bảo mật dữ liệu; chú trọng ngoại ngữ, đặc biệt là Tiếng Anh.

• Thành thạo công cụ: Sử dụng tốt Excel nâng cao, Power BI, SQL và cập nhật xu hướng công nghệ mới, nhất là AI.
• Luôn học hỏi và linh hoạt: Công việc đa dạng, đòi hỏi sẵn sàng tiếp thu cái mới và thích nghi với thay đổi.
• Tìm nguồn động lực: Đọc sách, theo dõi các diễn đàn, trang tin công nghệ uy tín.
• Ứng dụng AI: Tận dụng AI để phân tích dữ liệu, viết báo cáo, nâng cao hiệu suất công việc.
• Rèn kỹ năng mềm: Giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian và xử lý tình huống hiệu quả.
• Kiên trì với mục tiêu: Đặt mục tiêu rõ ràng, bền bỉ theo đuổi và sẵn sàng điều chỉnh khi cần.

Công nghệ và dữ liệu sẽ còn thay đổi rất nhanh, nhưng giá trị của sự nỗ lực và kiên trì thì không bao giờ lỗi thời. Hãy dám bắt đầu từ điều các bạn yêu thích, học hỏi từng ngày và không ngừng tiến lên. Thành công sẽ đến khi các bạn đủ quyết tâm và tin vào con đường mình đã chọn.

Bài viết Chuyên viên Công nghệ thông tin trong trường Đại học đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 34
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 11 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Cử nhân An ninh nhân dân – Học viện An ninh
• Các chứng chỉ chuyên môn: Nghiệp vụ điều tra; Kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống; Huấn luyện thể lực
• Số giờ làm hằng tuần: Trung bình 48–60 giờ (có thể trực đêm, cuối tuần)
• Loại hình & quy mô công ty: Đơn vị công lập trực thuộc Bộ Công an

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Công việc của người chiến sĩ công an tập trung vào giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội và bảo vệ người dân trong mọi tình huống. 

Nhiệm vụ bao gồm: tiếp nhận và xử lý tin báo, điều tra xác minh các vụ việc, tuần tra kiểm soát địa bàn, đồng thời tuyên truyền phổ biến pháp luật để phòng ngừa vi phạm. 

Ngoài công việc chuyên môn, lực lượng công an còn đóng vai trò hỗ trợ cộng đồng, giúp đỡ người gặp khó khăn và duy trì sự bình yên trong đời sống dân cư. 

Đây là công việc đòi hỏi tính kỷ luật, bản lĩnh, sự kiên nhẫn và lòng tận tâm phục vụ.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi bắt đầu nghĩ đến nghề công an vào khoảng năm lớp 11. Khi đó, trong trường có buổi tuyên truyền về hướng nghiệp của lực lượng công an, tôi rất ấn tượng với hình ảnh người chiến sĩ trong bộ quân phục gọn gàng, nghiêm túc và trách nhiệm.
Tôi thích cảm giác được sống trong một môi trường có kỷ luật, được rèn luyện cả thể chất lẫn tinh thần, và quan trọng hơn là có thể làm điều gì đó có ích cho xã hội. Gia đình ban đầu hơi lo vì nghề này vất vả, nhưng sau khi tôi tìm hiểu kỹ và thể hiện quyết tâm, mọi người đều ủng hộ. Từ đó, tôi đặt mục tiêu thi vào trường công an và bắt đầu chuẩn bị nghiêm túc hơn cho hướng đi này.

Gia đình không có ai làm trong ngành, nên định hướng này gần như là do bản thân tự quyết định. Ban đầu, người thân lo lắng vì công việc công an khá vất vả và nhiều áp lực. Tuy nhiên, khi thấy sự nghiêm túc và quyết tâm theo đuổi, mọi người dần ủng hộ. Bạn bè cũng có người khuyên nên chọn nghề khác nhẹ nhàng hơn, nhưng chính sự thử thách và tinh thần cống hiến khiến bản thân càng tin vào lựa chọn của mình. Đến hiện tại, nhìn lại quyết định đó, cảm xúc vẫn như ban đầu, không hề hối hận, vì con đường này giúp rèn luyện được bản lĩnh, tính kỷ luật và cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa hơn.

Khi tốt nghiệp, tôi được phân công công tác tại công an tỉnh, ban đầu đảm nhận các nhiệm vụ hành chính và hỗ trợ điều tra. Những ngày đầu khá bỡ ngỡ vì thực tế khác xa so với những gì đã học ở trường, công việc đòi hỏi sự linh hoạt, khả năng xử lý tình huống nhanh và thường xuyên tiếp xúc với nhiều đối tượng khác nhau.
Sau vài năm, tôi được luân chuyển về công an quận, môi trường mới năng động và nhiều thử thách hơn. Một bước ngoặt lớn là khi tham gia một vụ án phức tạp, phải làm việc liên tục nhiều ngày để thu thập chứng cứ. Trải nghiệm đó giúp trưởng thành rất nhiều, hiểu rõ hơn giá trị của sự kiên trì, tinh thần đồng đội.

Nếu được chọn lại, tôi vẫn sẽ tiếp tục theo nghề này. Dù có nhiều vất vả, áp lực và đôi khi phải hy sinh thời gian cá nhân, nhưng bù lại là cảm giác được làm điều có ích, bảo vệ an toàn cho người khác và góp phần giữ gìn trật tự xã hội. Mỗi khi giải quyết được một vụ việc hay giúp đỡ ai đó vượt qua khó khăn, tôi lại thấy công việc mình làm thật đáng giá. Chính những trải nghiệm đó khiến tôi gắn bó với nghề và cảm thấy tự hào về lựa chọn của mình.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều tôi thích nhất ở công việc này là mỗi ngày đều mang đến những thử thách mới, không tạo cảm giác nhàm chán. Bên cạnh đó, việc được trực tiếp giúp đỡ người dân và góp phần bảo vệ công lý mang lại cho tôi động lực và ý nghĩa lớn trong công việc.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Khó khăn lớn nhất là áp lực công việc cao, giờ giấc thất thường và đôi khi phải xa gia đình trong những dịp quan trọng. 

Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cũng có những lúc bị hiểu lầm, tuy nhiên đây là đặc thù của nghề, đòi hỏi tôi phải luôn giữ được sự bình tĩnh và kiên nhẫn.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Người làm trong ngành công an cần có kiến thức pháp luật vững, kỹ năng giao tiếp tốt, khả năng phân tích tình huống nhanh và xử lý linh hoạt. 

Thể lực, tính kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và lòng trung thực là những yếu tố bắt buộc. 

Nếu muốn thăng tiến, cần không ngừng học hỏi, rèn luyện kỹ năng lãnh đạo, quản lý và nắm bắt công nghệ phục vụ công tác an ninh hiện đại.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Nhiều người nghĩ công an chỉ “bắt tội phạm” hoặc luôn nghiêm khắc, nhưng thực tế công việc rất đa dạng: Hành chính, An ninh mạng, Tuyên truyền, Giáo dục pháp luật, Hỗ trợ người dân. 

Công an không chỉ thi hành pháp luật mà còn là cầu nối giữa Nhà nước và người dân, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Hoàn toàn có thể. Dù thu nhập giai đoạn đầu chưa cao, nhưng ổn định và có nhiều chế độ hỗ trợ. Quan trọng hơn, công việc mang lại một môi trường có định hướng rõ ràng, giúp rèn luyện bản thân và mở ra cơ hội phát triển lâu dài.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu thực sự muốn theo nghề công an, điều đầu tiên cần phải xác định rõ mục tiêu và động cơ của mình. Nghề này không chỉ là một công việc ổn định mà là trách nhiệm và sứ mệnh đối với xã hội. Hãy rèn luyện thể lực, kỷ luật và tinh thần phục vụ từ sớm, vì đây là những yếu tố nền tảng. Ngoài việc học tốt các môn văn hóa, nên đọc thêm sách về kỹ năng sống, tâm lý học, pháp luật, hoặc những câu chuyện thực tế về người chiến sĩ công an để hiểu hơn về nghề. Có thể theo dõi các trang chính thống như “Công an nhân dân Online”, “An ninh Thế giới” để cập nhật kiến thức và góc nhìn nghề nghiệp.
Quan trọng nhất là giữ vững lòng nhiệt huyết và sự kiên định. Con đường này đòi hỏi sự hy sinh, nhưng đổi lại là cảm giác tự hào khi được góp phần giữ gìn bình yên cho người khác. Đây chính là phần thưởng lớn nhất của nghề.

Bài viết Công an đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Nhận diện những vai trò thầm lặng

Các vị trí hỗ trợ vận hành, như kế toán, công nghệ thông tin và hành chính, thường được giao nhiệm vụ “giữ cho hệ thống luôn sáng đèn” (tức là bảo đảm doanh nghiệp có thể mở cửa và vận hành liên tục). Những chức năng này đóng góp trực tiếp vào kết quả chung bằng cách hỗ trợ, cải thiện và duy trì hoạt động của tổ chức. Điều này trái ngược với các đội nhóm làm việc ở tuyến đầu, như bán hàng hay phát triển kinh doanh, vốn có những nỗ lực dễ dàng thể hiện qua doanh thu tăng lên hoặc các tác động rõ ràng, dễ đo lường. Một số ví dụ về các vai trò hỗ trợ vận hành bao gồm:

• Nhân sự phụ trách tiền lương bảo đảm tiền lương chuyển khoản của mỗi nhân viên được thanh toán đầy đủ và đúng hạn. Điều này nghe có vẻ đơn giản cho đến khi các quy mô và cấu trúc chi trả đa dạng của một doanh nghiệp được tính đến.
  
• Bộ phận Nhân sự không chỉ quản lý phúc lợi, tuyển dụng nhân tài và chế độ đãi ngộ, mà còn được xem là những người gìn giữ văn hóa cốt lõi của doanh nghiệp và dẫn dắt quá trình giải quyết xung đột giữa nhân viên.
  
• Bộ phận hỗ trợ Công Nghệ Thông Tin và quản trị hệ thống làm việc 24/7, đôi khi trên phạm vi toàn cầu, để duy trì phần mềm, bảo vệ dữ liệu và bảo đảm các hoạt động kỹ thuật diễn ra trơn tru. Việc sửa một bàn phím hỏng có thể chỉ là một phần rất nhỏ trong vai trò toàn diện của họ.
  
• Các vị trí hỗ trợ hành chính hoặc quản lý dự án giúp thúc đẩy các sáng kiến lớn thông qua việc kết nối liên phòng ban, quản lý công việc và duy trì cường độ giao tiếp cao. Những lợi ích vô hình mà các chuyên viên này mang lại là điều dễ nhận thấy, nhưng lại rất khó để định lượng chính xác.

Một chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ những thân chủ đang làm các vai trò hỗ trợ vận hành diễn đạt được những chỉ số cụ thể, cho thấy công việc của họ đã góp phần gia tăng hoặc bảo vệ kết quả đầu ra của tổ chức như thế nào.

Cái giá của sự mơ hồ

Trong thị trường nhân lực ngày nay, một chương trình ghi nhận thành tích mang tính chiến lược vừa là chiến lược giữ chân nhân sự, vừa là đòn bẩy xây dựng văn hóa tổ chức. Việc xem nhẹ hoạt động ghi nhận có thể dẫn đến sự thờ ơ, thiếu gắn kết của nhân viên và nguy cơ nghỉ việc.

• Trong một nghiên cứu của Gallup năm 2024 đối với những nhân viên đã tự nguyện rời bỏ công việc trong năm trước, có đến 45% cho biết họ không hề có bất kỳ cuộc trao đổi nào với lãnh đạo về mức độ hài lòng công việc, hiệu suất làm việc hay tương lai của họ tại tổ chức trong ba tháng trước khi nghỉ việc (Tatel & Wigert, 2024).
  
• Chi phí thay thế nhân sự có thể dao động từ 40% mức lương của một nhân viên tuyến đầu đến 200% mức lương của một vị trí quản lý (Yi, 2024).
  
• Ngược lại, những nhân viên được ghi nhận và đánh giá cao một cách nhất quán trong nghiên cứu của Gallup có khả năng nghỉ việc thấp hơn 45% sau hai năm (Tatel & Wigert, 2024).

Cuộc vật lộn trong việc định lượng giá trị

Mặc dù vai trò của những người làm công việc hỗ trợ là không thể phủ nhận, vẫn có nhiều yếu tố khiến họ khó được ghi nhận một cách xứng đáng:

• Sự điềm tĩnh của họ che giấu mức độ phức tạp của công việc. Khi một hệ thống mang tính sống còn đối với doanh nghiệp gặp sự cố, quy mô vấn đề thường được nhìn nhận và tôn trọng, dù không phải lúc nào cũng được hiểu trọn vẹn. Tuy nhiên, với nhiều vai trò hỗ trợ, ngay cả những nhiệm vụ thường ngày cũng đòi hỏi khối lượng giao tiếp lớn và quy trình kéo dài — Những điều mà họ thường xử lý một cách bình tĩnh và chuyên nghiệp.
  
• Công việc của họ không xoay quanh số lượng. “Giữ cho hệ thống luôn sáng đèn” không phải là việc tôn vinh số lượng vấn đề đã được giải quyết, mà nằm ở khả năng ngăn chặn vấn đề xảy ra ngay từ đầu. Việc quy đổi thành tiền bạc những rủi ro đã không xảy ra là điều vô cùng khó khăn.
  
• Tiêu chuẩn đánh giá dành cho họ ở mức cực kỳ cao. Một kế toán sẽ không xứng đáng với thù lao của mình,  thậm chí còn có thể khiến khách hàng phải gánh chịu chi phí lớn nếu các phép tính chỉ đúng 80 hoặc 90%. Trong những ngành nghề mà thành công đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối, việc xác định thế nào là “vượt trên mức kỳ vọng” hay “làm hơn cả yêu cầu” trở nên rất khó khăn.

Vai trò của chuyên viên hướng nghiệp

Những yếu tố nêu trên, cùng với các thách thức cá nhân trong đời sống hằng ngày, có thể khiến thân chủ cảm thấy mất kết nối với các hệ thống hỗ trợ của mình cả trong công việc lẫn ngoài công việc. Với vai trò là chuyên viên hướng nghiệp, bước đầu tiên và cần thiết là giúp thân chủ làm rõ và tháo gỡ những thành tố đang góp phần tạo nên sự mất kết nối đó.

Mỗi chuyên viên có những phương pháp riêng để phác họa và nhận diện những căng thẳng về mặt cảm xúc và nghề nghiệp. Trong bài viết “Why Talented People Disengage Quietly” (Vì sao những người tài lặng lẽ rút lui), chuyên gia khai vấn điều hành và lãnh đạo Sunitha Narayanan đã chia sẻ một kỹ thuật mạnh mẽ nhằm tạo ra một không gian an toàn, hướng đến hành động cho thân chủ. Phương pháp này bao gồm việc xếp hạng mức độ hài lòng ở nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc sống (được gọi là Bài tập Bánh xe Cuộc sống – Wheel of Life Exercise), đồng thời thiết lập sự cho phép để nhận diện và làm việc với những cảm xúc khó khăn. Thân chủ được dẫn dắt qua các bài tập nhằm đánh giá lại mô tả công việc của mình dựa trên giá trị, sở thích và kỹ năng, thay vì chỉ nhìn công việc như một danh sách nhiệm vụ do người sử dụng lao động đưa ra (Narayanan, 2017).

Từ nền tảng an toàn và sự rõ ràng đó, thân chủ có thể bắt đầu lượng hóa những giá trị mà họ mang lại cho đội nhóm, bổ sung các chỉ số cụ thể cho những đóng góp mang tính chất định tính trong công việc của mình.

Bí quyết xác định giá trị công việc

Thật may là các chuyên viên hướng nghiệp có thể đề xuất một số phương pháp giúp định lượng và làm nổi bật những thành quả vốn tưởng chừng như không thể đong đếm được (vô hình).

• Thiết lập Dấu vết Kỹ thuật số (e-trail): Đội ngũ nhân viên hỗ trợ hàng ngày đều phải giải quyết và ngăn chặn vô số vấn đề ở các quy mô khác nhau. Sẽ rất khó để có thể trình bày bằng lời toàn bộ những đóng góp này trong kỳ đánh giá hiệu suất hàng năm. Giải pháp ở đây là duy trì một hệ thống ghi chép kỹ thuật số để theo dõi các sự cố được ngăn chặn kịp thời, các yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp, cũng như những email công việc phát sinh mà họ phải xử lý mỗi ngày.

• Tham chiếu từ Mạng lưới Phối hợp: Khi cần đo lường mức độ đóng góp, các bộ phận hỗ trợ không cần tìm đâu xa mà hãy nhìn thẳng vào những thành tựu của các phòng ban do họ trực tiếp hỗ trợ. Lấy vị trí Quản lý Dự án làm ví dụ. Với những người không trực tiếp theo sát khâu vận hành, việc nghiệm thu thành công năm dự án trong một năm có vẻ không mấy ấn tượng. Nhưng nếu những dự án đó giúp đội ngũ Vận hành tiết kiệm được lượng lớn giờ công lao động, hoặc giúp bộ phận Tuân thủ giảm thiểu đáng kể các rủi ro tài chính, thì giá trị thực tiễn mà họ mang lại cho doanh nghiệp là điều không thể phủ nhận.

• Tập trung vào Cải tiến Quy trình: Chất lượng sẽ luôn quan trọng hơn số lượng, đặc biệt đối với những công việc mang tính chất vận hành theo quy trình. Những sáng kiến giúp tinh gọn sự phức tạp, rút ngắn thời gian xử lý công việc hoặc tối ưu hóa quy trình chính là một trong những giá trị gia tăng lớn nhất mà một nhân viên hỗ trợ có thể mang lại.

• Chủ động Trao đổi: Cách tốt nhất để đảm bảo đóng góp của bản thân được nhận diện là thông qua giao tiếp. Nếu quản lý trực tiếp không chủ động sắp xếp thời gian cho các buổi trao đổi cá nhân 1:1, nhân viên nên chủ động đề xuất một buổi họp riêng tối thiểu mỗi tháng một lần. Trong các buổi họp này, họ cần tập trung thảo luận về các mục tiêu phát triển, những thành tựu vừa đạt được, và đề xuất những cách họ có thể hỗ trợ lãnh đạo của mình vượt ra khỏi phạm vi công việc thường nhật.

Giúp những người “giữ cho hệ thống luôn sáng đèn” tỏa sáng

Không phải vai trò nào trong tổ chức cũng có độ nhận diện cao. Sự phát triển đòi hỏi quá trình trao đổi phản hồi liên tục và nhất quán giữa đội ngũ lãnh đạo và các “khách hàng nội bộ”. Trong tiến trình này, chuyên viên hướng nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc đồng hành và định hướng cho thân chủ. Việc khai vấn để cá nhân chủ động thu thập phản hồi một cách có hệ thống, lượng hóa những đóng góp của mình, và xây dựng những câu chuyện nghề nghiệp thuyết phục sẽ giúp chuyển hóa các tác động thầm lặng thành cơ hội thăng tiến và sự thỏa mãn nghề nghiệp.

Tham khảo  

Narayanan, S. (2017, March 1). Why talented people disengage quietly. Career Convergence. https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sd/news_article/135123/_self/CC_layout_        details/true  

Tatel, C., & Wigert, B. (2024, July 9). 42% of employee turnover is preventable but often ignored. Gallup. https://www.gallup.com/workplace/646538/employee-turnover-preventable-often-ignored.aspx 

Yi, R. (2024, September 18). Employee retention depends on getting recognition right. Gallup.     https://www.gallup.com/workplace/650174/employee-retention-depends-getting-recognition-right.aspx 

Thông tin tác giả

Arissa Freeman là chuyên gia khai vấn nghề nghiệp và viết hồ sơ tìm việc (CV/Resume) được chứng nhận, hiện đang làm việc tại Atlanta, bang Georgia (Hoa Kỳ). Trước khi thành lập đơn vị khai vấn riêng mang tên Triumphant Coaching Services, LLC, cô đã có 15 năm kinh nghiệm hỗ trợ các nhà lãnh đạo trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm Nhân sự, Công nghệ Thông tin và Quản lý Dự án. Bạn đọc có thể kết nối với Arissa thông qua website www.triumphantcs.com hoặc trang LinkedIn www.linkedin.com/in/arissafreeman.

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập:  My Vu

Nguồn bài viết: Link

Photo by BaljkanN 4 on Unsplash

Bài viết Giữ cho hệ thống luôn sáng đèn: Giá trị của một công việc thầm lặng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Theo nhiều công trình nghiên cứu quy mô lớn, các yếu tố gia đình thường có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình phát triển nghề nghiệp và việc ra quyết định của mỗi cá nhân. Trong nhiều thập kỷ qua, các chuyên viên hướng nghiệp và các bậc cha mẹ đã đặc biệt quan tâm đến việc tìm hiểu những tác động này. Tuy nhiên, việc xác định một cách chính xác cơ chế tác động của gia đình đến sự phát triển nghề nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn, bởi khái niệm “gia đình” và “phát triển nghề nghiệp” đều mang phạm vi rộng, đồng thời mối liên hệ giữa hai yếu tố này thay đổi theo từng giai đoạn độ tuổi.

Một nghiên cứu gần đây với thanh thiếu niên

Nghiên cứu của tôi, được thực hiện với gần 300 học sinh trung học cơ sở và cha mẹ của các em, đã góp phần làm sáng tỏ sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố gia đình và các yếu tố liên quan đến phát triển nghề nghiệp. Tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm tìm hiểu cách những hành vi cụ thể của cha mẹ có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển nghề nghiệp của một nhóm thanh thiếu niên, chủ yếu là người da trắng, đang theo học tại các trường công lập ở cả khu vực nông thôn và đô thị. 

Các học sinh tham gia nghiên cứu đã hoàn thành ba công cụ đánh giá: Thang đo Mức độ Trưởng thành Nghề nghiệp gồm 50 câu hỏi (Career Maturity Inventory) (Crites & Savickas, 1995), Thang đo Năng lực Tự đánh giá trong Ra quyết định Nghề nghiệp dành cho học sinh trung học cơ sở gồm 12 câu hỏi (Middle School Career Decision-Making Self-Efficacy Scale) (Fouad, Smith & Enochs, 1997), và một bảng kiểm gồm 30 câu hỏi nhằm ghi nhận các hành vi liên quan đến nghề nghiệp của cha mẹ, được xây dựng và kiểm định riêng cho nghiên cứu này. Phụ huynh của các em cũng hoàn thành thang đo hành vi nghề nghiệp của cha mẹ theo dạng thang Likert.

Các phân tích hồi quy và tương quan cho thấy: những hành vi của cha mẹ mà học sinh cảm nhận được có mối liên hệ chặt chẽ và có ý nghĩa thống kê với mức độ trưởng thành nghề nghiệp cũng như năng lực tự tin trong việc ra quyết định nghề nghiệp của học sinh trung học cơ sở, ngay cả khi đã kiểm soát các yếu tố như giới tính và khối lớp. Những đoạn tiếp theo sẽ trình bày chi tiết hơn các phát hiện chính của nghiên cứu này.

Những hành vi quan trọng của cha mẹ

Phát hiện quan trọng nhất từ nghiên cứu cho thấy những hành vi yêu thương và hỗ trợ mang tính nền tảng của cha mẹ (chẳng hạn như việc cha mẹ thể hiện sự quan tâm đến ý kiến của con) có vai trò quan trọng hơn đối với học sinh trung học cơ sở so với các hành vi mang tính hành động cụ thể liên quan trực tiếp đến nghề nghiệp (ví dụ như cung cấp tài liệu viết về các nghề cụ thể). Các phân tích hồi quy đa biến chỉ ra rằng khi học sinh cảm nhận được sự yêu thương và hỗ trợ từ cha mẹ, các em có năng lực tốt hơn trong việc suy nghĩ về nghề nghiệp và thế giới việc làm so với những em không có cảm nhận này. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy cảm giác được cha mẹ yêu thương và ủng hộ giúp học sinh tự tin hơn vào khả năng tìm kiếm thông tin nghề nghiệp cũng như lựa chọn một nghề nghiệp mà các em cảm thấy hứng thú và hào hứng. Điều này đặc biệt quan trọng, bởi các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng những thanh thiếu niên có mức độ tự tin cao trong việc ra quyết định nghề nghiệp thường có xu hướng đưa ra những lựa chọn nghề nghiệp thỏa mãn hơn ở các giai đoạn sau của cuộc đời.

Nghiên cứu của tôi cho thấy có một số hành vi nuôi dạy con của cha mẹ đặc biệt quan trọng đối với học sinh Trung Học Cơ Sở. Phân tích hồi quy logistic chỉ ra rằng 5 hành vi nuôi dạy con được học sinh cảm nhận có khả năng phân biệt rõ rệt giữa những thanh thiếu niên có mức độ trưởng thành nghề nghiệp và năng lực tự tin trong ra quyết định nghề nghiệp cao so với thấp. Theo kết quả nghiên cứu, nếu cha mẹ mong muốn thúc đẩy sự phát triển nghề nghiệp của con em mình trong giai đoạn đầu tuổi vị thành niên, họ nên cố gắng thực hiện những điều sau đây:

• Thể hiện sự quan tâm chân thành đến những vấn đề khác nhau trong đời sống tuổi teen mà con cái coi là quan trọng.
• Nói với con rằng cha mẹ có những kỳ vọng cao và tích cực đối với con đường nghề nghiệp của các em.
• Khuyến khích con tự đưa ra các quyết định của riêng mình.
• Cho con biết rằng cha mẹ cảm thấy tự hào về con.
• Hỗ trợ con hiểu rõ kết quả từ các bài trắc nghiệm nghề nghiệp hoặc đánh giá sở thích mà các em đã tham gia.

Kết quả của nghiên cứu cũng cho thấy rằng học sinh trung học cơ sở và cha mẹ của các em có sự khác biệt đáng kể trong cách nhìn nhận về các mối quan hệ gia đình cũng như hành vi của cha mẹ. Bên cạnh đó, các phân tích tương quan từng phần cho thấy những học sinh có quan điểm về mối quan hệ gia đình khác biệt nhiều so với quan điểm của cha mẹ thường có mức tự hiệu quả trong việc ra quyết định nghề nghiệp thấp. Nói cách khác, khi học sinh trung học cơ sở và cha mẹ “đồng điệu” với nhau trong cách nhìn nhận các vấn đề gia đình, các em sẽ tự tin hơn vào khả năng đưa ra những quyết định nghề nghiệp đúng đắn. Điều này cho thấy rằng, bên cạnh sự hỗ trợ và yêu thương, giao tiếp cởi mở và trung thực giữa các thiếu niên trẻ tuổi và cha mẹ đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển nghề nghiệp của các em.

Gợi ý dành cho chuyên viên tham vấn học đường

Làm việc với phụ huynh: Dựa trên các kết quả của nghiên cứu, chuyên viên tham vấn học đường có thể sử dụng những gợi ý sau để hỗ trợ phụ huynh hiểu và thực hành cách tác động tích cực đến quá trình phát triển nghề nghiệp của con em mình trong giai đoạn đầu tuổi vị thành niên.

• Giúp cha mẹ hiểu rằng phát triển nghề nghiệp là một quá trình quan trọng đối với học sinh ở mọi độ tuổi, không chỉ riêng học sinh cuối cấp Trung Học Phổ Thông.
• Nhấn mạnh với cha mẹ rằng họ luôn có ảnh hưởng đến sự phát triển nghề nghiệp của con, theo hướng tích cực hoặc tiêu cực; từ đó khuyến khích cha mẹ chủ động trở thành những người có ảnh hưởng tích cực.
• Giúp cha mẹ nhận thức được tác động sâu rộng và lâu dài của thái độ gia đình, các cuộc trò chuyện trong gia đình và chất lượng mối quan hệ cha mẹ – con cái đối với sự phát triển nghề nghiệp của con.
• Khuyến khích cha mẹ thể hiện sự quan tâm và niềm tự hào đối với con như một con người, không chỉ thông qua thành tích học tập hay định hướng nghề nghiệp cụ thể.
• Khuyến khích cha mẹ thể hiện rõ ràng sự tin tưởng và niềm tin vào khả năng ra quyết định cũng như lập kế hoạch cho tương lai của con.
• Giúp cha mẹ hiểu rằng để phát triển nghề nghiệp tối ưu, thanh thiếu niên cần đồng thời cả sự ấm áp và quyền tự chủ; nói cách khác, các em cần biết rằng cha mẹ luôn ở bên hỗ trợ, đồng thời cũng tin tưởng các em có thể tự đưa ra quyết định cho bản thân.
• Chia sẻ thông tin hướng nghiệp với cha mẹ thông qua các bản tin (newsletter) của nhà trường hoặc bộ phận tham vấn.
• Cung cấp cho cha mẹ danh sách các nguồn lực hướng nghiệp tại địa phương, giúp họ tìm hiểu thêm về phát triển nghề nghiệp nói chung và vai trò của cha mẹ trong quá trình phát triển nghề nghiệp của con nói riêng.

Làm việc với thanh thiếu niên

Dựa trên kết quả của nghiên cứu, các gợi ý sau có thể hữu ích cho chuyên viên hướng nghiệp khi làm việc với thanh thiếu niên trong môi trường học đường.

• Chủ động hỏi học sinh về các mối quan hệ trong gia đình, đặc biệt là mối quan hệ với những người chăm sóc chính (cha mẹ hoặc người giám hộ).
• Tìm hiểu mức độ cha mẹ trò chuyện với học sinh về nghề nghiệp và cách cha mẹ thể hiện sự ủng hộ đối với những ý tưởng nghề nghiệp của các em.
• Tạo dựng một môi trường tham vấn an toàn, tin cậy và mang tính nâng đỡ, nơi học sinh cảm thấy được lắng nghe và tôn trọng.
• Thể hiện sự quan tâm chân thành đến ý tưởng, quan điểm và sở thích của học sinh, kể cả những sở thích chưa rõ ràng hoặc chưa mang tính “nghề nghiệp”.
• Hướng dẫn và rèn luyện cho học sinh kỹ năng ra quyết định hiệu quả, đặc biệt trong các tình huống liên quan đến học tập và định hướng tương lai.
• Thể hiện sự tin tưởng vào năng lực, kế hoạch và tương lai của học sinh, giúp các em củng cố niềm tin vào bản thân.
• Thể hiện niềm tự hào về những thành tựu của học sinh trên nhiều phương diện khác nhau, bao gồm: học tập, định hướng nghề nghiệp, hoạt động ngoại khóa, đời sống xã hội và sự phát triển cá nhân.
• Hỗ trợ học sinh phát triển động lực nội tại và cảm giác tự hào về bản thân, thay vì chỉ dựa vào sự công nhận hay kỳ vọng từ bên ngoài.

Tóm tắt

Kết quả nghiên cứu thực hiện với học sinh trung học cơ sở và cha mẹ cho thấy hành vi của cha mẹ có mối liên hệ rõ ràng với sự phát triển nghề nghiệp của các thiếu niên trẻ. Bên cạnh đó, đối với nhóm tuổi này, các hành vi hỗ trợ về mặt tâm lý – xã hội (như quan tâm, lắng nghe, tin tưởng) dường như quan trọng hơn so với các hành động mang tính định hướng nghề nghiệp trực tiếp. Để đạt được sự phát triển nghề nghiệp tối ưu, thanh thiếu niên cần cha mẹ biết cân bằng giữa việc thể hiện sự quan tâm ấm áp và khuyến khích quyền tự chủ. Những phát hiện này cung cấp cơ sở quan trọng nhằm hỗ trợ các chuyên gia hướng nghiệp và tham vấn khi làm việc với thanh thiếu niên và/hoặc cha mẹ của các em.

Tham khảo

Crites, J. O., & Savickas, M. L (1995). Revised for attitude scale and competence test CMI sourcebook. Published by John O. Crites. Distributed by ISM Information Systems Management, Inc., Careerware.

Fouad, N. A., Smith, P. L., & Enochs, L. (1997). Reliability and validity evidence for the Middle School Self-Efficacy Scale. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 30, 17-31.

Thông tin tác giả

Briana K. Keller đã hoàn thành chương trình tiến sĩ ngành tâm lý học tham vấn tại Đại học Indiana. Hiện nay, bà đang công tác với vai trò chuyên viên tham vấn hướng nghiệp tại Đại học Washington, đồng thời giảng dạy một học phần cao học về tham vấn hướng nghiệp tại Đại học Seattle. Có thể liên hệ với bà qua địa chỉ email: kellerb@u.washington.edu.

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập: Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by volant on Unsplash

Bài viết Những hành vi của cha mẹ tác động đến sự phát triển nghề nghiệp của thanh thiếu niên đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Các hoạt động phát triển nghề nghiệp rất cần thiết trong trường học, tuy nhiên các thầy cô cho biết họ dành rất ít thời gian cho những hoạt động này (Saunders và cộng sự, 2017). Bài viết này giới thiệu bộ sưu tập cập nhật gồm 26 chiến lược phát triển nghề nghiệp dành cho học sinh K-12 (Chú thích của người dịch: K-12 là viết tắt của hệ thống giáo dục phổ thông từ mẫu giáo, lớp 1 – lớp 12), được phát triển dựa trên ấn phẩm trước đó “21 Strategies for K-12 Career Development” (Osborn, 2005). Các thầy cô có thể sử dụng những chiến lược này để hỗ trợ phát triển các năng lực nghề nghiệp được nêu trong Bộ Hướng dẫn Phát triển Nghề nghiệp Quốc Gia của Mỹ (NCDA, 2024).

Nhiều chiến lược trong danh sách ban đầu vẫn được giữ nguyên hoặc gần như không thay đổi, bởi đây là những thực hành đã được kiểm chứng hiệu quả và vẫn tiếp tục tạo được sự cộng hưởng với học sinh và các nhà giáo dục ngày nay. Việc tái công bố các chiến lược này nhằm khẳng định giá trị bền vững của chúng và thu hút sự chú ý trở lại đối với tính hữu ích của chúng, đặc biệt trong bối cảnh các trường học đang chịu áp lực ngày càng lớn trong việc chuẩn bị cho học sinh bước vào một thị trường lao động thay đổi nhanh chóng.

Một số chiến lược mới được bổ sung sau khi xem xét các nguồn tài nguyên phát triển nghề nghiệp của các bang. Các thầy cô được khuyến khích tìm hiểu và áp dụng càng nhiều chiến lược dưới đây càng tốt, miễn là phù hợp với nhu cầu của học sinh và bối cảnh của trường học.

 Dành cho học sinh tiểu học:

• Tranh cắt dán nghề nghiệp: Học sinh sử dụng tạp chí để cắt dán các từ ngữ và hình ảnh thể hiện bản thân mình và nghề nghiệp mà các em quan tâm.
• Trò chơi “Đoán nghề”: Các đội chơi đoán nghề nghiệp dựa trên các gợi ý được đưa ra. (Thông tin về các nghề nghiệp có thể tham khảo tại Cẩm nang Triển vọng Nghề nghiệp của Bộ Lao động Hoa Kỳ: The U.S. Dept. of Labor’s Occupational Outlook Handbook).
• Nghề nghiệp theo bảng chữ cái: Theo hình thức lần lượt theo nhóm hoặc từng bạn, học sinh nêu ra càng nhiều nghề nghiệp càng tốt bắt đầu bằng mỗi chữ cái trong bảng chữ cái.
• Khách mời chia sẻ về nghề nghiệp: Mời những “người hùng địa phương” (ví dụ: lính cứu hỏa, bác sĩ, cảnh sát) đến chia sẻ về công việc, công cụ làm việc và các câu chuyện trong nghề. Có thể mời cả phụ huynh hoặc người thân của học sinh làm diễn giả khách mời.
• Chuyến thực địa nghề nghiệp: Tổ chức các chuyến tham quan nơi làm việc để giúp học sinh tiếp xúc với môi trường làm việc thực tế.
• Ngày hội nghề nghiệp tưởng tượng: Khuyến khích học sinh tưởng tượng về nghề nghiệp thông qua việc hóa trang hoặc đóng vai.
• Các trạm khám phá nghề nghiệp: Hỗ trợ thầy cô thiết lập các “trạm nghề nghiệp” theo chủ đề trong lớp học để học sinh luân phiên tham gia.
• Poster về kỹ năng làm việc: Liên hệ các hoạt động trong lớp với những kỹ năng cần thiết trong công việc (đúng giờ, gọn gàng, làm việc nhóm…). Học sinh làm việc theo nhóm nhỏ để thiết kế poster về các kỹ năng này.
• Hoạt động đọc sách và sáng tạo: Sau khi cùng đọc cuốn When I Grow Up (Tạm dịch: Khi tôi lớn lên) của Al Yankovic, khuyến khích học sinh sáng tạo ra một nghề nghiệp tưởng tượng bằng cách sử dụng các vật liệu mỹ thuật.

Dành cho học sinh Trung Học Cơ Sở:

• Chương trình hướng nghiệp hỗ trợ bằng máy tính: Sử dụng các công cụ như CIS 360 Junior để giúp học sinh xác định sở thích và các nghề nghiệp liên quan.
• Nguồn thông tin nghề nghiệp: Giới thiệu các trang web như America’s Career InfoNet và Cẩm nang Triển vọng Nghề nghiệp (Occupational Outlook Handbook).
• Hoạt động “Chiếc túi bên trong – bên ngoài”: Sử dụng túi giấy và tạp chí; khuyến khích học sinh thể hiện bản thân bên ngoài/xã hội bằng cách cắt dán tranh ghép ở mặt ngoài của túi và thể hiện bản thân bên trong/riêng tư bằng cách đặt các vật tượng trưng vào bên trong túi.
• Bài nghiên cứu về nghề nghiệp: Phối hợp với giáo viên môn Ngữ văn để học sinh viết một bài nghiên cứu về nghề nghiệp mà mình quan tâm. Cung cấp danh sách sách và các đường link tham khảo, phối hợp với thủ thư để bổ sung các nguồn tài liệu này lên trang web hướng nghiệp của trường.
• Trò chơi từ vựng nghề nghiệp: Tạo các trò chơi tìm từ hoặc ô chữ với các thuật ngữ liên quan đến nghề nghiệp. (Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ có một số tài nguyên sẵn có cho học sinh K-12: K-12 Games).
• Tái kết nối thông qua khám phá: Tổ chức các chuyến tham quan trường đại học, hội chợ nghề nghiệp và các workshop nhằm giúp học sinh thấy được sự liên kết giữa việc học và mục tiêu nghề nghiệp.
• Cơ hội tình nguyện: Khuyến khích học sinh tham gia hoạt động tình nguyện bằng cách cung cấp danh sách các tổ chức/địa điểm tình nguyện và các vai trò thường gặp.
• Lập kế hoạch cho bậc Trung Học Phổ Thông: Hướng dẫn học sinh xây dựng kế hoạch các môn học ở trung học phổ thông phù hợp với định hướng nghề nghiệp của mình. 
• Mỗi tuần một nghề nghiệp: Mỗi tuần giới thiệu một chuyên gia/nhân vật nghề nghiệp khác nhau để mở rộng hiểu biết của học sinh về các lựa chọn nghề nghiệp đa dạng.

Dành cho học sinh Trung Học Phổ Thông:

• Trò chơi hướng nghiệp:  Sử dụng các trò chơi như Jeopardy, Family Feud hoặc Kahoot để giúp học sinh tìm hiểu về thông tin nghề nghiệp, các lựa chọn đào tạo, chiến lược tìm việc, cách viết CV, kỹ năng phỏng vấn, v.v.
• Trò chơi Truy tìm kho báu trực tuyến: Cho học sinh làm việc theo cặp để hoàn thành một hoạt động “truy tìm kho báu” trực tuyến về thông tin nghề nghiệp bằng cách sử dụng Cẩm nang Triển vọng Nghề nghiệp Online Occupational Handbook hoặc O*NET.
• Mô phỏng lập ngân sách: Học sinh chọn một nghề nghiệp, một loại nhà ở và phương tiện đi lại, sau đó tính toán ngân sách cá nhân dựa trên dữ liệu chi phí sinh hoạt địa phương.
• Tài liệu liên hệ Môn học – Nghề nghiệp: Cung cấp cho giáo viên các tài liệu giúp liên kết môn học với các nghề nghiệp tương ứng. Bao gồm các công cụ trực tuyến, nguồn tài nguyên tại thư viện/trung tâm học liệu và thông tin về các doanh nghiệp địa phương. Ví dụ về Bảng liên hệ ngành học – nghề nghiệp (match major sheet) có thể tham khảo các tài liệu do Trung tâm Hướng nghiệp – Đại học Bang Florida (FSU Career Center) phát triển.
• Liên kết tài nguyên hướng nghiệp: Cân nhắc mua các công cụ như Career Key để tích hợp vào website của bộ phận tư vấn học đường và trung tâm học liệu của trường.
• Bản tin dành cho phụ huynh: Nội dung có thể bao gồm: hướng dẫn viết CV (Xem: Hướng dẫn viết CV của Đại học Bang Florida – FSU writing a resume guide), mẹo phỏng vấn và tìm việc, thông tin về học bổng, các bài kiểm tra hướng nghiệp sắp tới, ngày hội nghề nghiệp và ngày hội đại học, cũng như các gợi ý giúp phụ huynh hỗ trợ con đưa ra lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.
• Ngày hội/ Triển lãm các trường đại học: Mời các trường đại học đến giới thiệu cơ hội học tập. Có thể tổ chức thêm một “ngày chuẩn bị trước triển lãm” để học sinh luyện tập nghi thức giao tiếp và kỹ năng trao đổi. Đồng thời giới thiệu thêm các lựa chọn sau trung học khác như chương trình học nghề (apprenticeship), quân đội hoặc các chứng chỉ nghề.
• Các công cụ tự đánh giá bản thân: Khuyến khích học sinh chủ động lập kế hoạch nghề nghiệp thông qua các công cụ như:
  • 16Personalities: Khám phá loại hình tính cách.
  • MAPP: Kết nối sở thích/cách làm việc với các nhóm nghề phù hợp.
  • ASVAB: Đánh giá năng lực phù hợp với các lĩnh vực quân đội và dự đoán nghề nghiệp.
  • CareerOneStop Self-Assessments (Cổng thông tin nghề nghiệp CareerOneStop của Bộ Lao động Hoa Kỳ): các bài đánh giá miễn phí về giá trị, sở thích và kỹ năng.

Nguồn tài nguyên bổ sung dành cho thầy cô/chuyên viên tham vấn học đường:

• Occupational Outlook Handbook – Cung cấp thông tin cập nhật về hàng trăm nghề nghiệp.
• O*NET Resource Center – Các công cụ khám phá nghề nghiệp, bảng liên kết giá trị và kỹ năng với các nghề nghiệp, cùng nhiều tài nguyên khác.
• Design Your Career – Hướng dẫn trực tuyến dựa trên lý thuyết hướng nghiệp, giúp người học đi qua các bước: hiểu bản thân, khám phá lựa chọn nghề nghiệp, ra quyết định và tự phản tư.
• Connect the Work – Bộ 48 hoạt động thúc đẩy các cuộc trò chuyện về nghề nghiệp, xây dựng thói quen học tập và phát triển bản sắc nghề nghiệp.
• Career and College Planning Resources – Trang web tổng hợp hàng trăm đường link tới các bài trắc nghiệm nghề nghiệp, đánh giá kỹ năng, hoạt động WebQuest về nghề nghiệp, công cụ lập kế hoạch nghề nghiệp và chuẩn bị cho đại học.
• Holland’s Code Assessment – Bài đánh giá sử dụng O*NET Interest Profiler để kết nối sở thích của học sinh với các lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.
• ASCA Career Development Resources – Các tài nguyên phát triển nghề nghiệp miễn phí dành cho học sinh K-12.
• Career Resource Store – Cửa hàng tài nguyên trực tuyến của NCDA, cung cấp nhiều hoạt động và tài liệu về phát triển nghề nghiệp.
• NCDA’s Yearly Poetry and Art Contest – Cuộc thi thơ và nghệ thuật hằng năm dành cho học sinh K-12; xem website để biết các mốc thời gian và chủ đề từng năm.

Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ (NCDA) cung cấp nhiều nguồn tài nguyên giá trị nhằm tăng cường các hoạt động phát triển nghề nghiệp trong trường học. Các thầy cô có thể tham gia Chương trình Đào tạo và Chứng nhận Cố vấn Phát triển Nghề nghiệp trong Trường học (School Career Development Advisor Training and Certification Program) để mở rộng chuyên môn, kết nối với cộng đồng các thầy cô hướng nghiệp tại trường học School Career Counselors constituency, cũng như khám phá kho lưu trữ Career Convergence K-12 archives để tìm các chiến lược thực tiễn. Những công cụ này giúp các thầy cô tích hợp hoạt động phát triển nghề nghiệp một cách hiệu quả hơn trong suốt các cấp lớp. Chúng tôi cũng mời bạn chia sẻ ý tưởng của mình bằng cách viết bài cho Career Convergence hoặc để lại bình luận ở cuối bài viết này.

Nguồn tham khảo

Osborn, D. S. (2005). 21 Strategies for K-12 career development. Career Convergence. https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sd/news_article/5026/_self/CC_layout_details/false

Sanders, C., Welfare, L. E., & Culver, S. (2017). Career counseling in middle schools: A study of school counselor self-efficacy. The Professional Counselor, 7(3). 238-250. https://www.doi.org/10.15241/cs.7.3.238   

Thông tin tác giả

Jillian Schiller, M.S. / Ed.S., hiện là nghiên cứu sinh Tiến sĩ trong chương trình kết hợp Tham vấn và Tâm lý Học đường tại Đại học Bang Florida (Florida State University – FSU). Cô tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Tư vấn Sức khỏe Tâm thần Lâm sàng tại FSU, nơi cô xây dựng nền tảng vững chắc về tư vấn học đường và phát triển nghề nghiệp. Các mối quan tâm trong nghiên cứu và thực hành lâm sàng của Jillian tập trung vào việc thúc đẩy khám phá nghề nghiệp, ra quyết định và phát triển bản sắc cá nhân cho học sinh K-12, với sự chú trọng đặc biệt đến các thực hành tôn trọng và thúc đẩy sự hòa nhập dành cho học sinh LGBTQIAP+. Cô rất tâm huyết trong việc xây dựng những môi trường hỗ trợ, nơi mọi học sinh đều được trao quyền để phát triển toàn diện về học thuật, cá nhân và xã hội. Xin vui lòng liên hệ với Jillian qua email: jschiller@fsu.edu.

Deb Osborn, Ph.D., là Giáo sư và đồng Giám đốc chương trình tiến sĩ kết hợp về Tham vấn và Tâm lý học đường tại Đại học Bang Florida (Florida State University – FSU). Bà cũng đồng lãnh đạo Center of Career Research tại FSU và là Nhà tham vấn được chứng nhận quốc gia. Bà là Thành viên danh dự đồng thời từng giữ chức Chủ tịch của Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ (NCDA). Các mối quan tâm nghiên cứu của bà bao gồm: Ứng dụng các lý thuyết liên quan đến phát triển nghề nghiệp (đặc biệt là Cognitive Information Processing) trong nghiên cứu và thực hành; thiết kế và sử dụng các công cụ đánh giá và can thiệp trong dịch vụ hướng nghiệp, đặc biệt là những phương pháp sáng tạo; và khám phá cách công nghệ có thể nâng cao và mở rộng các dịch vụ hướng nghiệp. Ngoài công việc chuyên môn, bà yêu thích may chăn ghép, nấu ăn, đức tin và gia đình. Xin vui lòng liên hệ với Giáo sư qua email: dosborn@fsu.edu. 

Người dịch: My Vu

Biên tập:  Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by Vitaly Gariev on Unsplash

Bài viết 26 Chiến lược Phát triển Nghề nghiệp dành cho Học sinh đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 28
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 3 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Tiến sĩ ngành Xử lý Tín hiệu (Signal Processing)
• Số giờ làm hằng tuần: 35 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty: Viện nghiên cứu khoa học công lập tại Pháp, ~ 600 nhân viên

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Công việc chính của tôi hiện nay là nghiên cứu và phát triển các phương pháp xử lý tín hiệu, cụ thể là xử lý dữ liệu ảnh siêu phổ (ảnh chụp từ vệ tinh, máy bay, drone, v.v.). 

Công việc bao gồm:

• Xây dựng mô hình toán học và các thuật toán để phân tích và xử lý dữ liệu (lọc nhiễu, ước lượng, phân loại, v.v.) để trích xuất thông tin hữu ích từ dữ liệu thô.
• Đánh giá kết quả, kiểm tra độ chính xác và độ tin cậy của dữ liệu và thuật toán.
• Viết báo cáo khoa học và công bố kết quả nghiên cứu, nhằm chia sẻ phương pháp mới với mọi người.

Công việc này giúp mọi người : 

• Khai thác hiệu quả hơn các hệ thống cảm biến hiện có.
• Cải thiện hệ thống quan sát trong các lĩnh vực như môi trường, nông nghiệp, quốc phòng hoặc y sinh.
• Giúp ra quyết định chính xác hơn nhờ dữ liệu được xử lý sạch, rõ và có ý nghĩa hơn.
• Góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu và uy tín khoa học của đơn vị thông qua các công bố quốc tế.

Bên cạnh việc nghiên cứu, tôi cũng tham gia giảng dạy trong trường đại học ở bậc Thạc sĩ, chủ yếu trong các môn: Toán Ứng dụng, Phân tích Dữ hiệu, Xử lý hình ảnh, Xử lý âm thanh, Xác suất Thống kê và Ước lượng.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi bắt đầu đến với ngành xử lý tín hiệu khá sớm, vào giai đoạn cuối những năm đại học. Khi đó, tôi được tiếp xúc với các môn như tín hiệu và hệ thống, xử lý tín hiệu số, toán ứng dụng, và đặc biệt là các bài toán phân tích dữ liệu từ tín hiệu thực tế. Tôi nhận ra rằng mình hứng thú với việc hiểu sâu cơ chế phía sau dữ liệu, không chỉ sử dụng công cụ có sẵn mà còn muốn biết vì sao thuật toán hoạt động và giới hạn của nó nằm ở đâu.

Ở thời điểm đó, quyết định chọn ngành chủ yếu là do bản thân tôi hơn là chịu ảnh hưởng từ gia đình hay bạn bè. Gia đình ủng hộ định hướng học tập nói chung, nhưng không can thiệp sâu vào việc chọn chuyên ngành. Bạn bè có người chọn hướng ứng dụng hoặc công nghiệp, có người đi dạy học, còn tôi thì bị thu hút bởi con đường nghiên cứu và đào sâu kiến thức. Đến hiện tại, điều này không thay đổi nhiều: tôi vẫn giữ động lực làm việc dựa trên sự tò mò khoa học và mong muốn hiểu bản chất vấn đề.

Sau khi tốt nghiệp, tôi tiếp tục học và làm nghiên cứu trong môi trường đại học và phòng thí nghiệm. Đây là một bước đi có tính lựa chọn rõ ràng, vì con đường nghiên cứu đòi hỏi thời gian dài và nhiều thử thách. Bước ngoặt lớn nhất là khi tôi bắt đầu làm việc với dữ liệu thực, cảm biến thật và các bài toán phức tạp hơn nhiều so với bài tập trên lớp. Khi đó, tôi nhận ra rằng nghiên cứu không chỉ là lý thuyết, mà còn gắn chặt với các ràng buộc kỹ thuật, sai số đo, và tính khả thi thực tế.

Trong quá trình này, cũng có những lúc tôi tự hỏi liệu mình có nên chuyển sang một hướng khác mang tính ứng dụng hoặc công nghiệp hơn hay không. Tuy nhiên, càng đi sâu, tôi càng thấy rõ giá trị của việc xây dựng phương pháp mới, đặt câu hỏi đúng và chấp nhận những giới hạn của mô hình. Chính điều đó khiến tôi quyết định gắn bó lâu dài với nghề nghiên cứu.

Nếu được chọn lại từ đầu, tôi vẫn sẽ chọn con đường này. Lý do là vì đây là công việc cho phép tôi học liên tục, suy nghĩ độc lập và đóng góp, dù nhỏ, vào tri thức chung. Với tôi, xử lý tín hiệu không chỉ là một nghề, mà là một cách tiếp cận vấn đề: quan sát, mô hình hóa, kiểm chứng và cải tiến.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều tôi thích nhất ở công việc của mình là sự kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và giảng dạy. Nghiên cứu cho phép tôi đào sâu vào các bài toán xử lý tín hiệu, thử nghiệm ý tưởng mới và biến dữ liệu phức tạp thành kiến thức có giá trị. Giảng dạy, ngược lại, giúp tôi hệ thống lại những kiến thức đó và truyền đạt chúng một cách rõ ràng, dễ hiểu cho sinh viên.

Hai hoạt động này bổ trợ cho nhau: nghiên cứu giúp bài giảng luôn cập nhật và có chiều sâu, còn giảng dạy buộc tôi phải nắm vững nền tảng, rèn luyện cách diễn đạt và nhìn vấn đề từ góc độ người học. Khi thấy sinh viên hiểu được một khái niệm khó hoặc áp dụng được kiến thức vào bài toán thực tế, tôi cảm nhận rất rõ ý nghĩa của công việc mình đang làm.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Điều tôi không thích nhất trong công việc là tính chậm và nhiều yếu tố không chắc chắn của quá trình nghiên cứu. Một ý tưởng có thể mất rất nhiều thời gian để kiểm chứng, và không phải lúc nào kết quả cũng rõ ràng hoặc như mong đợi. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn lớn và đôi khi gây cảm giác tiến triển chậm.

Bên cạnh đó, khối lượng công việc hành chính và thủ tục đi kèm với nghiên cứu và giảng dạy cũng khá nhiều. Những công việc này tuy cần thiết nhưng chiếm thời gian, làm giảm quỹ thời gian dành cho suy nghĩ khoa học, chuẩn bị bài giảng hoặc làm việc trực tiếp với sinh viên. Tuy vậy, tôi xem đây là những mặt khó tránh của nghề. Việc chấp nhận và học cách quản lý chúng là một phần của quá trình làm việc lâu dài trong môi trường học thuật.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Để làm tốt công việc nghiên cứu khoa học và giảng dạy trong xử lý tín hiệu, cần có nền tảng toán học vững (đại số tuyến tính, xác suất–thống kê), kiến thức cốt lõi về xử lý tín hiệu/ảnh, cùng kỹ năng lập trình (MATLAB, Python) và xử lý dữ liệu. 

Kỹ năng đọc – viết bài báo khoa học và trình bày ý tưởng cũng rất quan trọng.

Về thái độ, cần kiên nhẫn, trung thực khoa học và tinh thần tự học, vì nghiên cứu thường tiến triển chậm và nhiều thử nghiệm thất bại.

Nếu muốn phát triển lâu dài, các em nên củng cố nền tảng, rèn lập trình, đọc bài báo sớm và chủ động tham gia seminar, dự án nghiên cứu.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Một hiểu lầm phổ biến là cho rằng nghiên cứu khoa học chủ yếu là làm việc một mình, rất khô khan và xa rời thực tế. Thực tế, công việc này đòi hỏi trao đổi liên tục với đồng nghiệp, sinh viên và cộng đồng khoa học, và nhiều bài toán nghiên cứu xuất phát trực tiếp từ các hệ thống và dữ liệu thực.

Một hiểu lầm khác là nghĩ rằng nghiên cứu chỉ cần thông minh, không cần nhiều thời gian. Trên thực tế, phần lớn thời gian dành cho việc thử nghiệm, kiểm chứng, sửa sai và viết lại nhiều lần; sự kiên nhẫn và bền bỉ quan trọng không kém kiến thức.

Cuối cùng, nhiều người cho rằng giảng dạy và nghiên cứu là hai việc tách rời. Thực tế, hai hoạt động này hỗ trợ lẫn nhau: nghiên cứu giúp bài giảng có chiều sâu, còn giảng dạy giúp người làm nghiên cứu hiểu vấn đề rõ ràng hơn.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Khi mới ra trường, nếu em theo con đường nghiên cứu hoặc giảng dạy, thu nhập ban đầu thường đến từ học bổng cao học/ tiến sĩ, hợp đồng nghiên cứu hoặc trợ giảng. Mức thu nhập này đủ để tự trang trải chi phí sinh hoạt cơ bản, sống độc lập, nhưng thường không cao và khó tích lũy nhiều trong thời gian đầu.

Bù lại, công việc này mang tính ổn định dần theo thời gian và mở ra nhiều hướng phát triển sau đó: tiếp tục nghiên cứu, giảng dạy lâu dài, hoặc chuyển sang doanh nghiệp với nền tảng kỹ thuật và tư duy rất tốt. Nói cách khác, đây là con đường đầu tư dài hạn cho năng lực và sự nghiệp, hơn là thu nhập cao ngay từ đầu.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu em muốn theo nghề nghiên cứu và giảng dạy trong lĩnh vực xử lý tín hiệu, lời khuyên của tôi là xây nền tảng thật chắc từ sớm: toán, xử lý tín hiệu và lập trình. Đừng ngại học chậm nhưng phải hiểu sâu.

Hãy tham gia nghiên cứu càng sớm càng tốt (đồ án, seminar, nhóm nghiên cứu), vì công việc thực tế rất khác bài tập trên lớp. Đồng thời, rèn kỹ năng tự học và kiên nhẫn, vì con đường này dài và nhiều thử thách.

Cuối cùng, nên giữ tư duy mở: nghiên cứu không chỉ giới hạn trong học thuật, mà còn mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp khác. Điều quan trọng là học được cách suy nghĩ, đặt câu hỏi và giải quyết vấn đề một cách nghiêm túc.

Bài viết Nghiên cứu khoa học ngành Xử lý Tín hiệu (Signal Processing) đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 28
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 4 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Đại học – Bác sĩ Răng Hàm Mặt
• Các chứng chỉ chuyên môn: Chứng chỉ hành nghề Bác sĩ Răng Hàm Mặt
• Số giờ làm hằng tuần: 60-84 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty: Công ty TNHH – tầm 100 nhân viên

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Trách nhiệm chính hiện tại của tôi là thăm khám và điều trị tổng quát các vấn đề răng miệng cho bệnh nhân.

Một số công việc hiện tại tôi đang thực hiện hàng ngày gồm có: vệ sinh vôi răng, trám răng sâu, điều trị tủy răng, nhổ răng, thủ thuật phục hình răng miệng như phục hình sứ… 

Công việc này không chỉ mang lại nguồn thu cho tổ chức mà còn góp phần xây dựng và nâng cao uy tín của phòng khám nha khoa.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Những tháng cuối của năm lớp 11, tôi chưa định hình được sẵn điều tôi thích là gì nên cũng có xu hướng chọn những ngành nghề có thu nhập ổn định, được mọi người trong xã hội tôn trọng. Với những lí do trên, gia đình cũng có mong muốn tôi theo đuổi ngành Bác sĩ Răng Hàm Mặt và 1 phần là do tại thời điểm đó, ngành này đang hot. Tôi bắt đầu học tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ vào cuối năm 2015 và tốt nghiệp vào tháng 7/2021. 

Sau khi tốt nghiệp, thông qua sự giới thiệu của bạn bè và tìm kiếm trên các nền tảng mạng xã hội, đến tháng 9/2021, tôi bắt đầu học việc tại một phòng khám nha khoa ở Quận 1, TP.HCM. Tuy nhiên, sau khoảng 2–3 tháng, tôi nhận thấy môi trường làm việc tại đây chưa thực sự phù hợp với bản thân: lượng khách hàng ít, mô hình bệnh tật khá bình thường, không mang lại nhiều cơ hội để phát triển chuyên môn. Vì vậy, tôi quyết định chuyển sang học việc tại một chi nhánh khác cùng hệ thống ở Biên Hòa, Đồng Nai, với mong muốn có thêm cơ hội rèn luyện. Trong khoảng 4–5 tháng làm việc tại Biên Hòa, tôi đã cải thiện đáng kể tay nghề và kỹ năng chuyên môn nhờ lượng khách hàng đông hơn và mô hình bệnh tật đa dạng hơn.

Đến tháng 4/2022, tôi quyết định về lại Cần Thơ. Ban đầu, tôi muốn học việc tại một bệnh viện nào đó ở Sài Gòn để được cấp Chứng chỉ hành nghề (viết tắt: CCHN) vì khi có CCHN thì tôi mới chính thức hành nghề theo Luật lao động, nhưng do khoảng thời gian đó, dịch bệnh vẫn còn nên đa số các bệnh viện ở Sài Gòn không nhận đào tạo CCHN, chỉ có 1 vài bệnh viện ở Cần Thơ vẫn nhận nên tôi đã chọn về Cần Thơ. Một lý do nữa là tôi cũng có kế hoạch lập gia đình nhỏ và muốn ở gần gia đình lớn một chút. Vì quê tôi ở Cà Mau, nên khoảng cách từ Cần Thơ về quê vẫn thuận tiện và gần hơn so với từ TP.HCM. Trong thời gian công tác tại Cần Thơ, tôi vừa đăng ký học để lấy CCHN tại bệnh viện trong giờ hành chính, vừa tiếp tục học việc tại một Nha Khoa tư nhân để trang trải cuộc sống. 

Nếu để chọn lại, tôi vẫn sẽ tiếp tục chọn nghề này, vì sau 1 thời gian đi làm và trải nghiệm cho tôi cảm thấy yêu nghề hơn, không còn những câu hỏi trừu tượng rằng “liệu sau này ra trường thì tôi làm những công việc cụ thể gì ta” trước khi đi làm nữa – thời đó vẫn còn là học sinh, sinh viên nên thắc mắc lắm mà không có ai để hỏi.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Mỗi khi giúp bệnh nhân có lại nụ cười tự tin và cảm thấy vui vẻ hơn, tôi đều thấy công việc của mình thật sự ý nghĩa vì mang lại giá trị cho xã hội. Bên cạnh đó, tôi luôn đề cao y đức trong quá trình hành nghề, nhờ vậy cũng nhận được sự tin tưởng và yêu mến từ nhiều bệnh nhân. 

Tôi yêu thích công việc này vì mang lại thu nhập khá ổn định. Hiện tại, gia đình cũng rất tự hào khi thấy tôi có được cuộc sống và nghề nghiệp vững vàng như mong muốn ban đầu.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Trước đây, khi yếu tố chăm sóc khách hàng chưa được chú trọng, việc điều trị bệnh luôn được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao, bệnh nhân có điều kiện kinh tế tốt hơn nên không chỉ mong muốn điều trị hiệu quả mà còn yêu cầu chất lượng dịch vụ cao, chẳng hạn như điều trị ít đau hoặc không đau.

Do làm việc trong môi trường tư nhân thay vì bệnh viện nhà nước, tôi cần chú trọng hơn đến việc làm hài lòng khách hàng, kéo theo áp lực công việc cũng tăng lên. Vào những thời điểm đông khách, lịch hẹn thường dày và sát nhau; việc gặp các bệnh nhân không hợp tác, đặc biệt là trẻ nhỏ, có thể làm kéo dài thời gian điều trị, ảnh hưởng đến các lịch hẹn tiếp theo và khiến khách hàng phải chờ đợi lâu, từ đó dễ cảm thấy không thoải mái.

Một số dịch vụ như lấy cao răng hoặc điều trị cho trẻ em không hợp tác không thực sự phù hợp với sở thích của tôi, cũng là những thách thức trong công việc. 

Hơn nữa, khi làm nghề này, khả năng bị phơi nhiễm cao do tiếp xúc với nước bọt, hơi thở của bệnh nhân. Vì đây là phòng khám Nha khoa tư nhân theo kiểu hộ gia đình, chỉ có những xét nghiệm chuyên sâu về răng hàm mặt và một số xét nghiệm tổng quát thường quy, không phải là 1 bệnh viện nên trang thiết bị không đủ để tầm soát cả những bệnh liên quan về hô hấp, dạ dày…Việc tầm soát bệnh truyền nhiễm chủ yếu dựa vào khai thác bệnh sử và các xét nghiệm cơ bản tại phòng khám, vốn còn hạn chế so với bệnh viện. 

Với một phòng khám Nha khoa tư nhân nên trang thiết bị chưa thực sự đa dạng và đầy đủ, nhiều khi mình phải tự tìm cách sử dụng linh hoạt dụng cụ và thiết bị khác thay thế, do đó làm mất thời gian điều trị. Nếu có đầy đủ thiết bị hơn thì sẽ giảm thời gian điều trị, hiệu quả cao hơn, có nhiều khách hàng hơn.

Nghề nào cũng sẽ có bệnh nghề nghiệp, làm việc lâu do ngồi 1 tư thế sẽ dễ mắc các bệnh về cột sống, cổ vai gáy, hội chứng ống cổ tay.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Kiến thức:

– Nắm vững kiến thức giải phẫu răng, sinh lý bệnh (chữa răng nội nha), giải phẫu hàm mặt, phục hình răng miệng, nhổ răng và tiểu phẫu… để có thể lập kế hoạch điều trị hợp lý và để hạn chế gây ra những tai biến cho bệnh nhân trong lúc điều trị. 

– Những kiến thức này trải dài từ giữa năm thứ 4 đến hết năm thứ 6 của ngành Bác sĩ Răng Hàm Mặt.

Kỹ năng:

– Hỏi bệnh

– Chẩn đoán bệnh

– Thủ thuật điều trị

– Giao tiếp với bệnh nhân

Thái độ: 

– Ân cần, điềm tĩnh, tỉ mỉ, ham học hỏi, cầu tiến, làm hài lòng khách hàng, vui vẻ, hòa nhã

Nếu muốn thăng tiến trong công việc, bạn nên đầu tư thời gian học các kỹ thuật điều trị chuyên sâu như cấy ghép implant, chỉnh nha, hoặc tiếp tục theo học các chương trình sau đại học như chuyên khoa sâu hay Thạc sĩ tại các trường đại học.

Bên cạnh đó, việc trau dồi tiếng Anh chuyên ngành sẽ giúp bạn củng cố kiến thức nền tảng, cập nhật những tiến bộ mới và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Trước đây, khi chưa bước vào nghề, nhiều người thường nghĩ công việc này chỉ xoay quanh trám răng, lấy cao răng, nhổ răng và làm răng sứ. Tuy nhiên, thực tế lĩnh vực này gồm nhiều mảng chuyên sâu (được học vào những năm cuối đại học) như: phục hình răng, phẫu thuật miệng, phẫu thuật hàm mặt, nha chu…

Mỗi chuyên ngành lại bao gồm nhiều kỹ thuật và công việc cụ thể khác nhau. Những công việc như trám răng, lấy cao răng, nhổ răng hay làm răng sứ thực chất chỉ là một phần nhỏ trong tổng thể các lĩnh vực chuyên môn đó.

Nhiều người cho rằng thu nhập của ngành này rất cao và dễ trở nên giàu có. Điều này có thể xuất phát từ việc tham khảo những người đã thành công, có nhiều năm kinh nghiệm, hoặc từ các thông tin trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đó có thể là “bức tranh của tương lai”.

Thực tế, sinh viên mới ra trường dễ cảm thấy hụt hẫng về mức thu nhập, do chưa có chứng chỉ hành nghề (CCHN) và kinh nghiệm thực tế còn hạn chế, nên mức lương ban đầu thường chưa như kỳ vọng. Đặc biệt, nếu bắt đầu làm việc tại các bệnh viện nhà nước, thu nhập thường khá thấp do hệ số lương và lương cơ bản thấp, khi chưa phải là nhân viên chính thức và chưa có CCHN, cũng chưa được hưởng các khoản phụ cấp như những người có thâm niên. Đây là tình trạng chung của ngành Y Dược trong hệ thống công lập, không riêng lĩnh vực nha khoa.

Vì vậy, trong giai đoạn đầu, một số bạn lựa chọn làm việc tại các phòng khám nha khoa tư nhân để có thu nhập ổn định hơn; số khác ưu tiên làm việc tại bệnh viện nhà nước để tích lũy kinh nghiệm và lấy CCHN. Ngoài ra, nếu chịu được áp lực cao, bạn cũng có thể kết hợp cả hai: vừa làm tại bệnh viện để đủ điều kiện cấp CCHN, vừa học việc tại phòng khám tư nhân.

Nhìn chung, để đạt được mức thu nhập cao trong ngành Y Dược thường cần một quá trình tích lũy từ 5–10 năm sau khi tốt nghiệp, và mức thu nhập cụ thể còn phụ thuộc vào nơi làm việc cũng như địa phương bạn công tác.

Đến hiện tại, nhiều người vẫn quen gọi chúng tôi là “nha sĩ” vì đây là cách gọi đơn giản, phổ biến từ trước đến nay. Điều này không hẳn sai, nhất là khi đa số cơ sở hiện nay vẫn sử dụng tên gọi “nha khoa”. Tuy nhiên, thuật ngữ chính xác khi nói về nghề là “Bác sĩ Răng Hàm Mặt”.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Nhìn chung, điều này còn phụ thuộc vào định hướng công việc, nhu cầu sống và môi trường làm việc mà mỗi người lựa chọn. Riêng với tôi, công việc này hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu cá nhân và giúp tôi tự chủ tài chính từ khi mới ra trường đến hiện tại, do mức chi tiêu của tôi không quá cao.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

– Nếu có thể, bạn nên cân nhắc kỹ thời điểm lập gia đình, vì điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển sự nghiệp, đặc biệt là các vấn đề về địa lý và chi phí di chuyển khi nơi học tập hoặc làm việc xa gia đình. Bên cạnh đó, nếu có định hướng học lên, tôi khuyến khích bạn lựa chọn học tại TP.HCM, vì môi trường này giúp bạn dễ tiếp cận với các kỹ thuật và phương pháp điều trị tiên tiến hơn, từ đó mở rộng cơ hội phát triển chuyên môn.

– Các bạn mới ra trường không nên quá đặt nặng vấn đề thu nhập. Hãy tập trung rèn luyện tay nghề, nâng cao chất lượng điều trị và mang lại sự hài lòng cho bệnh nhân. Khi chuyên môn vững vàng, có thái độ và y đức tốt, cùng với chứng chỉ hành nghề (CCHN), thu nhập sẽ dần cải thiện theo thời gian.

– Một con đường mà tôi luôn đánh giá cao đối với sinh viên ngành Y, không chỉ riêng lĩnh vực của mình, là định hướng thi Bác sĩ Nội trú (BSNT) ngay sau khi tốt nghiệp. Theo tôi biết, mỗi sinh viên Y chỉ có một cơ hội duy nhất để thi BSNT ngay khi vừa ra trường. Đây là con đường giúp bạn tiến nhanh và đi xa hơn so với nhiều lựa chọn khác. Vì là con đường ngắn nhất nên nó là con đường khó nhất, do không phải ai cũng có thể thi đậu BSNT. Ngày nay, con đường BSNT có vẻ “dễ thở” hơn cho những bạn lựa chọn thi tại các trường không thuộc TP.HCM, nhưng đối với đầu vào BSNT tại các trường ở TP.HCM vẫn luôn giữ được mức độ khó nhất từ trước đến nay. Với tấm bằng BSNT, các bạn sẽ có nhiều lựa chọn công việc và mức thu nhập tương xứng với những nỗ lực đã bỏ ra. Bên cạnh trở thành BSNT, bạn vẫn có thể cân nhắc các con đường khác tùy vào tình hình gia đình và mong muốn của bản thân bạn. Tôi khuyến khích các bạn tham khảo thêm các hướng đi khi bắt đầu học ngành. 

– Đừng sợ thất bại vì sau những lần thất bại, bạn sẽ có nhiều kinh nghiệm để làm tốt hơn. Bạn sẽ có khoảng thời gian được thực hành trên bệnh nhân từ năm 3 đến khi tốt nghiệp Đại học. Nếu thực tập trên bệnh nhân thì bạn cần phải có người giám sát hoặc bạn phải đảm bảo rằng mình đã được thực hành – huấn luyện kỹ về kỹ năng này trước đó, và khi đi làm thực tế, hãy “cân nhắc thật kỹ” khi thực hành trên bệnh nhân một kỹ năng/liệu pháp mình vừa được học. Để đảm bảo an toàn, hãy nhờ anh/chị cấp trên giám sát để hỗ trợ mình, nếu không, hậu quả khó lường. 

– Khi mới ra trường, bạn nên tập trung rèn luyện vững các kỹ năng điều trị tổng quát trong những năm đầu. Đừng vội theo đuổi các kỹ thuật chuyên sâu như implant hay chỉnh nha mà bỏ qua nền tảng kiến thức và những thủ thuật cơ bản. Nếu thiếu nền tảng vững chắc, bạn sẽ dễ gặp khó khăn khi tiếp cận các kỹ thuật nâng cao vốn đòi hỏi trình độ và kỹ năng nền thật chắc.

– Đừng bất chấp việc lương cao khi mới ra trường mà quên đi Y đức hành nghề của người bác sĩ. 

– Nếu muốn phát triển/cải thiện kiến thức và kỹ năng tốt hơn trong ngành thì nên học tốt ngoại ngữ như tôi đã chia sẻ để có thể đọc được tài liệu chuyên ngành. Điều này sẽ giúp ích rất nhiều trong công việc về sau. Khi có tiếng anh chuyên ngành tốt, bạn sẽ là ứng viên sáng giá hơn khi ứng tuyển so với những người khác.

Bài viết Bác sĩ Răng Hàm Mặt đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 36
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 4 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Đại học
• Các chứng chỉ chuyên môn: Luật 
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ/tuần
• Loại hình & quy mô công ty: hơn 1548 nhân viên, cán bộ và y, bác sĩ, chuyên gia y tế.

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

– Trách nhiệm hiện tại là chịu sự lãnh đạo trực tiếp của giám đốc bệnh viện và chịu trách nhiệm trước giám đốc về tổ chức thực hiện công tác tổ chức cán bộ, công tác bảo vệ chính trị nội bộ của bệnh viện.

– Căn cứ vào nhiệm vụ chung của bệnh viện, lập kế hoạch tổ chức bộ máy, sắp xếp nhân lực, đào tạo nhân lực, tổ chức thi tuyển nhân lực để trình giám đốc xét duyệt và tổ chức thực hiện.

– Tổ chức thực hiện công tác cán bộ, quản lý hồ sơ lý lịch theo phương pháp khoa học, làm thống kê báo cáo theo quy định.

– Xây dựng lề lối làm việc và quan hệ công tác giữa các khoa phòng, trình giám đốc bệnh viện xét duyệt, tổ chức thực hiện.

– Tổ chức thực hiện tốt công tác bảo vệ chính trị nội bộ, quan hệ chặt chẽ với các tổ chức đảng, chính quyền địa phương để phối hợp công tác trong công việc có liên quan.

– Tổ chức thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước, của ngành y tế đối với mọi thành viên và người bệnh trong bệnh viện.

– Phối hợp với các đoàn thể quần chúng tổ chức phong trào thi đua, các đợt học tập thời sự, chính trị, chính sách, văn hóa, ngoại ngữ để nâng cao y đức, tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ.

– Phối hợp với các khoa, phòng chức năng đề xuất với giám đốc bệnh viện giải quyết những vấn đề có liên quan đến người bệnh thuộc diện chính sách xã hội.

– Nắm tình hình, tâm tư nguyện vọng của mọi thành viên trong bệnh viện để đề xuất với giám đốc xem xét, giải quyết.

– Tổ chức thực hiện công tác thi đua khen thưởng đột xuất, định kỳ; đánh giá cán bộ định kỳ theo quy định.

– Tổ chức chấm công, kiểm tra nội quy, quy chế bệnh viện; Hướng dẫn làm chứng chỉ hành nghề và quản lý chứng chỉ hành nghề của viên chức trong lĩnh vực y, dược.

– Giải quyết các mẫu thuẩn nội bộ, yêu cầu khiếu nại của nhân viên và bệnh nhân dựa trên những quy định của pháp luật và tôn trọng sự bình đẳng cũng như phương pháp giải quyết ôn hoà, đôi bên cùng có lợi.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi mong muốn tìm kiếm một môi trường làm việc mới sau khi rời ngành Tòa án. Lý do chính là công việc trước đây có thời gian làm việc chưa thực sự hợp lý (thường vượt quá 40 giờ/ tuần) và yêu cầu đi công tác thường xuyên.

Trước khi lập gia đình, tôi khá thoải mái với đặc thù công việc này vì có nhiều cơ hội di chuyển. Tuy nhiên, sau khi kết hôn, tôi nhận thấy lịch làm việc như vậy không còn phù hợp, đặc biệt là việc thường xuyên đi công tác và trực buổi tối tại cơ quan. Vì vậy, tôi mong muốn chuyển sang một công việc ổn định hơn để có thể dành nhiều thời gian cho gia đình, và cũng nhận được sự khuyến khích, ủng hộ từ vợ trong quyết định thay đổi này.

Sau khi tốt nghiệp cử nhân Luật, tôi trúng tuyển vào làm việc tại Viện Kiểm sát nhân dân cấp huyện tại địa phương và gắn bó trong khoảng 1,5 năm. Sau một thời gian công tác, nhận thấy chế độ đãi ngộ tại Tòa án tốt hơn, tôi đã ứng tuyển và chuyển sang làm việc tại đó trong khoảng 3 năm.

Bước ngoặt lớn nhất dẫn đến quyết định chuyển sang công việc hiện tại của tôi là khi lập gia đình. Sự thay đổi này xuất phát từ mong muốn cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân.

Nếu được lựa chọn lại, tôi vẫn sẽ quyết định như hiện tại, bởi công việc này mang lại cho tôi nhiều giá trị ý nghĩa: có thêm thời gian dành cho gia đình, phù hợp với chuyên môn và năng lực của bản thân. Đặc biệt, khi làm việc trong môi trường y tế, tôi cảm nhận rõ hơn sự đóng góp của mình cũng như của tổ chức đối với các giá trị nhân đạo, thông qua việc hỗ trợ, hướng dẫn và giúp đỡ người khác vượt qua những khó khăn.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều tôi yêu thích nhất ở công việc này là được làm việc trực tiếp với con người. Việc thường xuyên giao tiếp giúp tôi rèn luyện khả năng lắng nghe và trò chuyện một cách sâu sắc, thấu hiểu hơn những khó khăn, vướng mắc cũng như trở ngại của đồng nghiệp, bệnh nhân và người nhà bệnh nhân.

Từ đó, tôi có thể tìm ra những cách thức phù hợp để hỗ trợ và tháo gỡ vấn đề cho họ. Chính điều này khiến tôi cảm nhận rằng mỗi ngày làm việc đều mang lại ý nghĩa và giá trị, không chỉ cho bản thân mà còn cho cả cộng đồng.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Điều tôi chưa hài lòng nhất ở công việc hiện tại là nơi làm việc khá xa nhà. Việc phải di chuyển quãng đường dài mỗi ngày khiến tôi tốn nhiều thời gian và phần nào ảnh hưởng đến sinh hoạt cá nhân, đặc biệt là vào mỗi buổi sáng.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Nếu muốn gắn bó lâu dài và phát triển, thăng tiến trong công việc này, em cần chú trọng trau dồi những khía cạnh sau:

Về kiến thức: 

Nắm và hiểu rõ các văn bản, quy định, nghị quyết, nghị định, các bộ luật của nước ta (Luật Tổ chức cán bộ, Luật Công chức, Luật Giải quyết khiếu nại, tố cáo,…) và các văn bản pháp luật có liên quan đến y tế, nhân sự, tuyển dụng.

Về kỹ năng:

• Kỹ năng làm việc nhóm
• Kỹ năng đàm phán, thuyết phục
• Kỹ năng giải quyết vấn đề và một ít kỹ năng về công nghệ thông tin, điện tử (soạn thảo văn bản, sử dụng máy in, máy scan)
• Kỹ năng tổ chức sự kiện, hội thảo khoa học, tập huấn, đào tạo nội bộ
• Kỹ năng mềm trong giao tiếp.

Về thái độ: 

• Thái độ nghiêm túc, đúng tác phong và đạo đức nghề nghiệp.
• Thái độ hoà nhã trong việc giải quyết các tình huống mâu thuẫn nội bộ của các đồng nghiệp hay với bệnh nhân và người nhà bệnh nhân. 
• Thái độ nhẹ nhàng, quyết đoán, chấp hành nghiêm chỉnh, thượng tôn pháp luật trong các tình huống giải quyết khiếu nại, tranh chấp liên quan.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Mọi người thường hiểu lầm về công việc này với nhân viên phòng hành chính và quản trị nguồn nhân lực tại các cơ quan, doanh nghiệp. Thực tế công việc này cũng có liên quan đến hành chính và quản trị nhưng tiếp cận ở mức cao hơn là tổ chức thực hiện, giải quyết các vấn đề của cả phòng hành chính, đội ngũ nhân viên và tổ chức, sắp xếp, ban hành các quy chế thi tuyển dụng dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Nếu em được tuyển dụng vào vị trí này sau khi tốt nghiệp Đại học Luật, thì đây sẽ là một lựa chọn công việc khá lý tưởng. Lương và chế độ đãi ngộ rất tốt (có lương, thưởng và ưu đãi nghề, công tác phí, đồng phục hằng năm và thưởng lễ tết hằng năm) theo quy chế chi tiêu nội bộ. Mức lương của công việc này khá tốt và dư giả để em tự nuôi mình khi mới ra trường.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu em muốn theo đuổi lĩnh vực này, em cần có đam mê và tinh thần không ngừng học hỏi, chủ động cập nhật các quy định pháp luật mới được ban hành hằng năm. Bên cạnh đó, việc tích lũy trải nghiệm thực tế thông qua làm việc tại các cơ quan, tổ chức liên quan đến lĩnh vực pháp lý sẽ giúp em nâng cao kinh nghiệm, đặc biệt trong việc giải quyết các vấn đề như khiếu nại, tố cáo.

Ngoài ra, em cần phù hợp với môi trường làm việc thường xuyên giao tiếp, có thái độ cầu thị, biết lắng nghe và kiểm soát tốt cảm xúc. Kỹ năng thảo luận và làm việc nhóm cũng rất quan trọng, nhằm cùng nhau tìm ra những hướng giải quyết hiệu quả cho các vấn đề liên quan đến pháp luật.

Bài viết Nhân viên Phòng Tổ chức cán bộ BVĐK Trung tâm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Trong một doanh nghiệp, bộ phận Sales là những người đứng ở tuyến đầu. Họ trực tiếp bước ra thị trường, lắng nghe những vấn đề của khách hàng, từ đó tư vấn những giải pháp phù hợp thông qua các sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp. Thay vì chỉ tập trung vào việc bán hàng đơn thuần, chính quá trình thấu hiểu và trao đổi của người làm Sales đã biến những kế hoạch kinh doanh trên giấy thành kết quả cụ thể, tạo ra kết quả thực tế giúp doanh nghiệp tăng doanh thu và duy trì vận hành.

Dù giữ vai trò thiết yếu trong mọi tổ chức, ngành Sales vẫn mang đến không ít bối rối cho các bạn học sinh, sinh viên với những câu hỏi như:

• Liệu làm Sales có phải chỉ cần “khéo ăn nói” là đủ?
• Sales khác gì với Marketing hay bộ phận Chăm sóc khách hàng?
• Muốn theo đuổi con đường này thì cần học ngành gì để có nền tảng tốt?
• Cơ hội việc làm và lộ trình thăng tiến trong ngành như thế nào?

Cẩm nang Tổng quan ngành Sales do Hướng Nghiệp Sông An biên soạn sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy, giúp bạn:

• Hiểu đúng bản chất: Nhận diện rõ vai trò của bộ phận Sales và mối liên hệ giữa Marketing, Sales và Customer Service (Chăm sóc khách hàng) trong suốt hành trình trải nghiệm của người tiêu dùng.
• Khám phá 2 phân mảng chính: Sự khác biệt giữa Sales B2B và Sales B2C.
• Hình dung khái quát về cấu trúc của bộ phận Sales trong doanh nghiệp.
• Xác định các kiến thức, kỹ năng và bằng cấp liên quan để có sự chuẩn bị phù hợp khi bước vào ngành.
• Nhận diện được cơ hội nghề nghiệp và lộ trình phát triển trong ngành Sales.

Xem cẩm nang ngay để hiểu rõ hơn về lĩnh vực này và tìm ra hướng đi phù hợp trong ngành Sales!

Bài viết Cẩm nang Tổng quan ngành Sales đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.