Nhận diện những vai trò thầm lặng

Các vị trí hỗ trợ vận hành, như kế toán, công nghệ thông tin và hành chính, thường được giao nhiệm vụ “giữ cho hệ thống luôn sáng đèn” (tức là bảo đảm doanh nghiệp có thể mở cửa và vận hành liên tục). Những chức năng này đóng góp trực tiếp vào kết quả chung bằng cách hỗ trợ, cải thiện và duy trì hoạt động của tổ chức. Điều này trái ngược với các đội nhóm làm việc ở tuyến đầu, như bán hàng hay phát triển kinh doanh, vốn có những nỗ lực dễ dàng thể hiện qua doanh thu tăng lên hoặc các tác động rõ ràng, dễ đo lường. Một số ví dụ về các vai trò hỗ trợ vận hành bao gồm:

• Nhân sự phụ trách tiền lương bảo đảm tiền lương chuyển khoản của mỗi nhân viên được thanh toán đầy đủ và đúng hạn. Điều này nghe có vẻ đơn giản cho đến khi các quy mô và cấu trúc chi trả đa dạng của một doanh nghiệp được tính đến.
  
• Bộ phận Nhân sự không chỉ quản lý phúc lợi, tuyển dụng nhân tài và chế độ đãi ngộ, mà còn được xem là những người gìn giữ văn hóa cốt lõi của doanh nghiệp và dẫn dắt quá trình giải quyết xung đột giữa nhân viên.
  
• Bộ phận hỗ trợ Công Nghệ Thông Tin và quản trị hệ thống làm việc 24/7, đôi khi trên phạm vi toàn cầu, để duy trì phần mềm, bảo vệ dữ liệu và bảo đảm các hoạt động kỹ thuật diễn ra trơn tru. Việc sửa một bàn phím hỏng có thể chỉ là một phần rất nhỏ trong vai trò toàn diện của họ.
  
• Các vị trí hỗ trợ hành chính hoặc quản lý dự án giúp thúc đẩy các sáng kiến lớn thông qua việc kết nối liên phòng ban, quản lý công việc và duy trì cường độ giao tiếp cao. Những lợi ích vô hình mà các chuyên viên này mang lại là điều dễ nhận thấy, nhưng lại rất khó để định lượng chính xác.

Một chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ những thân chủ đang làm các vai trò hỗ trợ vận hành diễn đạt được những chỉ số cụ thể, cho thấy công việc của họ đã góp phần gia tăng hoặc bảo vệ kết quả đầu ra của tổ chức như thế nào.

Cái giá của sự mơ hồ

Trong thị trường nhân lực ngày nay, một chương trình ghi nhận thành tích mang tính chiến lược vừa là chiến lược giữ chân nhân sự, vừa là đòn bẩy xây dựng văn hóa tổ chức. Việc xem nhẹ hoạt động ghi nhận có thể dẫn đến sự thờ ơ, thiếu gắn kết của nhân viên và nguy cơ nghỉ việc.

• Trong một nghiên cứu của Gallup năm 2024 đối với những nhân viên đã tự nguyện rời bỏ công việc trong năm trước, có đến 45% cho biết họ không hề có bất kỳ cuộc trao đổi nào với lãnh đạo về mức độ hài lòng công việc, hiệu suất làm việc hay tương lai của họ tại tổ chức trong ba tháng trước khi nghỉ việc (Tatel & Wigert, 2024).
  
• Chi phí thay thế nhân sự có thể dao động từ 40% mức lương của một nhân viên tuyến đầu đến 200% mức lương của một vị trí quản lý (Yi, 2024).
  
• Ngược lại, những nhân viên được ghi nhận và đánh giá cao một cách nhất quán trong nghiên cứu của Gallup có khả năng nghỉ việc thấp hơn 45% sau hai năm (Tatel & Wigert, 2024).

Cuộc vật lộn trong việc định lượng giá trị

Mặc dù vai trò của những người làm công việc hỗ trợ là không thể phủ nhận, vẫn có nhiều yếu tố khiến họ khó được ghi nhận một cách xứng đáng:

• Sự điềm tĩnh của họ che giấu mức độ phức tạp của công việc. Khi một hệ thống mang tính sống còn đối với doanh nghiệp gặp sự cố, quy mô vấn đề thường được nhìn nhận và tôn trọng, dù không phải lúc nào cũng được hiểu trọn vẹn. Tuy nhiên, với nhiều vai trò hỗ trợ, ngay cả những nhiệm vụ thường ngày cũng đòi hỏi khối lượng giao tiếp lớn và quy trình kéo dài — Những điều mà họ thường xử lý một cách bình tĩnh và chuyên nghiệp.
  
• Công việc của họ không xoay quanh số lượng. “Giữ cho hệ thống luôn sáng đèn” không phải là việc tôn vinh số lượng vấn đề đã được giải quyết, mà nằm ở khả năng ngăn chặn vấn đề xảy ra ngay từ đầu. Việc quy đổi thành tiền bạc những rủi ro đã không xảy ra là điều vô cùng khó khăn.
  
• Tiêu chuẩn đánh giá dành cho họ ở mức cực kỳ cao. Một kế toán sẽ không xứng đáng với thù lao của mình,  thậm chí còn có thể khiến khách hàng phải gánh chịu chi phí lớn nếu các phép tính chỉ đúng 80 hoặc 90%. Trong những ngành nghề mà thành công đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối, việc xác định thế nào là “vượt trên mức kỳ vọng” hay “làm hơn cả yêu cầu” trở nên rất khó khăn.

Vai trò của chuyên viên hướng nghiệp

Những yếu tố nêu trên, cùng với các thách thức cá nhân trong đời sống hằng ngày, có thể khiến thân chủ cảm thấy mất kết nối với các hệ thống hỗ trợ của mình cả trong công việc lẫn ngoài công việc. Với vai trò là chuyên viên hướng nghiệp, bước đầu tiên và cần thiết là giúp thân chủ làm rõ và tháo gỡ những thành tố đang góp phần tạo nên sự mất kết nối đó.

Mỗi chuyên viên có những phương pháp riêng để phác họa và nhận diện những căng thẳng về mặt cảm xúc và nghề nghiệp. Trong bài viết “Why Talented People Disengage Quietly” (Vì sao những người tài lặng lẽ rút lui), chuyên gia khai vấn điều hành và lãnh đạo Sunitha Narayanan đã chia sẻ một kỹ thuật mạnh mẽ nhằm tạo ra một không gian an toàn, hướng đến hành động cho thân chủ. Phương pháp này bao gồm việc xếp hạng mức độ hài lòng ở nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc sống (được gọi là Bài tập Bánh xe Cuộc sống – Wheel of Life Exercise), đồng thời thiết lập sự cho phép để nhận diện và làm việc với những cảm xúc khó khăn. Thân chủ được dẫn dắt qua các bài tập nhằm đánh giá lại mô tả công việc của mình dựa trên giá trị, sở thích và kỹ năng, thay vì chỉ nhìn công việc như một danh sách nhiệm vụ do người sử dụng lao động đưa ra (Narayanan, 2017).

Từ nền tảng an toàn và sự rõ ràng đó, thân chủ có thể bắt đầu lượng hóa những giá trị mà họ mang lại cho đội nhóm, bổ sung các chỉ số cụ thể cho những đóng góp mang tính chất định tính trong công việc của mình.

Bí quyết xác định giá trị công việc

Thật may là các chuyên viên hướng nghiệp có thể đề xuất một số phương pháp giúp định lượng và làm nổi bật những thành quả vốn tưởng chừng như không thể đong đếm được (vô hình).

• Thiết lập Dấu vết Kỹ thuật số (e-trail): Đội ngũ nhân viên hỗ trợ hàng ngày đều phải giải quyết và ngăn chặn vô số vấn đề ở các quy mô khác nhau. Sẽ rất khó để có thể trình bày bằng lời toàn bộ những đóng góp này trong kỳ đánh giá hiệu suất hàng năm. Giải pháp ở đây là duy trì một hệ thống ghi chép kỹ thuật số để theo dõi các sự cố được ngăn chặn kịp thời, các yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp, cũng như những email công việc phát sinh mà họ phải xử lý mỗi ngày.

• Tham chiếu từ Mạng lưới Phối hợp: Khi cần đo lường mức độ đóng góp, các bộ phận hỗ trợ không cần tìm đâu xa mà hãy nhìn thẳng vào những thành tựu của các phòng ban do họ trực tiếp hỗ trợ. Lấy vị trí Quản lý Dự án làm ví dụ. Với những người không trực tiếp theo sát khâu vận hành, việc nghiệm thu thành công năm dự án trong một năm có vẻ không mấy ấn tượng. Nhưng nếu những dự án đó giúp đội ngũ Vận hành tiết kiệm được lượng lớn giờ công lao động, hoặc giúp bộ phận Tuân thủ giảm thiểu đáng kể các rủi ro tài chính, thì giá trị thực tiễn mà họ mang lại cho doanh nghiệp là điều không thể phủ nhận.

• Tập trung vào Cải tiến Quy trình: Chất lượng sẽ luôn quan trọng hơn số lượng, đặc biệt đối với những công việc mang tính chất vận hành theo quy trình. Những sáng kiến giúp tinh gọn sự phức tạp, rút ngắn thời gian xử lý công việc hoặc tối ưu hóa quy trình chính là một trong những giá trị gia tăng lớn nhất mà một nhân viên hỗ trợ có thể mang lại.

• Chủ động Trao đổi: Cách tốt nhất để đảm bảo đóng góp của bản thân được nhận diện là thông qua giao tiếp. Nếu quản lý trực tiếp không chủ động sắp xếp thời gian cho các buổi trao đổi cá nhân 1:1, nhân viên nên chủ động đề xuất một buổi họp riêng tối thiểu mỗi tháng một lần. Trong các buổi họp này, họ cần tập trung thảo luận về các mục tiêu phát triển, những thành tựu vừa đạt được, và đề xuất những cách họ có thể hỗ trợ lãnh đạo của mình vượt ra khỏi phạm vi công việc thường nhật.

Giúp những người “giữ cho hệ thống luôn sáng đèn” tỏa sáng

Không phải vai trò nào trong tổ chức cũng có độ nhận diện cao. Sự phát triển đòi hỏi quá trình trao đổi phản hồi liên tục và nhất quán giữa đội ngũ lãnh đạo và các “khách hàng nội bộ”. Trong tiến trình này, chuyên viên hướng nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc đồng hành và định hướng cho thân chủ. Việc khai vấn để cá nhân chủ động thu thập phản hồi một cách có hệ thống, lượng hóa những đóng góp của mình, và xây dựng những câu chuyện nghề nghiệp thuyết phục sẽ giúp chuyển hóa các tác động thầm lặng thành cơ hội thăng tiến và sự thỏa mãn nghề nghiệp.

Tham khảo  

Narayanan, S. (2017, March 1). Why talented people disengage quietly. Career Convergence. https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sd/news_article/135123/_self/CC_layout_        details/true  

Tatel, C., & Wigert, B. (2024, July 9). 42% of employee turnover is preventable but often ignored. Gallup. https://www.gallup.com/workplace/646538/employee-turnover-preventable-often-ignored.aspx 

Yi, R. (2024, September 18). Employee retention depends on getting recognition right. Gallup.     https://www.gallup.com/workplace/650174/employee-retention-depends-getting-recognition-right.aspx 

Thông tin tác giả

Arissa Freeman là chuyên gia khai vấn nghề nghiệp và viết hồ sơ tìm việc (CV/Resume) được chứng nhận, hiện đang làm việc tại Atlanta, bang Georgia (Hoa Kỳ). Trước khi thành lập đơn vị khai vấn riêng mang tên Triumphant Coaching Services, LLC, cô đã có 15 năm kinh nghiệm hỗ trợ các nhà lãnh đạo trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm Nhân sự, Công nghệ Thông tin và Quản lý Dự án. Bạn đọc có thể kết nối với Arissa thông qua website www.triumphantcs.com hoặc trang LinkedIn www.linkedin.com/in/arissafreeman.

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập:  My Vu

Nguồn bài viết: Link

Photo by BaljkanN 4 on Unsplash

Bài viết Giữ cho hệ thống luôn sáng đèn: Giá trị của một công việc thầm lặng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Theo nhiều công trình nghiên cứu quy mô lớn, các yếu tố gia đình thường có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình phát triển nghề nghiệp và việc ra quyết định của mỗi cá nhân. Trong nhiều thập kỷ qua, các chuyên viên hướng nghiệp và các bậc cha mẹ đã đặc biệt quan tâm đến việc tìm hiểu những tác động này. Tuy nhiên, việc xác định một cách chính xác cơ chế tác động của gia đình đến sự phát triển nghề nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn, bởi khái niệm “gia đình” và “phát triển nghề nghiệp” đều mang phạm vi rộng, đồng thời mối liên hệ giữa hai yếu tố này thay đổi theo từng giai đoạn độ tuổi.

Một nghiên cứu gần đây với thanh thiếu niên

Nghiên cứu của tôi, được thực hiện với gần 300 học sinh trung học cơ sở và cha mẹ của các em, đã góp phần làm sáng tỏ sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố gia đình và các yếu tố liên quan đến phát triển nghề nghiệp. Tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm tìm hiểu cách những hành vi cụ thể của cha mẹ có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển nghề nghiệp của một nhóm thanh thiếu niên, chủ yếu là người da trắng, đang theo học tại các trường công lập ở cả khu vực nông thôn và đô thị. 

Các học sinh tham gia nghiên cứu đã hoàn thành ba công cụ đánh giá: Thang đo Mức độ Trưởng thành Nghề nghiệp gồm 50 câu hỏi (Career Maturity Inventory) (Crites & Savickas, 1995), Thang đo Năng lực Tự đánh giá trong Ra quyết định Nghề nghiệp dành cho học sinh trung học cơ sở gồm 12 câu hỏi (Middle School Career Decision-Making Self-Efficacy Scale) (Fouad, Smith & Enochs, 1997), và một bảng kiểm gồm 30 câu hỏi nhằm ghi nhận các hành vi liên quan đến nghề nghiệp của cha mẹ, được xây dựng và kiểm định riêng cho nghiên cứu này. Phụ huynh của các em cũng hoàn thành thang đo hành vi nghề nghiệp của cha mẹ theo dạng thang Likert.

Các phân tích hồi quy và tương quan cho thấy: những hành vi của cha mẹ mà học sinh cảm nhận được có mối liên hệ chặt chẽ và có ý nghĩa thống kê với mức độ trưởng thành nghề nghiệp cũng như năng lực tự tin trong việc ra quyết định nghề nghiệp của học sinh trung học cơ sở, ngay cả khi đã kiểm soát các yếu tố như giới tính và khối lớp. Những đoạn tiếp theo sẽ trình bày chi tiết hơn các phát hiện chính của nghiên cứu này.

Những hành vi quan trọng của cha mẹ

Phát hiện quan trọng nhất từ nghiên cứu cho thấy những hành vi yêu thương và hỗ trợ mang tính nền tảng của cha mẹ (chẳng hạn như việc cha mẹ thể hiện sự quan tâm đến ý kiến của con) có vai trò quan trọng hơn đối với học sinh trung học cơ sở so với các hành vi mang tính hành động cụ thể liên quan trực tiếp đến nghề nghiệp (ví dụ như cung cấp tài liệu viết về các nghề cụ thể). Các phân tích hồi quy đa biến chỉ ra rằng khi học sinh cảm nhận được sự yêu thương và hỗ trợ từ cha mẹ, các em có năng lực tốt hơn trong việc suy nghĩ về nghề nghiệp và thế giới việc làm so với những em không có cảm nhận này. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy cảm giác được cha mẹ yêu thương và ủng hộ giúp học sinh tự tin hơn vào khả năng tìm kiếm thông tin nghề nghiệp cũng như lựa chọn một nghề nghiệp mà các em cảm thấy hứng thú và hào hứng. Điều này đặc biệt quan trọng, bởi các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng những thanh thiếu niên có mức độ tự tin cao trong việc ra quyết định nghề nghiệp thường có xu hướng đưa ra những lựa chọn nghề nghiệp thỏa mãn hơn ở các giai đoạn sau của cuộc đời.

Nghiên cứu của tôi cho thấy có một số hành vi nuôi dạy con của cha mẹ đặc biệt quan trọng đối với học sinh Trung Học Cơ Sở. Phân tích hồi quy logistic chỉ ra rằng 5 hành vi nuôi dạy con được học sinh cảm nhận có khả năng phân biệt rõ rệt giữa những thanh thiếu niên có mức độ trưởng thành nghề nghiệp và năng lực tự tin trong ra quyết định nghề nghiệp cao so với thấp. Theo kết quả nghiên cứu, nếu cha mẹ mong muốn thúc đẩy sự phát triển nghề nghiệp của con em mình trong giai đoạn đầu tuổi vị thành niên, họ nên cố gắng thực hiện những điều sau đây:

• Thể hiện sự quan tâm chân thành đến những vấn đề khác nhau trong đời sống tuổi teen mà con cái coi là quan trọng.
• Nói với con rằng cha mẹ có những kỳ vọng cao và tích cực đối với con đường nghề nghiệp của các em.
• Khuyến khích con tự đưa ra các quyết định của riêng mình.
• Cho con biết rằng cha mẹ cảm thấy tự hào về con.
• Hỗ trợ con hiểu rõ kết quả từ các bài trắc nghiệm nghề nghiệp hoặc đánh giá sở thích mà các em đã tham gia.

Kết quả của nghiên cứu cũng cho thấy rằng học sinh trung học cơ sở và cha mẹ của các em có sự khác biệt đáng kể trong cách nhìn nhận về các mối quan hệ gia đình cũng như hành vi của cha mẹ. Bên cạnh đó, các phân tích tương quan từng phần cho thấy những học sinh có quan điểm về mối quan hệ gia đình khác biệt nhiều so với quan điểm của cha mẹ thường có mức tự hiệu quả trong việc ra quyết định nghề nghiệp thấp. Nói cách khác, khi học sinh trung học cơ sở và cha mẹ “đồng điệu” với nhau trong cách nhìn nhận các vấn đề gia đình, các em sẽ tự tin hơn vào khả năng đưa ra những quyết định nghề nghiệp đúng đắn. Điều này cho thấy rằng, bên cạnh sự hỗ trợ và yêu thương, giao tiếp cởi mở và trung thực giữa các thiếu niên trẻ tuổi và cha mẹ đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển nghề nghiệp của các em.

Gợi ý dành cho chuyên viên tham vấn học đường

Làm việc với phụ huynh: Dựa trên các kết quả của nghiên cứu, chuyên viên tham vấn học đường có thể sử dụng những gợi ý sau để hỗ trợ phụ huynh hiểu và thực hành cách tác động tích cực đến quá trình phát triển nghề nghiệp của con em mình trong giai đoạn đầu tuổi vị thành niên.

• Giúp cha mẹ hiểu rằng phát triển nghề nghiệp là một quá trình quan trọng đối với học sinh ở mọi độ tuổi, không chỉ riêng học sinh cuối cấp Trung Học Phổ Thông.
• Nhấn mạnh với cha mẹ rằng họ luôn có ảnh hưởng đến sự phát triển nghề nghiệp của con, theo hướng tích cực hoặc tiêu cực; từ đó khuyến khích cha mẹ chủ động trở thành những người có ảnh hưởng tích cực.
• Giúp cha mẹ nhận thức được tác động sâu rộng và lâu dài của thái độ gia đình, các cuộc trò chuyện trong gia đình và chất lượng mối quan hệ cha mẹ – con cái đối với sự phát triển nghề nghiệp của con.
• Khuyến khích cha mẹ thể hiện sự quan tâm và niềm tự hào đối với con như một con người, không chỉ thông qua thành tích học tập hay định hướng nghề nghiệp cụ thể.
• Khuyến khích cha mẹ thể hiện rõ ràng sự tin tưởng và niềm tin vào khả năng ra quyết định cũng như lập kế hoạch cho tương lai của con.
• Giúp cha mẹ hiểu rằng để phát triển nghề nghiệp tối ưu, thanh thiếu niên cần đồng thời cả sự ấm áp và quyền tự chủ; nói cách khác, các em cần biết rằng cha mẹ luôn ở bên hỗ trợ, đồng thời cũng tin tưởng các em có thể tự đưa ra quyết định cho bản thân.
• Chia sẻ thông tin hướng nghiệp với cha mẹ thông qua các bản tin (newsletter) của nhà trường hoặc bộ phận tham vấn.
• Cung cấp cho cha mẹ danh sách các nguồn lực hướng nghiệp tại địa phương, giúp họ tìm hiểu thêm về phát triển nghề nghiệp nói chung và vai trò của cha mẹ trong quá trình phát triển nghề nghiệp của con nói riêng.

Làm việc với thanh thiếu niên

Dựa trên kết quả của nghiên cứu, các gợi ý sau có thể hữu ích cho chuyên viên hướng nghiệp khi làm việc với thanh thiếu niên trong môi trường học đường.

• Chủ động hỏi học sinh về các mối quan hệ trong gia đình, đặc biệt là mối quan hệ với những người chăm sóc chính (cha mẹ hoặc người giám hộ).
• Tìm hiểu mức độ cha mẹ trò chuyện với học sinh về nghề nghiệp và cách cha mẹ thể hiện sự ủng hộ đối với những ý tưởng nghề nghiệp của các em.
• Tạo dựng một môi trường tham vấn an toàn, tin cậy và mang tính nâng đỡ, nơi học sinh cảm thấy được lắng nghe và tôn trọng.
• Thể hiện sự quan tâm chân thành đến ý tưởng, quan điểm và sở thích của học sinh, kể cả những sở thích chưa rõ ràng hoặc chưa mang tính “nghề nghiệp”.
• Hướng dẫn và rèn luyện cho học sinh kỹ năng ra quyết định hiệu quả, đặc biệt trong các tình huống liên quan đến học tập và định hướng tương lai.
• Thể hiện sự tin tưởng vào năng lực, kế hoạch và tương lai của học sinh, giúp các em củng cố niềm tin vào bản thân.
• Thể hiện niềm tự hào về những thành tựu của học sinh trên nhiều phương diện khác nhau, bao gồm: học tập, định hướng nghề nghiệp, hoạt động ngoại khóa, đời sống xã hội và sự phát triển cá nhân.
• Hỗ trợ học sinh phát triển động lực nội tại và cảm giác tự hào về bản thân, thay vì chỉ dựa vào sự công nhận hay kỳ vọng từ bên ngoài.

Tóm tắt

Kết quả nghiên cứu thực hiện với học sinh trung học cơ sở và cha mẹ cho thấy hành vi của cha mẹ có mối liên hệ rõ ràng với sự phát triển nghề nghiệp của các thiếu niên trẻ. Bên cạnh đó, đối với nhóm tuổi này, các hành vi hỗ trợ về mặt tâm lý – xã hội (như quan tâm, lắng nghe, tin tưởng) dường như quan trọng hơn so với các hành động mang tính định hướng nghề nghiệp trực tiếp. Để đạt được sự phát triển nghề nghiệp tối ưu, thanh thiếu niên cần cha mẹ biết cân bằng giữa việc thể hiện sự quan tâm ấm áp và khuyến khích quyền tự chủ. Những phát hiện này cung cấp cơ sở quan trọng nhằm hỗ trợ các chuyên gia hướng nghiệp và tham vấn khi làm việc với thanh thiếu niên và/hoặc cha mẹ của các em.

Tham khảo

Crites, J. O., & Savickas, M. L (1995). Revised for attitude scale and competence test CMI sourcebook. Published by John O. Crites. Distributed by ISM Information Systems Management, Inc., Careerware.

Fouad, N. A., Smith, P. L., & Enochs, L. (1997). Reliability and validity evidence for the Middle School Self-Efficacy Scale. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 30, 17-31.

Thông tin tác giả

Briana K. Keller đã hoàn thành chương trình tiến sĩ ngành tâm lý học tham vấn tại Đại học Indiana. Hiện nay, bà đang công tác với vai trò chuyên viên tham vấn hướng nghiệp tại Đại học Washington, đồng thời giảng dạy một học phần cao học về tham vấn hướng nghiệp tại Đại học Seattle. Có thể liên hệ với bà qua địa chỉ email: kellerb@u.washington.edu.

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập: Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by volant on Unsplash

Bài viết Những hành vi của cha mẹ tác động đến sự phát triển nghề nghiệp của thanh thiếu niên đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Các hoạt động phát triển nghề nghiệp rất cần thiết trong trường học, tuy nhiên các thầy cô cho biết họ dành rất ít thời gian cho những hoạt động này (Saunders và cộng sự, 2017). Bài viết này giới thiệu bộ sưu tập cập nhật gồm 26 chiến lược phát triển nghề nghiệp dành cho học sinh K-12 (Chú thích của người dịch: K-12 là viết tắt của hệ thống giáo dục phổ thông từ mẫu giáo, lớp 1 – lớp 12), được phát triển dựa trên ấn phẩm trước đó “21 Strategies for K-12 Career Development” (Osborn, 2005). Các thầy cô có thể sử dụng những chiến lược này để hỗ trợ phát triển các năng lực nghề nghiệp được nêu trong Bộ Hướng dẫn Phát triển Nghề nghiệp Quốc Gia của Mỹ (NCDA, 2024).

Nhiều chiến lược trong danh sách ban đầu vẫn được giữ nguyên hoặc gần như không thay đổi, bởi đây là những thực hành đã được kiểm chứng hiệu quả và vẫn tiếp tục tạo được sự cộng hưởng với học sinh và các nhà giáo dục ngày nay. Việc tái công bố các chiến lược này nhằm khẳng định giá trị bền vững của chúng và thu hút sự chú ý trở lại đối với tính hữu ích của chúng, đặc biệt trong bối cảnh các trường học đang chịu áp lực ngày càng lớn trong việc chuẩn bị cho học sinh bước vào một thị trường lao động thay đổi nhanh chóng.

Một số chiến lược mới được bổ sung sau khi xem xét các nguồn tài nguyên phát triển nghề nghiệp của các bang. Các thầy cô được khuyến khích tìm hiểu và áp dụng càng nhiều chiến lược dưới đây càng tốt, miễn là phù hợp với nhu cầu của học sinh và bối cảnh của trường học.

 Dành cho học sinh tiểu học:

• Tranh cắt dán nghề nghiệp: Học sinh sử dụng tạp chí để cắt dán các từ ngữ và hình ảnh thể hiện bản thân mình và nghề nghiệp mà các em quan tâm.
• Trò chơi “Đoán nghề”: Các đội chơi đoán nghề nghiệp dựa trên các gợi ý được đưa ra. (Thông tin về các nghề nghiệp có thể tham khảo tại Cẩm nang Triển vọng Nghề nghiệp của Bộ Lao động Hoa Kỳ: The U.S. Dept. of Labor’s Occupational Outlook Handbook).
• Nghề nghiệp theo bảng chữ cái: Theo hình thức lần lượt theo nhóm hoặc từng bạn, học sinh nêu ra càng nhiều nghề nghiệp càng tốt bắt đầu bằng mỗi chữ cái trong bảng chữ cái.
• Khách mời chia sẻ về nghề nghiệp: Mời những “người hùng địa phương” (ví dụ: lính cứu hỏa, bác sĩ, cảnh sát) đến chia sẻ về công việc, công cụ làm việc và các câu chuyện trong nghề. Có thể mời cả phụ huynh hoặc người thân của học sinh làm diễn giả khách mời.
• Chuyến thực địa nghề nghiệp: Tổ chức các chuyến tham quan nơi làm việc để giúp học sinh tiếp xúc với môi trường làm việc thực tế.
• Ngày hội nghề nghiệp tưởng tượng: Khuyến khích học sinh tưởng tượng về nghề nghiệp thông qua việc hóa trang hoặc đóng vai.
• Các trạm khám phá nghề nghiệp: Hỗ trợ thầy cô thiết lập các “trạm nghề nghiệp” theo chủ đề trong lớp học để học sinh luân phiên tham gia.
• Poster về kỹ năng làm việc: Liên hệ các hoạt động trong lớp với những kỹ năng cần thiết trong công việc (đúng giờ, gọn gàng, làm việc nhóm…). Học sinh làm việc theo nhóm nhỏ để thiết kế poster về các kỹ năng này.
• Hoạt động đọc sách và sáng tạo: Sau khi cùng đọc cuốn When I Grow Up (Tạm dịch: Khi tôi lớn lên) của Al Yankovic, khuyến khích học sinh sáng tạo ra một nghề nghiệp tưởng tượng bằng cách sử dụng các vật liệu mỹ thuật.

Dành cho học sinh Trung Học Cơ Sở:

• Chương trình hướng nghiệp hỗ trợ bằng máy tính: Sử dụng các công cụ như CIS 360 Junior để giúp học sinh xác định sở thích và các nghề nghiệp liên quan.
• Nguồn thông tin nghề nghiệp: Giới thiệu các trang web như America’s Career InfoNet và Cẩm nang Triển vọng Nghề nghiệp (Occupational Outlook Handbook).
• Hoạt động “Chiếc túi bên trong – bên ngoài”: Sử dụng túi giấy và tạp chí; khuyến khích học sinh thể hiện bản thân bên ngoài/xã hội bằng cách cắt dán tranh ghép ở mặt ngoài của túi và thể hiện bản thân bên trong/riêng tư bằng cách đặt các vật tượng trưng vào bên trong túi.
• Bài nghiên cứu về nghề nghiệp: Phối hợp với giáo viên môn Ngữ văn để học sinh viết một bài nghiên cứu về nghề nghiệp mà mình quan tâm. Cung cấp danh sách sách và các đường link tham khảo, phối hợp với thủ thư để bổ sung các nguồn tài liệu này lên trang web hướng nghiệp của trường.
• Trò chơi từ vựng nghề nghiệp: Tạo các trò chơi tìm từ hoặc ô chữ với các thuật ngữ liên quan đến nghề nghiệp. (Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ có một số tài nguyên sẵn có cho học sinh K-12: K-12 Games).
• Tái kết nối thông qua khám phá: Tổ chức các chuyến tham quan trường đại học, hội chợ nghề nghiệp và các workshop nhằm giúp học sinh thấy được sự liên kết giữa việc học và mục tiêu nghề nghiệp.
• Cơ hội tình nguyện: Khuyến khích học sinh tham gia hoạt động tình nguyện bằng cách cung cấp danh sách các tổ chức/địa điểm tình nguyện và các vai trò thường gặp.
• Lập kế hoạch cho bậc Trung Học Phổ Thông: Hướng dẫn học sinh xây dựng kế hoạch các môn học ở trung học phổ thông phù hợp với định hướng nghề nghiệp của mình. 
• Mỗi tuần một nghề nghiệp: Mỗi tuần giới thiệu một chuyên gia/nhân vật nghề nghiệp khác nhau để mở rộng hiểu biết của học sinh về các lựa chọn nghề nghiệp đa dạng.

Dành cho học sinh Trung Học Phổ Thông:

• Trò chơi hướng nghiệp:  Sử dụng các trò chơi như Jeopardy, Family Feud hoặc Kahoot để giúp học sinh tìm hiểu về thông tin nghề nghiệp, các lựa chọn đào tạo, chiến lược tìm việc, cách viết CV, kỹ năng phỏng vấn, v.v.
• Trò chơi Truy tìm kho báu trực tuyến: Cho học sinh làm việc theo cặp để hoàn thành một hoạt động “truy tìm kho báu” trực tuyến về thông tin nghề nghiệp bằng cách sử dụng Cẩm nang Triển vọng Nghề nghiệp Online Occupational Handbook hoặc O*NET.
• Mô phỏng lập ngân sách: Học sinh chọn một nghề nghiệp, một loại nhà ở và phương tiện đi lại, sau đó tính toán ngân sách cá nhân dựa trên dữ liệu chi phí sinh hoạt địa phương.
• Tài liệu liên hệ Môn học – Nghề nghiệp: Cung cấp cho giáo viên các tài liệu giúp liên kết môn học với các nghề nghiệp tương ứng. Bao gồm các công cụ trực tuyến, nguồn tài nguyên tại thư viện/trung tâm học liệu và thông tin về các doanh nghiệp địa phương. Ví dụ về Bảng liên hệ ngành học – nghề nghiệp (match major sheet) có thể tham khảo các tài liệu do Trung tâm Hướng nghiệp – Đại học Bang Florida (FSU Career Center) phát triển.
• Liên kết tài nguyên hướng nghiệp: Cân nhắc mua các công cụ như Career Key để tích hợp vào website của bộ phận tư vấn học đường và trung tâm học liệu của trường.
• Bản tin dành cho phụ huynh: Nội dung có thể bao gồm: hướng dẫn viết CV (Xem: Hướng dẫn viết CV của Đại học Bang Florida – FSU writing a resume guide), mẹo phỏng vấn và tìm việc, thông tin về học bổng, các bài kiểm tra hướng nghiệp sắp tới, ngày hội nghề nghiệp và ngày hội đại học, cũng như các gợi ý giúp phụ huynh hỗ trợ con đưa ra lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.
• Ngày hội/ Triển lãm các trường đại học: Mời các trường đại học đến giới thiệu cơ hội học tập. Có thể tổ chức thêm một “ngày chuẩn bị trước triển lãm” để học sinh luyện tập nghi thức giao tiếp và kỹ năng trao đổi. Đồng thời giới thiệu thêm các lựa chọn sau trung học khác như chương trình học nghề (apprenticeship), quân đội hoặc các chứng chỉ nghề.
• Các công cụ tự đánh giá bản thân: Khuyến khích học sinh chủ động lập kế hoạch nghề nghiệp thông qua các công cụ như:
  • 16Personalities: Khám phá loại hình tính cách.
  • MAPP: Kết nối sở thích/cách làm việc với các nhóm nghề phù hợp.
  • ASVAB: Đánh giá năng lực phù hợp với các lĩnh vực quân đội và dự đoán nghề nghiệp.
  • CareerOneStop Self-Assessments (Cổng thông tin nghề nghiệp CareerOneStop của Bộ Lao động Hoa Kỳ): các bài đánh giá miễn phí về giá trị, sở thích và kỹ năng.

Nguồn tài nguyên bổ sung dành cho thầy cô/chuyên viên tham vấn học đường:

• Occupational Outlook Handbook – Cung cấp thông tin cập nhật về hàng trăm nghề nghiệp.
• O*NET Resource Center – Các công cụ khám phá nghề nghiệp, bảng liên kết giá trị và kỹ năng với các nghề nghiệp, cùng nhiều tài nguyên khác.
• Design Your Career – Hướng dẫn trực tuyến dựa trên lý thuyết hướng nghiệp, giúp người học đi qua các bước: hiểu bản thân, khám phá lựa chọn nghề nghiệp, ra quyết định và tự phản tư.
• Connect the Work – Bộ 48 hoạt động thúc đẩy các cuộc trò chuyện về nghề nghiệp, xây dựng thói quen học tập và phát triển bản sắc nghề nghiệp.
• Career and College Planning Resources – Trang web tổng hợp hàng trăm đường link tới các bài trắc nghiệm nghề nghiệp, đánh giá kỹ năng, hoạt động WebQuest về nghề nghiệp, công cụ lập kế hoạch nghề nghiệp và chuẩn bị cho đại học.
• Holland’s Code Assessment – Bài đánh giá sử dụng O*NET Interest Profiler để kết nối sở thích của học sinh với các lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.
• ASCA Career Development Resources – Các tài nguyên phát triển nghề nghiệp miễn phí dành cho học sinh K-12.
• Career Resource Store – Cửa hàng tài nguyên trực tuyến của NCDA, cung cấp nhiều hoạt động và tài liệu về phát triển nghề nghiệp.
• NCDA’s Yearly Poetry and Art Contest – Cuộc thi thơ và nghệ thuật hằng năm dành cho học sinh K-12; xem website để biết các mốc thời gian và chủ đề từng năm.

Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ (NCDA) cung cấp nhiều nguồn tài nguyên giá trị nhằm tăng cường các hoạt động phát triển nghề nghiệp trong trường học. Các thầy cô có thể tham gia Chương trình Đào tạo và Chứng nhận Cố vấn Phát triển Nghề nghiệp trong Trường học (School Career Development Advisor Training and Certification Program) để mở rộng chuyên môn, kết nối với cộng đồng các thầy cô hướng nghiệp tại trường học School Career Counselors constituency, cũng như khám phá kho lưu trữ Career Convergence K-12 archives để tìm các chiến lược thực tiễn. Những công cụ này giúp các thầy cô tích hợp hoạt động phát triển nghề nghiệp một cách hiệu quả hơn trong suốt các cấp lớp. Chúng tôi cũng mời bạn chia sẻ ý tưởng của mình bằng cách viết bài cho Career Convergence hoặc để lại bình luận ở cuối bài viết này.

Nguồn tham khảo

Osborn, D. S. (2005). 21 Strategies for K-12 career development. Career Convergence. https://www.ncda.org/aws/NCDA/pt/sd/news_article/5026/_self/CC_layout_details/false

Sanders, C., Welfare, L. E., & Culver, S. (2017). Career counseling in middle schools: A study of school counselor self-efficacy. The Professional Counselor, 7(3). 238-250. https://www.doi.org/10.15241/cs.7.3.238   

Thông tin tác giả

Jillian Schiller, M.S. / Ed.S., hiện là nghiên cứu sinh Tiến sĩ trong chương trình kết hợp Tham vấn và Tâm lý Học đường tại Đại học Bang Florida (Florida State University – FSU). Cô tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Tư vấn Sức khỏe Tâm thần Lâm sàng tại FSU, nơi cô xây dựng nền tảng vững chắc về tư vấn học đường và phát triển nghề nghiệp. Các mối quan tâm trong nghiên cứu và thực hành lâm sàng của Jillian tập trung vào việc thúc đẩy khám phá nghề nghiệp, ra quyết định và phát triển bản sắc cá nhân cho học sinh K-12, với sự chú trọng đặc biệt đến các thực hành tôn trọng và thúc đẩy sự hòa nhập dành cho học sinh LGBTQIAP+. Cô rất tâm huyết trong việc xây dựng những môi trường hỗ trợ, nơi mọi học sinh đều được trao quyền để phát triển toàn diện về học thuật, cá nhân và xã hội. Xin vui lòng liên hệ với Jillian qua email: jschiller@fsu.edu.

Deb Osborn, Ph.D., là Giáo sư và đồng Giám đốc chương trình tiến sĩ kết hợp về Tham vấn và Tâm lý học đường tại Đại học Bang Florida (Florida State University – FSU). Bà cũng đồng lãnh đạo Center of Career Research tại FSU và là Nhà tham vấn được chứng nhận quốc gia. Bà là Thành viên danh dự đồng thời từng giữ chức Chủ tịch của Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ (NCDA). Các mối quan tâm nghiên cứu của bà bao gồm: Ứng dụng các lý thuyết liên quan đến phát triển nghề nghiệp (đặc biệt là Cognitive Information Processing) trong nghiên cứu và thực hành; thiết kế và sử dụng các công cụ đánh giá và can thiệp trong dịch vụ hướng nghiệp, đặc biệt là những phương pháp sáng tạo; và khám phá cách công nghệ có thể nâng cao và mở rộng các dịch vụ hướng nghiệp. Ngoài công việc chuyên môn, bà yêu thích may chăn ghép, nấu ăn, đức tin và gia đình. Xin vui lòng liên hệ với Giáo sư qua email: dosborn@fsu.edu. 

Người dịch: My Vu

Biên tập:  Hồ Lan

Nguồn bài viết: Link

Photo by Vitaly Gariev on Unsplash

Bài viết 26 Chiến lược Phát triển Nghề nghiệp dành cho Học sinh đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 28
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 3 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Tiến sĩ ngành Xử lý Tín hiệu (Signal Processing)
• Số giờ làm hằng tuần: 35 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty: Viện nghiên cứu khoa học công lập tại Pháp, ~ 600 nhân viên

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Công việc chính của tôi hiện nay là nghiên cứu và phát triển các phương pháp xử lý tín hiệu, cụ thể là xử lý dữ liệu ảnh siêu phổ (ảnh chụp từ vệ tinh, máy bay, drone, v.v.). 

Công việc bao gồm:

• Xây dựng mô hình toán học và các thuật toán để phân tích và xử lý dữ liệu (lọc nhiễu, ước lượng, phân loại, v.v.) để trích xuất thông tin hữu ích từ dữ liệu thô.
• Đánh giá kết quả, kiểm tra độ chính xác và độ tin cậy của dữ liệu và thuật toán.
• Viết báo cáo khoa học và công bố kết quả nghiên cứu, nhằm chia sẻ phương pháp mới với mọi người.

Công việc này giúp mọi người : 

• Khai thác hiệu quả hơn các hệ thống cảm biến hiện có.
• Cải thiện hệ thống quan sát trong các lĩnh vực như môi trường, nông nghiệp, quốc phòng hoặc y sinh.
• Giúp ra quyết định chính xác hơn nhờ dữ liệu được xử lý sạch, rõ và có ý nghĩa hơn.
• Góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu và uy tín khoa học của đơn vị thông qua các công bố quốc tế.

Bên cạnh việc nghiên cứu, tôi cũng tham gia giảng dạy trong trường đại học ở bậc Thạc sĩ, chủ yếu trong các môn: Toán Ứng dụng, Phân tích Dữ hiệu, Xử lý hình ảnh, Xử lý âm thanh, Xác suất Thống kê và Ước lượng.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi bắt đầu đến với ngành xử lý tín hiệu khá sớm, vào giai đoạn cuối những năm đại học. Khi đó, tôi được tiếp xúc với các môn như tín hiệu và hệ thống, xử lý tín hiệu số, toán ứng dụng, và đặc biệt là các bài toán phân tích dữ liệu từ tín hiệu thực tế. Tôi nhận ra rằng mình hứng thú với việc hiểu sâu cơ chế phía sau dữ liệu, không chỉ sử dụng công cụ có sẵn mà còn muốn biết vì sao thuật toán hoạt động và giới hạn của nó nằm ở đâu.

Ở thời điểm đó, quyết định chọn ngành chủ yếu là do bản thân tôi hơn là chịu ảnh hưởng từ gia đình hay bạn bè. Gia đình ủng hộ định hướng học tập nói chung, nhưng không can thiệp sâu vào việc chọn chuyên ngành. Bạn bè có người chọn hướng ứng dụng hoặc công nghiệp, có người đi dạy học, còn tôi thì bị thu hút bởi con đường nghiên cứu và đào sâu kiến thức. Đến hiện tại, điều này không thay đổi nhiều: tôi vẫn giữ động lực làm việc dựa trên sự tò mò khoa học và mong muốn hiểu bản chất vấn đề.

Sau khi tốt nghiệp, tôi tiếp tục học và làm nghiên cứu trong môi trường đại học và phòng thí nghiệm. Đây là một bước đi có tính lựa chọn rõ ràng, vì con đường nghiên cứu đòi hỏi thời gian dài và nhiều thử thách. Bước ngoặt lớn nhất là khi tôi bắt đầu làm việc với dữ liệu thực, cảm biến thật và các bài toán phức tạp hơn nhiều so với bài tập trên lớp. Khi đó, tôi nhận ra rằng nghiên cứu không chỉ là lý thuyết, mà còn gắn chặt với các ràng buộc kỹ thuật, sai số đo, và tính khả thi thực tế.

Trong quá trình này, cũng có những lúc tôi tự hỏi liệu mình có nên chuyển sang một hướng khác mang tính ứng dụng hoặc công nghiệp hơn hay không. Tuy nhiên, càng đi sâu, tôi càng thấy rõ giá trị của việc xây dựng phương pháp mới, đặt câu hỏi đúng và chấp nhận những giới hạn của mô hình. Chính điều đó khiến tôi quyết định gắn bó lâu dài với nghề nghiên cứu.

Nếu được chọn lại từ đầu, tôi vẫn sẽ chọn con đường này. Lý do là vì đây là công việc cho phép tôi học liên tục, suy nghĩ độc lập và đóng góp, dù nhỏ, vào tri thức chung. Với tôi, xử lý tín hiệu không chỉ là một nghề, mà là một cách tiếp cận vấn đề: quan sát, mô hình hóa, kiểm chứng và cải tiến.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều tôi thích nhất ở công việc của mình là sự kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và giảng dạy. Nghiên cứu cho phép tôi đào sâu vào các bài toán xử lý tín hiệu, thử nghiệm ý tưởng mới và biến dữ liệu phức tạp thành kiến thức có giá trị. Giảng dạy, ngược lại, giúp tôi hệ thống lại những kiến thức đó và truyền đạt chúng một cách rõ ràng, dễ hiểu cho sinh viên.

Hai hoạt động này bổ trợ cho nhau: nghiên cứu giúp bài giảng luôn cập nhật và có chiều sâu, còn giảng dạy buộc tôi phải nắm vững nền tảng, rèn luyện cách diễn đạt và nhìn vấn đề từ góc độ người học. Khi thấy sinh viên hiểu được một khái niệm khó hoặc áp dụng được kiến thức vào bài toán thực tế, tôi cảm nhận rất rõ ý nghĩa của công việc mình đang làm.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Điều tôi không thích nhất trong công việc là tính chậm và nhiều yếu tố không chắc chắn của quá trình nghiên cứu. Một ý tưởng có thể mất rất nhiều thời gian để kiểm chứng, và không phải lúc nào kết quả cũng rõ ràng hoặc như mong đợi. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn lớn và đôi khi gây cảm giác tiến triển chậm.

Bên cạnh đó, khối lượng công việc hành chính và thủ tục đi kèm với nghiên cứu và giảng dạy cũng khá nhiều. Những công việc này tuy cần thiết nhưng chiếm thời gian, làm giảm quỹ thời gian dành cho suy nghĩ khoa học, chuẩn bị bài giảng hoặc làm việc trực tiếp với sinh viên. Tuy vậy, tôi xem đây là những mặt khó tránh của nghề. Việc chấp nhận và học cách quản lý chúng là một phần của quá trình làm việc lâu dài trong môi trường học thuật.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Để làm tốt công việc nghiên cứu khoa học và giảng dạy trong xử lý tín hiệu, cần có nền tảng toán học vững (đại số tuyến tính, xác suất–thống kê), kiến thức cốt lõi về xử lý tín hiệu/ảnh, cùng kỹ năng lập trình (MATLAB, Python) và xử lý dữ liệu. 

Kỹ năng đọc – viết bài báo khoa học và trình bày ý tưởng cũng rất quan trọng.

Về thái độ, cần kiên nhẫn, trung thực khoa học và tinh thần tự học, vì nghiên cứu thường tiến triển chậm và nhiều thử nghiệm thất bại.

Nếu muốn phát triển lâu dài, các em nên củng cố nền tảng, rèn lập trình, đọc bài báo sớm và chủ động tham gia seminar, dự án nghiên cứu.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Một hiểu lầm phổ biến là cho rằng nghiên cứu khoa học chủ yếu là làm việc một mình, rất khô khan và xa rời thực tế. Thực tế, công việc này đòi hỏi trao đổi liên tục với đồng nghiệp, sinh viên và cộng đồng khoa học, và nhiều bài toán nghiên cứu xuất phát trực tiếp từ các hệ thống và dữ liệu thực.

Một hiểu lầm khác là nghĩ rằng nghiên cứu chỉ cần thông minh, không cần nhiều thời gian. Trên thực tế, phần lớn thời gian dành cho việc thử nghiệm, kiểm chứng, sửa sai và viết lại nhiều lần; sự kiên nhẫn và bền bỉ quan trọng không kém kiến thức.

Cuối cùng, nhiều người cho rằng giảng dạy và nghiên cứu là hai việc tách rời. Thực tế, hai hoạt động này hỗ trợ lẫn nhau: nghiên cứu giúp bài giảng có chiều sâu, còn giảng dạy giúp người làm nghiên cứu hiểu vấn đề rõ ràng hơn.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Khi mới ra trường, nếu em theo con đường nghiên cứu hoặc giảng dạy, thu nhập ban đầu thường đến từ học bổng cao học/ tiến sĩ, hợp đồng nghiên cứu hoặc trợ giảng. Mức thu nhập này đủ để tự trang trải chi phí sinh hoạt cơ bản, sống độc lập, nhưng thường không cao và khó tích lũy nhiều trong thời gian đầu.

Bù lại, công việc này mang tính ổn định dần theo thời gian và mở ra nhiều hướng phát triển sau đó: tiếp tục nghiên cứu, giảng dạy lâu dài, hoặc chuyển sang doanh nghiệp với nền tảng kỹ thuật và tư duy rất tốt. Nói cách khác, đây là con đường đầu tư dài hạn cho năng lực và sự nghiệp, hơn là thu nhập cao ngay từ đầu.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu em muốn theo nghề nghiên cứu và giảng dạy trong lĩnh vực xử lý tín hiệu, lời khuyên của tôi là xây nền tảng thật chắc từ sớm: toán, xử lý tín hiệu và lập trình. Đừng ngại học chậm nhưng phải hiểu sâu.

Hãy tham gia nghiên cứu càng sớm càng tốt (đồ án, seminar, nhóm nghiên cứu), vì công việc thực tế rất khác bài tập trên lớp. Đồng thời, rèn kỹ năng tự học và kiên nhẫn, vì con đường này dài và nhiều thử thách.

Cuối cùng, nên giữ tư duy mở: nghiên cứu không chỉ giới hạn trong học thuật, mà còn mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp khác. Điều quan trọng là học được cách suy nghĩ, đặt câu hỏi và giải quyết vấn đề một cách nghiêm túc.

Bài viết Nghiên cứu khoa học ngành Xử lý Tín hiệu (Signal Processing) đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 28
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 4 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Đại học – Bác sĩ Răng Hàm Mặt
• Các chứng chỉ chuyên môn: Chứng chỉ hành nghề Bác sĩ Răng Hàm Mặt
• Số giờ làm hằng tuần: 60-84 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty: Công ty TNHH – tầm 100 nhân viên

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Trách nhiệm chính hiện tại của tôi là thăm khám và điều trị tổng quát các vấn đề răng miệng cho bệnh nhân.

Một số công việc hiện tại tôi đang thực hiện hàng ngày gồm có: vệ sinh vôi răng, trám răng sâu, điều trị tủy răng, nhổ răng, thủ thuật phục hình răng miệng như phục hình sứ… 

Công việc này không chỉ mang lại nguồn thu cho tổ chức mà còn góp phần xây dựng và nâng cao uy tín của phòng khám nha khoa.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Những tháng cuối của năm lớp 11, tôi chưa định hình được sẵn điều tôi thích là gì nên cũng có xu hướng chọn những ngành nghề có thu nhập ổn định, được mọi người trong xã hội tôn trọng. Với những lí do trên, gia đình cũng có mong muốn tôi theo đuổi ngành Bác sĩ Răng Hàm Mặt và 1 phần là do tại thời điểm đó, ngành này đang hot. Tôi bắt đầu học tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ vào cuối năm 2015 và tốt nghiệp vào tháng 7/2021. 

Sau khi tốt nghiệp, thông qua sự giới thiệu của bạn bè và tìm kiếm trên các nền tảng mạng xã hội, đến tháng 9/2021, tôi bắt đầu học việc tại một phòng khám nha khoa ở Quận 1, TP.HCM. Tuy nhiên, sau khoảng 2–3 tháng, tôi nhận thấy môi trường làm việc tại đây chưa thực sự phù hợp với bản thân: lượng khách hàng ít, mô hình bệnh tật khá bình thường, không mang lại nhiều cơ hội để phát triển chuyên môn. Vì vậy, tôi quyết định chuyển sang học việc tại một chi nhánh khác cùng hệ thống ở Biên Hòa, Đồng Nai, với mong muốn có thêm cơ hội rèn luyện. Trong khoảng 4–5 tháng làm việc tại Biên Hòa, tôi đã cải thiện đáng kể tay nghề và kỹ năng chuyên môn nhờ lượng khách hàng đông hơn và mô hình bệnh tật đa dạng hơn.

Đến tháng 4/2022, tôi quyết định về lại Cần Thơ. Ban đầu, tôi muốn học việc tại một bệnh viện nào đó ở Sài Gòn để được cấp Chứng chỉ hành nghề (viết tắt: CCHN) vì khi có CCHN thì tôi mới chính thức hành nghề theo Luật lao động, nhưng do khoảng thời gian đó, dịch bệnh vẫn còn nên đa số các bệnh viện ở Sài Gòn không nhận đào tạo CCHN, chỉ có 1 vài bệnh viện ở Cần Thơ vẫn nhận nên tôi đã chọn về Cần Thơ. Một lý do nữa là tôi cũng có kế hoạch lập gia đình nhỏ và muốn ở gần gia đình lớn một chút. Vì quê tôi ở Cà Mau, nên khoảng cách từ Cần Thơ về quê vẫn thuận tiện và gần hơn so với từ TP.HCM. Trong thời gian công tác tại Cần Thơ, tôi vừa đăng ký học để lấy CCHN tại bệnh viện trong giờ hành chính, vừa tiếp tục học việc tại một Nha Khoa tư nhân để trang trải cuộc sống. 

Nếu để chọn lại, tôi vẫn sẽ tiếp tục chọn nghề này, vì sau 1 thời gian đi làm và trải nghiệm cho tôi cảm thấy yêu nghề hơn, không còn những câu hỏi trừu tượng rằng “liệu sau này ra trường thì tôi làm những công việc cụ thể gì ta” trước khi đi làm nữa – thời đó vẫn còn là học sinh, sinh viên nên thắc mắc lắm mà không có ai để hỏi.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Mỗi khi giúp bệnh nhân có lại nụ cười tự tin và cảm thấy vui vẻ hơn, tôi đều thấy công việc của mình thật sự ý nghĩa vì mang lại giá trị cho xã hội. Bên cạnh đó, tôi luôn đề cao y đức trong quá trình hành nghề, nhờ vậy cũng nhận được sự tin tưởng và yêu mến từ nhiều bệnh nhân. 

Tôi yêu thích công việc này vì mang lại thu nhập khá ổn định. Hiện tại, gia đình cũng rất tự hào khi thấy tôi có được cuộc sống và nghề nghiệp vững vàng như mong muốn ban đầu.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Trước đây, khi yếu tố chăm sóc khách hàng chưa được chú trọng, việc điều trị bệnh luôn được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao, bệnh nhân có điều kiện kinh tế tốt hơn nên không chỉ mong muốn điều trị hiệu quả mà còn yêu cầu chất lượng dịch vụ cao, chẳng hạn như điều trị ít đau hoặc không đau.

Do làm việc trong môi trường tư nhân thay vì bệnh viện nhà nước, tôi cần chú trọng hơn đến việc làm hài lòng khách hàng, kéo theo áp lực công việc cũng tăng lên. Vào những thời điểm đông khách, lịch hẹn thường dày và sát nhau; việc gặp các bệnh nhân không hợp tác, đặc biệt là trẻ nhỏ, có thể làm kéo dài thời gian điều trị, ảnh hưởng đến các lịch hẹn tiếp theo và khiến khách hàng phải chờ đợi lâu, từ đó dễ cảm thấy không thoải mái.

Một số dịch vụ như lấy cao răng hoặc điều trị cho trẻ em không hợp tác không thực sự phù hợp với sở thích của tôi, cũng là những thách thức trong công việc. 

Hơn nữa, khi làm nghề này, khả năng bị phơi nhiễm cao do tiếp xúc với nước bọt, hơi thở của bệnh nhân. Vì đây là phòng khám Nha khoa tư nhân theo kiểu hộ gia đình, chỉ có những xét nghiệm chuyên sâu về răng hàm mặt và một số xét nghiệm tổng quát thường quy, không phải là 1 bệnh viện nên trang thiết bị không đủ để tầm soát cả những bệnh liên quan về hô hấp, dạ dày…Việc tầm soát bệnh truyền nhiễm chủ yếu dựa vào khai thác bệnh sử và các xét nghiệm cơ bản tại phòng khám, vốn còn hạn chế so với bệnh viện. 

Với một phòng khám Nha khoa tư nhân nên trang thiết bị chưa thực sự đa dạng và đầy đủ, nhiều khi mình phải tự tìm cách sử dụng linh hoạt dụng cụ và thiết bị khác thay thế, do đó làm mất thời gian điều trị. Nếu có đầy đủ thiết bị hơn thì sẽ giảm thời gian điều trị, hiệu quả cao hơn, có nhiều khách hàng hơn.

Nghề nào cũng sẽ có bệnh nghề nghiệp, làm việc lâu do ngồi 1 tư thế sẽ dễ mắc các bệnh về cột sống, cổ vai gáy, hội chứng ống cổ tay.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Kiến thức:

– Nắm vững kiến thức giải phẫu răng, sinh lý bệnh (chữa răng nội nha), giải phẫu hàm mặt, phục hình răng miệng, nhổ răng và tiểu phẫu… để có thể lập kế hoạch điều trị hợp lý và để hạn chế gây ra những tai biến cho bệnh nhân trong lúc điều trị. 

– Những kiến thức này trải dài từ giữa năm thứ 4 đến hết năm thứ 6 của ngành Bác sĩ Răng Hàm Mặt.

Kỹ năng:

– Hỏi bệnh

– Chẩn đoán bệnh

– Thủ thuật điều trị

– Giao tiếp với bệnh nhân

Thái độ: 

– Ân cần, điềm tĩnh, tỉ mỉ, ham học hỏi, cầu tiến, làm hài lòng khách hàng, vui vẻ, hòa nhã

Nếu muốn thăng tiến trong công việc, bạn nên đầu tư thời gian học các kỹ thuật điều trị chuyên sâu như cấy ghép implant, chỉnh nha, hoặc tiếp tục theo học các chương trình sau đại học như chuyên khoa sâu hay Thạc sĩ tại các trường đại học.

Bên cạnh đó, việc trau dồi tiếng Anh chuyên ngành sẽ giúp bạn củng cố kiến thức nền tảng, cập nhật những tiến bộ mới và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Trước đây, khi chưa bước vào nghề, nhiều người thường nghĩ công việc này chỉ xoay quanh trám răng, lấy cao răng, nhổ răng và làm răng sứ. Tuy nhiên, thực tế lĩnh vực này gồm nhiều mảng chuyên sâu (được học vào những năm cuối đại học) như: phục hình răng, phẫu thuật miệng, phẫu thuật hàm mặt, nha chu…

Mỗi chuyên ngành lại bao gồm nhiều kỹ thuật và công việc cụ thể khác nhau. Những công việc như trám răng, lấy cao răng, nhổ răng hay làm răng sứ thực chất chỉ là một phần nhỏ trong tổng thể các lĩnh vực chuyên môn đó.

Nhiều người cho rằng thu nhập của ngành này rất cao và dễ trở nên giàu có. Điều này có thể xuất phát từ việc tham khảo những người đã thành công, có nhiều năm kinh nghiệm, hoặc từ các thông tin trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đó có thể là “bức tranh của tương lai”.

Thực tế, sinh viên mới ra trường dễ cảm thấy hụt hẫng về mức thu nhập, do chưa có chứng chỉ hành nghề (CCHN) và kinh nghiệm thực tế còn hạn chế, nên mức lương ban đầu thường chưa như kỳ vọng. Đặc biệt, nếu bắt đầu làm việc tại các bệnh viện nhà nước, thu nhập thường khá thấp do hệ số lương và lương cơ bản thấp, khi chưa phải là nhân viên chính thức và chưa có CCHN, cũng chưa được hưởng các khoản phụ cấp như những người có thâm niên. Đây là tình trạng chung của ngành Y Dược trong hệ thống công lập, không riêng lĩnh vực nha khoa.

Vì vậy, trong giai đoạn đầu, một số bạn lựa chọn làm việc tại các phòng khám nha khoa tư nhân để có thu nhập ổn định hơn; số khác ưu tiên làm việc tại bệnh viện nhà nước để tích lũy kinh nghiệm và lấy CCHN. Ngoài ra, nếu chịu được áp lực cao, bạn cũng có thể kết hợp cả hai: vừa làm tại bệnh viện để đủ điều kiện cấp CCHN, vừa học việc tại phòng khám tư nhân.

Nhìn chung, để đạt được mức thu nhập cao trong ngành Y Dược thường cần một quá trình tích lũy từ 5–10 năm sau khi tốt nghiệp, và mức thu nhập cụ thể còn phụ thuộc vào nơi làm việc cũng như địa phương bạn công tác.

Đến hiện tại, nhiều người vẫn quen gọi chúng tôi là “nha sĩ” vì đây là cách gọi đơn giản, phổ biến từ trước đến nay. Điều này không hẳn sai, nhất là khi đa số cơ sở hiện nay vẫn sử dụng tên gọi “nha khoa”. Tuy nhiên, thuật ngữ chính xác khi nói về nghề là “Bác sĩ Răng Hàm Mặt”.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Nhìn chung, điều này còn phụ thuộc vào định hướng công việc, nhu cầu sống và môi trường làm việc mà mỗi người lựa chọn. Riêng với tôi, công việc này hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu cá nhân và giúp tôi tự chủ tài chính từ khi mới ra trường đến hiện tại, do mức chi tiêu của tôi không quá cao.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

– Nếu có thể, bạn nên cân nhắc kỹ thời điểm lập gia đình, vì điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển sự nghiệp, đặc biệt là các vấn đề về địa lý và chi phí di chuyển khi nơi học tập hoặc làm việc xa gia đình. Bên cạnh đó, nếu có định hướng học lên, tôi khuyến khích bạn lựa chọn học tại TP.HCM, vì môi trường này giúp bạn dễ tiếp cận với các kỹ thuật và phương pháp điều trị tiên tiến hơn, từ đó mở rộng cơ hội phát triển chuyên môn.

– Các bạn mới ra trường không nên quá đặt nặng vấn đề thu nhập. Hãy tập trung rèn luyện tay nghề, nâng cao chất lượng điều trị và mang lại sự hài lòng cho bệnh nhân. Khi chuyên môn vững vàng, có thái độ và y đức tốt, cùng với chứng chỉ hành nghề (CCHN), thu nhập sẽ dần cải thiện theo thời gian.

– Một con đường mà tôi luôn đánh giá cao đối với sinh viên ngành Y, không chỉ riêng lĩnh vực của mình, là định hướng thi Bác sĩ Nội trú (BSNT) ngay sau khi tốt nghiệp. Theo tôi biết, mỗi sinh viên Y chỉ có một cơ hội duy nhất để thi BSNT ngay khi vừa ra trường. Đây là con đường giúp bạn tiến nhanh và đi xa hơn so với nhiều lựa chọn khác. Vì là con đường ngắn nhất nên nó là con đường khó nhất, do không phải ai cũng có thể thi đậu BSNT. Ngày nay, con đường BSNT có vẻ “dễ thở” hơn cho những bạn lựa chọn thi tại các trường không thuộc TP.HCM, nhưng đối với đầu vào BSNT tại các trường ở TP.HCM vẫn luôn giữ được mức độ khó nhất từ trước đến nay. Với tấm bằng BSNT, các bạn sẽ có nhiều lựa chọn công việc và mức thu nhập tương xứng với những nỗ lực đã bỏ ra. Bên cạnh trở thành BSNT, bạn vẫn có thể cân nhắc các con đường khác tùy vào tình hình gia đình và mong muốn của bản thân bạn. Tôi khuyến khích các bạn tham khảo thêm các hướng đi khi bắt đầu học ngành. 

– Đừng sợ thất bại vì sau những lần thất bại, bạn sẽ có nhiều kinh nghiệm để làm tốt hơn. Bạn sẽ có khoảng thời gian được thực hành trên bệnh nhân từ năm 3 đến khi tốt nghiệp Đại học. Nếu thực tập trên bệnh nhân thì bạn cần phải có người giám sát hoặc bạn phải đảm bảo rằng mình đã được thực hành – huấn luyện kỹ về kỹ năng này trước đó, và khi đi làm thực tế, hãy “cân nhắc thật kỹ” khi thực hành trên bệnh nhân một kỹ năng/liệu pháp mình vừa được học. Để đảm bảo an toàn, hãy nhờ anh/chị cấp trên giám sát để hỗ trợ mình, nếu không, hậu quả khó lường. 

– Khi mới ra trường, bạn nên tập trung rèn luyện vững các kỹ năng điều trị tổng quát trong những năm đầu. Đừng vội theo đuổi các kỹ thuật chuyên sâu như implant hay chỉnh nha mà bỏ qua nền tảng kiến thức và những thủ thuật cơ bản. Nếu thiếu nền tảng vững chắc, bạn sẽ dễ gặp khó khăn khi tiếp cận các kỹ thuật nâng cao vốn đòi hỏi trình độ và kỹ năng nền thật chắc.

– Đừng bất chấp việc lương cao khi mới ra trường mà quên đi Y đức hành nghề của người bác sĩ. 

– Nếu muốn phát triển/cải thiện kiến thức và kỹ năng tốt hơn trong ngành thì nên học tốt ngoại ngữ như tôi đã chia sẻ để có thể đọc được tài liệu chuyên ngành. Điều này sẽ giúp ích rất nhiều trong công việc về sau. Khi có tiếng anh chuyên ngành tốt, bạn sẽ là ứng viên sáng giá hơn khi ứng tuyển so với những người khác.

Bài viết Bác sĩ Răng Hàm Mặt đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 36
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 4 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Đại học
• Các chứng chỉ chuyên môn: Luật 
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ/tuần
• Loại hình & quy mô công ty: hơn 1548 nhân viên, cán bộ và y, bác sĩ, chuyên gia y tế.

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

– Trách nhiệm hiện tại là chịu sự lãnh đạo trực tiếp của giám đốc bệnh viện và chịu trách nhiệm trước giám đốc về tổ chức thực hiện công tác tổ chức cán bộ, công tác bảo vệ chính trị nội bộ của bệnh viện.

– Căn cứ vào nhiệm vụ chung của bệnh viện, lập kế hoạch tổ chức bộ máy, sắp xếp nhân lực, đào tạo nhân lực, tổ chức thi tuyển nhân lực để trình giám đốc xét duyệt và tổ chức thực hiện.

– Tổ chức thực hiện công tác cán bộ, quản lý hồ sơ lý lịch theo phương pháp khoa học, làm thống kê báo cáo theo quy định.

– Xây dựng lề lối làm việc và quan hệ công tác giữa các khoa phòng, trình giám đốc bệnh viện xét duyệt, tổ chức thực hiện.

– Tổ chức thực hiện tốt công tác bảo vệ chính trị nội bộ, quan hệ chặt chẽ với các tổ chức đảng, chính quyền địa phương để phối hợp công tác trong công việc có liên quan.

– Tổ chức thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước, của ngành y tế đối với mọi thành viên và người bệnh trong bệnh viện.

– Phối hợp với các đoàn thể quần chúng tổ chức phong trào thi đua, các đợt học tập thời sự, chính trị, chính sách, văn hóa, ngoại ngữ để nâng cao y đức, tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ.

– Phối hợp với các khoa, phòng chức năng đề xuất với giám đốc bệnh viện giải quyết những vấn đề có liên quan đến người bệnh thuộc diện chính sách xã hội.

– Nắm tình hình, tâm tư nguyện vọng của mọi thành viên trong bệnh viện để đề xuất với giám đốc xem xét, giải quyết.

– Tổ chức thực hiện công tác thi đua khen thưởng đột xuất, định kỳ; đánh giá cán bộ định kỳ theo quy định.

– Tổ chức chấm công, kiểm tra nội quy, quy chế bệnh viện; Hướng dẫn làm chứng chỉ hành nghề và quản lý chứng chỉ hành nghề của viên chức trong lĩnh vực y, dược.

– Giải quyết các mẫu thuẩn nội bộ, yêu cầu khiếu nại của nhân viên và bệnh nhân dựa trên những quy định của pháp luật và tôn trọng sự bình đẳng cũng như phương pháp giải quyết ôn hoà, đôi bên cùng có lợi.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi mong muốn tìm kiếm một môi trường làm việc mới sau khi rời ngành Tòa án. Lý do chính là công việc trước đây có thời gian làm việc chưa thực sự hợp lý (thường vượt quá 40 giờ/ tuần) và yêu cầu đi công tác thường xuyên.

Trước khi lập gia đình, tôi khá thoải mái với đặc thù công việc này vì có nhiều cơ hội di chuyển. Tuy nhiên, sau khi kết hôn, tôi nhận thấy lịch làm việc như vậy không còn phù hợp, đặc biệt là việc thường xuyên đi công tác và trực buổi tối tại cơ quan. Vì vậy, tôi mong muốn chuyển sang một công việc ổn định hơn để có thể dành nhiều thời gian cho gia đình, và cũng nhận được sự khuyến khích, ủng hộ từ vợ trong quyết định thay đổi này.

Sau khi tốt nghiệp cử nhân Luật, tôi trúng tuyển vào làm việc tại Viện Kiểm sát nhân dân cấp huyện tại địa phương và gắn bó trong khoảng 1,5 năm. Sau một thời gian công tác, nhận thấy chế độ đãi ngộ tại Tòa án tốt hơn, tôi đã ứng tuyển và chuyển sang làm việc tại đó trong khoảng 3 năm.

Bước ngoặt lớn nhất dẫn đến quyết định chuyển sang công việc hiện tại của tôi là khi lập gia đình. Sự thay đổi này xuất phát từ mong muốn cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân.

Nếu được lựa chọn lại, tôi vẫn sẽ quyết định như hiện tại, bởi công việc này mang lại cho tôi nhiều giá trị ý nghĩa: có thêm thời gian dành cho gia đình, phù hợp với chuyên môn và năng lực của bản thân. Đặc biệt, khi làm việc trong môi trường y tế, tôi cảm nhận rõ hơn sự đóng góp của mình cũng như của tổ chức đối với các giá trị nhân đạo, thông qua việc hỗ trợ, hướng dẫn và giúp đỡ người khác vượt qua những khó khăn.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều tôi yêu thích nhất ở công việc này là được làm việc trực tiếp với con người. Việc thường xuyên giao tiếp giúp tôi rèn luyện khả năng lắng nghe và trò chuyện một cách sâu sắc, thấu hiểu hơn những khó khăn, vướng mắc cũng như trở ngại của đồng nghiệp, bệnh nhân và người nhà bệnh nhân.

Từ đó, tôi có thể tìm ra những cách thức phù hợp để hỗ trợ và tháo gỡ vấn đề cho họ. Chính điều này khiến tôi cảm nhận rằng mỗi ngày làm việc đều mang lại ý nghĩa và giá trị, không chỉ cho bản thân mà còn cho cả cộng đồng.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Điều tôi chưa hài lòng nhất ở công việc hiện tại là nơi làm việc khá xa nhà. Việc phải di chuyển quãng đường dài mỗi ngày khiến tôi tốn nhiều thời gian và phần nào ảnh hưởng đến sinh hoạt cá nhân, đặc biệt là vào mỗi buổi sáng.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Nếu muốn gắn bó lâu dài và phát triển, thăng tiến trong công việc này, em cần chú trọng trau dồi những khía cạnh sau:

Về kiến thức: 

Nắm và hiểu rõ các văn bản, quy định, nghị quyết, nghị định, các bộ luật của nước ta (Luật Tổ chức cán bộ, Luật Công chức, Luật Giải quyết khiếu nại, tố cáo,…) và các văn bản pháp luật có liên quan đến y tế, nhân sự, tuyển dụng.

Về kỹ năng:

• Kỹ năng làm việc nhóm
• Kỹ năng đàm phán, thuyết phục
• Kỹ năng giải quyết vấn đề và một ít kỹ năng về công nghệ thông tin, điện tử (soạn thảo văn bản, sử dụng máy in, máy scan)
• Kỹ năng tổ chức sự kiện, hội thảo khoa học, tập huấn, đào tạo nội bộ
• Kỹ năng mềm trong giao tiếp.

Về thái độ: 

• Thái độ nghiêm túc, đúng tác phong và đạo đức nghề nghiệp.
• Thái độ hoà nhã trong việc giải quyết các tình huống mâu thuẫn nội bộ của các đồng nghiệp hay với bệnh nhân và người nhà bệnh nhân. 
• Thái độ nhẹ nhàng, quyết đoán, chấp hành nghiêm chỉnh, thượng tôn pháp luật trong các tình huống giải quyết khiếu nại, tranh chấp liên quan.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Mọi người thường hiểu lầm về công việc này với nhân viên phòng hành chính và quản trị nguồn nhân lực tại các cơ quan, doanh nghiệp. Thực tế công việc này cũng có liên quan đến hành chính và quản trị nhưng tiếp cận ở mức cao hơn là tổ chức thực hiện, giải quyết các vấn đề của cả phòng hành chính, đội ngũ nhân viên và tổ chức, sắp xếp, ban hành các quy chế thi tuyển dụng dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Nếu em được tuyển dụng vào vị trí này sau khi tốt nghiệp Đại học Luật, thì đây sẽ là một lựa chọn công việc khá lý tưởng. Lương và chế độ đãi ngộ rất tốt (có lương, thưởng và ưu đãi nghề, công tác phí, đồng phục hằng năm và thưởng lễ tết hằng năm) theo quy chế chi tiêu nội bộ. Mức lương của công việc này khá tốt và dư giả để em tự nuôi mình khi mới ra trường.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu em muốn theo đuổi lĩnh vực này, em cần có đam mê và tinh thần không ngừng học hỏi, chủ động cập nhật các quy định pháp luật mới được ban hành hằng năm. Bên cạnh đó, việc tích lũy trải nghiệm thực tế thông qua làm việc tại các cơ quan, tổ chức liên quan đến lĩnh vực pháp lý sẽ giúp em nâng cao kinh nghiệm, đặc biệt trong việc giải quyết các vấn đề như khiếu nại, tố cáo.

Ngoài ra, em cần phù hợp với môi trường làm việc thường xuyên giao tiếp, có thái độ cầu thị, biết lắng nghe và kiểm soát tốt cảm xúc. Kỹ năng thảo luận và làm việc nhóm cũng rất quan trọng, nhằm cùng nhau tìm ra những hướng giải quyết hiệu quả cho các vấn đề liên quan đến pháp luật.

Bài viết Nhân viên Phòng Tổ chức cán bộ BVĐK Trung tâm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Trong một doanh nghiệp, bộ phận Sales là những người đứng ở tuyến đầu. Họ trực tiếp bước ra thị trường, lắng nghe những vấn đề của khách hàng, từ đó tư vấn những giải pháp phù hợp thông qua các sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp. Thay vì chỉ tập trung vào việc bán hàng đơn thuần, chính quá trình thấu hiểu và trao đổi của người làm Sales đã biến những kế hoạch kinh doanh trên giấy thành kết quả cụ thể, tạo ra kết quả thực tế giúp doanh nghiệp tăng doanh thu và duy trì vận hành.

Dù giữ vai trò thiết yếu trong mọi tổ chức, ngành Sales vẫn mang đến không ít bối rối cho các bạn học sinh, sinh viên với những câu hỏi như:

• Liệu làm Sales có phải chỉ cần “khéo ăn nói” là đủ?
• Sales khác gì với Marketing hay bộ phận Chăm sóc khách hàng?
• Muốn theo đuổi con đường này thì cần học ngành gì để có nền tảng tốt?
• Cơ hội việc làm và lộ trình thăng tiến trong ngành như thế nào?

Cẩm nang Tổng quan ngành Sales do Hướng Nghiệp Sông An biên soạn sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy, giúp bạn:

• Hiểu đúng bản chất: Nhận diện rõ vai trò của bộ phận Sales và mối liên hệ giữa Marketing, Sales và Customer Service (Chăm sóc khách hàng) trong suốt hành trình trải nghiệm của người tiêu dùng.
• Khám phá 2 phân mảng chính: Sự khác biệt giữa Sales B2B và Sales B2C.
• Hình dung khái quát về cấu trúc của bộ phận Sales trong doanh nghiệp.
• Xác định các kiến thức, kỹ năng và bằng cấp liên quan để có sự chuẩn bị phù hợp khi bước vào ngành.
• Nhận diện được cơ hội nghề nghiệp và lộ trình phát triển trong ngành Sales.

Xem cẩm nang ngay để hiểu rõ hơn về lĩnh vực này và tìm ra hướng đi phù hợp trong ngành Sales!

Bài viết Cẩm nang Tổng quan ngành Sales đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Kỳ nghỉ lễ có thể gây ra căng thẳng đáng kể cho nhiều người. Theo một cuộc khảo sát từ Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA, 2023), 89% người trưởng thành tại Hoa Kỳ cho biết họ gặp phải nhiều yếu tố gây căng thẳng trong dịp lễ, như nỗi nhớ người thân, áp lực tài chính và lo sợ xung đột gia đình. Những yếu tố gây căng thẳng theo dịp này có thể đặc biệt khó khăn đối với người đang chịu áp lực công việc gia tăng và tình trạng kiệt sức. Những thách thức này có thể dẫn đến việc mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống, cũng như làm giảm năng suất làm việc (Salemi, 2024). Theo khảo sát của Monster năm 2024, 41% nhân viên vẫn kiểm tra email và 23% vẫn gửi email công việc trong kỳ nghỉ lễ (Salemi, 2024). Việc tham gia các buổi lễ tiệc hàng năm tại nơi làm việc cũng được biết đến là một yếu tố gây lo lắng và căng thẳng cho nhân viên (Smith & Tischler, 2015). Bằng cách nhận diện sự giao thoa giữa những yếu tố gây căng thẳng trong dịp lễ và các mối bận tâm liên quan đến công việc, các chuyên viên hướng nghiệp có thể cung cấp sự hỗ trợ toàn diện, lấy con người làm trọng tâm cho các thân chủ đang trải qua căng thẳng gia tăng trong mùa lễ.

Tạo dựng không gian an toàn để giải tỏa căng thẳng

Một trong những bước quan trọng mà các chuyên viên hướng nghiệp có thể thực hiện là cung cấp một không gian an toàn, không phán xét, nơi thân chủ có thể bày tỏ nỗi bận tâm một cách cởi mở và chân thành. Việc sử dụng các kỹ năng giao tiếp như lắng nghe tích cực, phản hồi khích lệ đơn giản (ví dụ: gật đầu, động viên bằng lời nói), và phản hồi cảm xúc góp phần giúp họ cảm thấy được công nhận và thấu hiểu. Ghi nhận cảm xúc mà không giảm nhẹ mối bận tâm của họ sẽ giúp xây dựng mối quan hệ tin tưởng giữa thân chủ và chuyên viên hướng nghiệp.                          

Ví dụ, một thân chủ đang bị choáng ngợp bởi các hạn chót công việc, đồng thời, phải chăm sóc con cái trong kỳ nghỉ và hỗ trợ cha mẹ lớn tuổi, có thể được lợi khi những trải nghiệm của họ được nhìn nhận là bình thường, và nhận được sự hỗ trợ thông qua việc nhìn nhận mỗi ưu tiên đang tác động đến sức khỏe toàn diện của họ như thế nào. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ thân chủ bằng cách cùng họ xem xét các lựa chọn tại nơi làm việc và thảo luận về những can thiệp khả thi, bao gồm việc thiết lập các mục tiêu phù hợp với ưu tiên cá nhân và nghề nghiệp của họ.

Thiết lập mục tiêu bằng Hệ thống WDEP

Cuối năm có thể là giai đoạn bận rộn đối với nhiều nhân viên khi họ cố gắng hoàn thành các hạn chót còn dang dở. Trong bối cảnh này, các chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ thân chủ vượt qua áp lực công việc trong dịp lễ bằng cách sử dụng Hệ thống WDEP (Wants – Mong muốn, Doing – Hành động, Evaluation – Đánh giá, Planning – Lên kế hoạch), một mô hình thực tiễn trong Liệu pháp Hiện thực, dựa trên thuyết lựa chọn (Wubbolding, 2002). Để áp dụng hiệu quả mô hình này, chuyên viên hướng nghiệp có thể hướng dẫn thân chủ thực hiện theo các bước sau:

1. Khám phá mong muốn của thân chủ: Họ mong muốn đạt được điều gì về mặt cá nhân và nghề nghiệp trong dịp lễ này?
2. Đánh giá những gì thân chủ đang làm để đạt các mục tiêu đó: Xác định những hành vi có thể đang cản trở và góp phần gây ra căng thẳng.
3. Đánh giá: Bước này bao gồm việc thảo luận về mức độ hiệu quả của các hành động đó và mức độ phù hợp của chúng với giá trị cũng như các ưu tiên của thân chủ.
4. Lên kế hoạch: Cuối cùng, giai đoạn lập kế hoạch sẽ giúp thân chủ xây dựng một kế hoạch hành động thực tế. Kế hoạch này có thể bao gồm việc đánh giá lại các yêu cầu trong lịch trình, tận dụng mạng lưới hỗ trợ cá nhân và nghề nghiệp, cũng như xác định những cam kết nào là thiết yếu và đâu là những cam kết có thể điều chỉnh hoặc từ chối.

Phương pháp có cấu trúc này giúp thân chủ làm rõ mục tiêu và trao cho họ quyền chủ động đưa ra quyết định sáng suốt trong việc quản lý thời gian vào giai đoạn bận rộn của mùa lễ.

Tìm kiếm hỗ trợ tư vấn sức khỏe tâm thần

Trong một số trường hợp, các chuyên viên hướng nghiệp có thể cần giới thiệu thân chủ đến các chuyên viên tham vấn tâm lý có giấy phép hành nghề hoặc các chuyên viên khác khi nhu cầu của thân chủ vượt ra ngoài phạm vi hỗ trợ nghề nghiệp. Các chuyên viên tâm lý được cấp phép có thể hỗ trợ những người đang trải qua căng thẳng tăng cao hoặc kéo dài trong dịp lễ, bằng cách cung cấp các biện pháp can thiệp quản lý căng thẳng như kỹ thuật chánh niệm, hướng dẫn thiết lập ranh giới lành mạnh, và các chiến lược duy trì thói quen hỗ trợ sức khỏe tinh thần (chẳng hạn như tập thể dục đều đặn). Chuyên viên tâm lý cũng có thể hỗ trợ giải quyết lo âu gia tăng liên quan đến các buổi tiệc tất niên nơi công sở thông qua liệu pháp hành vi nhận thức (Aldao, 2019). Làm việc với một chuyên viên tâm lý có chứng chỉ có thể giúp thân chủ nhận được hỗ trợ có hệ thống và những thông tin có chiều sâu hơn, từ đó quản lý căng thẳng hiệu quả hơn và duy trì sự cân bằng trong dịp lễ.

Khám phá các lựa chọn tại nơi làm việc

Căng thẳng gia tăng trong dịp lễ có thể khiến những thân chủ đang làm việc trong môi trường không lý tưởng cảm thấy bất mãn sâu sắc hơn. Đây có thể là thời điểm then chốt để họ xem xét lại các cơ hội nghề nghiệp. Các chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ quá trình suy ngẫm này bằng cách giúp thân chủ đánh giá vai trò hiện tại, xác định hệ giá trị cá nhân và khám phá những lựa chọn thay thế. Việc lồng ghép hoạt động khám phá giá trị vào quy trình này sẽ giúp thân chủ có thêm sự rõ ràng về điều gì thực sự quan trọng với họ, từ đó định hướng cho quá trình ra quyết định và lựa chọn nghề nghiệp. Theo Hayes và cộng sự (2005), việc làm rõ các giá trị cá nhân là một yếu tố then chốt trong Liệu pháp Chấp nhận và Cam kết (Acceptance and Commitment Therapy – ACT), giúp cá nhân điều chỉnh hành động sao cho phù hợp với giá trị cốt lõi nhằm nâng cao cảm giác viên mãn và sự bền bỉ trong sự nghiệp.

Ví dụ, chuyên viên hướng nghiệp có thể hướng dẫn thân chủ thực hiện bài tập xác định giá trị bằng cách gợi mở các hoạt động phản tư, như liệt kê năm giá trị quan trọng nhất liên quan đến công việc, thảo luận cách những giá trị này đang thể hiện trong vai trò hiện tại, và khám phá những con đường nghề nghiệp phù hợp hơn với hệ giá trị đó. Thông qua việc tích hợp hoạt động làm rõ giá trị vào thực hành, chuyên viên hướng nghiệp có thể giúp thân chủ đưa ra những quyết định nghề nghiệp sáng suốt và ý nghĩa, từ đó, đạt được sự hài lòng cao hơn và phù hợp hơn với khát vọng cá nhân lẫn nghề nghiệp. 

Hỗ trợ toàn diện

Mùa lễ có thể làm gia tăng mức độ căng thẳng đối với nhiều cá nhân, đặc biệt là những người đang đối mặt với thách thức tại nơi làm việc. Điều này càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyên viên hướng nghiệp cần cung cấp sự hỗ trợ toàn diện cho thân chủ. Bằng cách tạo dựng một không gian an toàn để thân chủ bày tỏ mối quan tâm, sử dụng hệ thống WDEP để thiết lập mục tiêu, và khuyến khích hợp tác với các chuyên viên tham vấn tâm lý khi cần thiết, chuyên viên hướng nghiệp có thể giúp thân chủ ứng phó hiệu quả với các yếu tố gây căng thẳng. Phương pháp tiếp cận này giúp thân chủ khám phá giá trị cá nhân và đưa ra các quyết định nghề nghiệp sáng suốt, qua đó tăng cường khả năng phục hồi và giữ vững sức khỏe tinh thần trong giai đoạn đầy thử thách này.

Tham khảo 

Aldao, A. (2015). Managing the stress around the office party: Five tips for making the best out of them. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/sweet-emotion/201911/managing-the-stress-around-the-office-party 

American Psychological Association. (2023). Even a joyous holiday season can cause stress for most Americans. https://www.apa.org/news/press/releases/2023/11/holiday-season-stress 

Hayes, S. C., Luoma, J. B., Bond, F. W., Masuda, A., & Lillis, J. (2005). Acceptance and commitment therapy: Model, processes and outcomes. Behaviour Research and Therapy, 44(1), 1-25. https://doi.org/10.1016/j.brat.2005.06.006 

Salemi, V. (2024). Holiday work-life balance poll 2024. Monster. https://www.monster.com/career-advice/job-search/news-and-insights/holiday-work-life-balance-poll-2024 

Smith, K. J., & Tischler, R. J. (2015). Keeping the company holiday party holly and jolly for all. Employment Relations Today, 42(3),79–85. 

Wubbolding, R. E. (2002). Reality therapy: A new approach to personal growth. Routledge.

Thông tin tác giả

Regina Gavin Williams, Tiến sĩ, LCMHC (Bắc Carolina), QS, NCC, hiện là Phó Giáo sư ngành Đào tạo Tư vấn viên và Giám đốc Chương trình Tham vấn Hướng nghiệp tại Khoa Tư vấn và Giáo dục Đại học, Đại học North Carolina Central tại Durham, Bắc Carolina. Bà cũng là chuyên gia tư vấn sức khỏe tâm thần lâm sàng có giấy phép hành nghề (tại Bắc Carolina), hiện đang làm việc tại phòng khám tư nhân. Nghiên cứu của bà tập trung vào mức độ sẵn sàng học tập và nghề nghiệp, khả năng tự lập của người trưởng thành và sức khỏe tâm thần/phúc lợi của thanh thiếu niên rời khỏi hệ thống chăm sóc thay thế. Hướng nghiên cứu phụ của bà liên quan đến giao điểm giữa phát triển nghề nghiệp và sự đa dạng. Các lĩnh vực giảng dạy bà quan tâm bao gồm tham vấn hướng nghiệp, các vấn đề văn hóa và giới trong tư vấn, và giám sát thực tập tư vấn. Hiện tại, bà giữ vai trò Trưởng Ban Tài trợ Thực hành Tốt nhất trong Ban Điều hành của Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Bắc Carolina. Bà có thể được liên hệ qua email: rwill233@nccu.edu.

Jennifer Barrow, Tiến sĩ, LCMHCS, là Giám sát viên Tư vấn Sức khỏe Tâm thần Lâm sàng có giấy phép hành nghề, đồng thời là một chuyên viên tham vấn học đường giàu kinh nghiệm. Tiến sĩ Barrow hiện là Phó Giáo sư tại Khoa Tư vấn và Giáo dục Đại học, Đại học North Carolina Central, nơi bà phụ trách Chương trình Tư vấn học đường và Đánh giá. Bà có thể được liên hệ qua email: jbarrow4@nccu.edu.

Người dịch: Cẩm Thanh

Biên tập:  Yến Nhi

Nguồn bài viết: Link

Photo by Standsome Worklifestyle on Unsplash

Bài viết Chuyên viên hướng nghiệp có thể hỗ trợ thân chủ vượt qua căng thẳng trong kỳ nghỉ và công việc đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 29
• Giới tính: Nữ
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 6 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Đại học Kinh tế Luật, ngành Kiểm toán
• Số giờ làm hằng tuần: Tháng 4-12: 40 giờ/ tuần, tháng 1-3: 60-70 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty: Công ty TNHH 100% vốn đầu tư nước ngoài, khoảng 110 người

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Tôi làm công việc kế toán dịch vụ (cung cấp dịch vụ kế toán cho nhiều khách hàng). Đây là công việc hỗ trợ các doanh nghiệp hoàn tất sổ sách kế toán và thuế theo quy định của pháp luật. Khách hàng chủ yếu của tôi là các công ty thành lập tại Việt Nam có 100% vốn đầu tư từ nước ngoài. Thay vì có một bộ phận kế toán riêng trong công ty, nhiều doanh nghiệp chọn thuê dịch vụ kế toán bên ngoài. 

Công việc cụ thể của một Kế toán dịch vụ bao gồm:

• Thu thập chứng từ và ghi chép các giao dịch diễn ra trong công ty (mua hàng, bán hàng, thanh toán/nhận tiền,…)

Doanh nghiệp sẽ thu thập chứng từ liên quan của tất cả các hoạt động diễn ra và định kì gửi chứng từ cho tôi (thông thường theo tháng hoặc quý). Dựa trên chứng từ nhận được tôi sẽ phản ánh các giao dịch này thông qua các con số.

• Lập báo cáo tài chính

Dựa trên dữ liệu ghi nhận ở bước trên, tôi sẽ lập các báo cáo theo yêu cầu của từng khách hàng (chỉ sử dụng trong doanh nghiệp), hoặc báo cáo theo quy định của pháp luật (nộp cho các cơ quan nhà nước).

• Tư vấn kế toán và thuế

Tư vấn cho khách hàng các quy định về kế toán và thuế của Việt Nam để đảm bảo công ty tuân thủ theo quy định của pháp luật hiện hành tại Việt Nam.

Ví dụ: Công ty nước ngoài A muốn đầu tư vào Việt Nam và thành lập một công ty con tại đây. Do không có kế toán nội bộ, họ thuê công ty kế toán dịch vụ (công ty tôi). Hàng tháng, công ty A gửi các hóa đơn, hợp đồng, chứng từ tài chính cho kế toán dịch vụ. Kế toán sẽ tổng hợp, xử lý và lập các báo cáo cần thiết theo quy định Việt Nam, đồng thời tư vấn để công ty A đảm bảo tuân thủ pháp luật Việt Nam.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Từ những năm học cấp 3, tôi đã yêu thích môn Toán và luôn mong muốn theo đuổi một công việc có liên quan đến lĩnh vực này. Quyết định đó hoàn toàn xuất phát từ sở thích cá nhân, không bị ảnh hưởng bởi gia đình. Chính bạn bè là những người đã gợi ý cho tôi tìm hiểu và lựa chọn nghề kiểm toán. Tuy nhiên, sau một năm làm việc thực tế trong lĩnh vực kiểm toán, tôi nhận ra bản thân phù hợp với công việc kế toán hơn. Vì vậy, tôi quyết định chuyển hướng sang làm kế toán dịch vụ để phát huy tốt hơn.

Theo góc nhìn của tôi, kế toán và kiểm toán có hai cách tiếp cận gần như trái ngược nhau. Kế toán thường đi từ chi tiết đến tổng quát – từ từng chứng từ, số liệu cụ thể để lập nên báo cáo tài chính. Trong khi đó, kiểm toán lại xuất phát từ bức tranh tổng thể của báo cáo, sau đó lần ngược về từng chứng từ để kiểm tra và xác minh.

Bên cạnh sự khác biệt về cách tiếp cận, đặc thù công việc cũng không giống nhau. Kiểm toán đòi hỏi phải di chuyển nhiều do làm việc trực tiếp tại doanh nghiệp khách hàng, đồng thời chịu áp lực cao trong một khoảng thời gian ngắn, đặc biệt là mùa bận thường rơi vào ba tháng đầu năm. Qua trải nghiệm thực tế, tôi nhận ra mình phù hợp hơn với cách làm việc của kế toán hơn.

Nếu được lựa chọn lại từ đầu, tôi mong muốn theo đuổi một công việc liên quan đến giảng dạy.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Một trong những điều tôi thích ở công việc kế toán dịch vụ là công việc này mang tính chất tư vấn để doanh nghiệp làm đúng theo luật định, và được tiếp xúc với nhiều loại hình doanh nghiệp khách hàng khác nhau.

Điều thứ hai tôi yêu thích là tính logic của công việc. Giữa các con số có sự liên kết và cân bằng với nhau.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Một điểm bất lợi của công việc kế toán dịch vụ là khối lượng công việc thường dồn vào một khoảng thời gian nhất định trong năm, đặc biệt là từ tháng 1 đến tháng 3.
Một điểm bất lợi của công việc kế toán dịch vụ là khối lượng công việc thường dồn vào một khoảng thời gian nhất định (đầu tháng / tháng đầu quý / 3 tháng đầu năm). Đặc biệt là từ tháng 1 đến tháng 3, các doanh nghiệp phải hoàn thành báo cáo tài chính / báo cáo thuế (thuật ngữ chuyên ngành là quyết toán thuế) cho năm trước. Vì vậy, tôi thường sẽ làm việc 10-12h/ngày, 6 ngày/tuần trong giai đoạn cao điểm này.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Theo tôi, để làm tốt công việc kế toán dịch vụ, bạn cần có ba yếu tố quan trọng: tinh thần chủ động, kỹ năng tư duy logic, và kiến thức nền vững.

• Tinh thần chủ động là quan trọng nhất

Do quy định thường xuyên thay đổi, yêu cầu người làm nghề cần tự tìm hiểu, tự đặt câu hỏi và tự cập nhật kiến thức, kế toán dịch vụ phải chủ động tự tìm hiểu và cập nhật kiến thức. 

• Kỹ năng tư duy logic tốt

Như đã đề cập ở trên, con các số có mối liên kết với nhau. Khả năng tư duy logic tốt sẽ giúp bạn yêu thích và làm công việc này dễ dàng hơn. 

• Kỹ năng xử lý dữ liệu

Do công việc này cần làm việc với các con số, vì vậy sở hữu kỹ năng liên quan đến việc xử lý dữ liệu sẽ là một ưu điểm lớn (đa phần dữ liệu sẽ được xử lý bằng excel).

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Nhiều người có những suy nghĩ chưa chính xác về nghề kế toán. Dưới đây là một số hiểu lầm phổ biến và lý do vì sao chúng không hoàn toàn đúng:

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Khi mới ra trường, mức lương của kế toán dịch vụ không quá cao, nhưng nếu chi tiêu hợp lý thì vẫn đủ để em tự trang trải cuộc sống. So với kế toán nội bộ, thu nhập khởi điểm của kế toán dịch vụ thường thấp hơn.

Tuy nhiên, kế toán dịch vụ lại có tiềm năng tăng lương nhanh hơn. Trong khi kế toán nội bộ thường có mức lương khá ổn định nhưng cơ hội thăng tiến không nhiều, thì ở mảng kế toán dịch vụ, hiệu quả làm việc được đánh giá định kỳ hằng năm, từ đó mở ra cơ hội tăng chức và điều chỉnh lương rõ ràng hơn.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu em muốn theo nghề kế toán dịch vụ, hãy chuẩn bị tinh thần để làm việc thường xuyên với những con số và áp lực đa nhiệm (multi-tasking). Công việc này đòi hỏi em phải xử lý nhiều đầu việc cùng lúc, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm khi khối lượng công việc tăng đột ngột. Nếu không có kỹ năng quản lý thời gian và sắp xếp công việc hiệu quả, em rất dễ rơi vào trạng thái quá tải.

Lý do nhiều người bỏ nghề là vì không chịu được áp lực này. Tuy nhiên, nếu em biết sắp xếp công việc hợp lý và rèn luyện khả năng làm việc hiệu quả, em sẽ có nhiều cơ hội phát triển trong nghề.

Lời khuyên: Hãy tập thói quen lập kế hoạch, ưu tiên công việc quan trọng và tận dụng công cụ hỗ trợ quản lý thời gian ngay từ khi còn đi học. Điều này sẽ giúp em thích nghi tốt hơn khi bước vào nghề.

Bài viết Kế toán dịch vụ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 35 
• Giới tính: Nữ
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 10 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Cao đẳng nghề du lịch Sài Gòn
• Số giờ làm hằng tuần: 48 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Nhà hàng Âu, quy mô 25-30 người

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Trách nhiệm chính của tôi tại nhà hàng bao gồm:

• Sắp xếp và phân công lịch làm việc cho nhân viên.
• Chuẩn bị và phối hợp tổ chức các sự kiện diễn ra tại nhà hàng.
• Theo dõi, giám sát các hoạt động vận hành hằng ngày.
• Xử lý các tình huống phát sinh liên quan đến khách hàng.
• Giám sát nhân viên trong ca làm việc, đảm bảo mọi quy trình được thực hiện đúng quy định.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Năm 2009, tôi chọn ngành nhà hàng khách sạn, vì nhận thấy ngành này tại thời điểm đó bắt đầu phổ biến. Công việc này có thể giúp bản thân tăng sự tự tin và khả năng ngoại ngữ, đặc biệt là khi làm việc trong môi trường quốc tế, tiếp xúc với người nước ngoài thường xuyên.

Quyết định này được đưa ra nhờ một người anh trong gia đình giới thiệu, và sau khi tìm hiểu thêm thì thấy phù hợp với định hướng của bản thân.

Sau khi tốt nghiệp, tôi bắt đầu công việc tại một nhà hàng nhỏ ở quận 2, TP. Hồ Chí Minh, nằm trong một khu phức hợp biệt lập dành cho người nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Sau hai năm gắn bó, tôi chuyển sang làm việc tại một nhà hàng mang phong cách Địa Trung Hải, cũng trong khu vực quận 2. Sau ba năm làm việc, khi nhà hàng có sự thay đổi về cơ cấu tổ chức, tôi được tin tưởng bổ nhiệm vào vị trí trưởng ca. Nhờ không ngừng học hỏi và nỗ lực thể hiện năng lực trong công việc, tôi tiếp tục được đề bạt lên vị trí quản lý nhà hàng.

Nếu chọn lại tôi vẫn lựa chọn ngành này, vì môi trường làm việc năng động, cởi mở, có nhiều điều để học hỏi về ẩm thực và văn hoá của từng quốc gia khác nhau, được gặp gỡ những vị khách thú vị đến từ nhiều quốc gia khác nhau, với những câu chuyện thú vị. Công việc này cũng khiến tôi cảm thấy tự tin hơn, có nhiều động lực để phấn đấu. Đây là những gì mà tôi tìm kiếm trong một công việc.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều tôi thích nhất ở công việc này là môi trường làm việc năng động và cởi mở. Tôi có cơ hội học hỏi nhiều về ẩm thực cũng như văn hoá của các quốc gia khác nhau, đồng thời được gặp gỡ những vị khách đến từ nhiều nơi trên thế giới với những câu chuyện rất thú vị. Công việc cũng giúp tôi trở nên tự tin hơn, có thêm động lực để phấn đấu và đặc biệt là tạo điều kiện để tôi phát triển khả năng ngoại ngữ.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Bên cạnh những điểm tích cực, công việc này cũng có những khía cạnh khiến tôi chưa thật sự thoải mái. Thời gian tăng ca hoặc làm ca đêm khá nhiều đôi khi ảnh hưởng đến sức khoẻ và sự cân bằng cá nhân của tôi. Ngoài ra, trong môi trường dịch vụ, tôi cũng phải tiếp xúc với một số khách hàng khó tính hoặc có yêu cầu chưa hợp lý. Những tình huống như vậy đôi lúc khiến tôi cảm thấy mất nhiều năng lượng.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Em sẽ cần trang bị cho mình thật kỹ về kiến thức, kỹ năng và cả thái độ để có thể hoàn thành được công việc này.

• Kiến thức:
  • Kiến thức cơ bản về ngành nhà hàng (setup bàn ăn theo các phong cách, hiểu biết về rượu và các thức uống căn bản, hiểu biết về các món ăn cơ bản theo các phong cách)
• Kỹ năng:
  • Ngoại ngữ tốt để giao tiếp một cách tự tin
  • Kỹ năng sắp xếp công việc
  • Kỹ năng giao việc
  • Kỹ năng tổ chức sự kiện
  • Kỹ năng giao tiếp và tạo thiện cảm
  • Kỹ năng phục vụ bàn (khui rượu, share thức ăn, dọn dẹp, …)
  • Kỹ năng pha chế
  • Kỹ năng giao tiếp nội bộ
• Thái độ:
  • Luôn thể hiện sự vui vẻ, cởi mở với khách hàng
  • Nhiệt tình đáp ứng các yêu cầu của khách hàng
  • Tiêu chuẩn cao trong công việc, dịch vụ
  • Ưu tiên về chất lượng sản phẩm, dịch vụ

Để thăng tiến hơn trong công việc thì em cần trau dồi thêm về: ngoại ngữ (tiếng Anh giỏi), thêm kiến thức về rượu và ẩm thực. Bên cạnh đó, kỹ năng sắp xếp, quản lý công việc tốt cũng là một trong các ưu tiên.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Hiểu lầm 1:  Quản lý nhà hàng là công việc tay chân

Lý do dẫn đến hiểu sai vì mọi người thường nhầm tưởng công việc nhà hàng với các nhà hàng tiệc cưới, quán nhậu, trong đó người quản lý chỉ là người điều phối công việc, không sử dụng nhiều các khả năng khác.

Hiểu lầm 2: Không có nhiều cơ hội thăng tiến

Lý do dẫn đến hiểu sai vì đa số mọi người nghĩ công việc nhà hàng ăn uống không phải là công việc đầu óc và rất nhàm chán. Vì vậy không có nhiều cơ hội thăng tiến. Ngoài ra, nhiều nhà hàng không có nhiều cấp bậc thăng tiến, nhưng ko phải toàn bộ đều như vậy.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Công việc này hoàn toàn có thể kiếm đủ thu nhập để tự nuôi bản thân khi mới ra trường.

Bởi vì ngoài khoản thu nhập chính là lương, sẽ còn có các khoản thu nhập khác, ví dụ tiền tips, tiền tăng ca.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Những lời khuyên mà tôi muốn dành cho các bạn muốn theo đuổi công việc này, đó là:

• Lưu tâm việc trau dồi ngoại ngữ, đây là lợi thế cạnh tranh lớn
• Không nên ngại việc khi làm ngành này, luôn sẵn sàng nhận những nhiệm vụ mà người chủ tin tưởng và giao phó
• Luôn nhiệt tình và cố gắng hết sức khi làm việc cho dù mức lương đang thế nào.
• Tìm hiểu về ẩm thực trong và ngoài nước, đặc biệt là về rượu để tư vấn cho khách hàng.

Bài viết Quản lý nhà hàng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.