• Tuổi: 28
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 3 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Tiến sĩ ngành Xử lý Tín hiệu (Signal Processing)
• Số giờ làm hằng tuần: 35 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty: Viện nghiên cứu khoa học công lập tại Pháp, ~ 600 nhân viên

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Công việc chính của tôi hiện nay là nghiên cứu và phát triển các phương pháp xử lý tín hiệu, cụ thể là xử lý dữ liệu ảnh siêu phổ (ảnh chụp từ vệ tinh, máy bay, drone, v.v.). 

Công việc bao gồm:

• Xây dựng mô hình toán học và các thuật toán để phân tích và xử lý dữ liệu (lọc nhiễu, ước lượng, phân loại, v.v.) để trích xuất thông tin hữu ích từ dữ liệu thô.
• Đánh giá kết quả, kiểm tra độ chính xác và độ tin cậy của dữ liệu và thuật toán.
• Viết báo cáo khoa học và công bố kết quả nghiên cứu, nhằm chia sẻ phương pháp mới với mọi người.

Công việc này giúp mọi người : 

• Khai thác hiệu quả hơn các hệ thống cảm biến hiện có.
• Cải thiện hệ thống quan sát trong các lĩnh vực như môi trường, nông nghiệp, quốc phòng hoặc y sinh.
• Giúp ra quyết định chính xác hơn nhờ dữ liệu được xử lý sạch, rõ và có ý nghĩa hơn.
• Góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu và uy tín khoa học của đơn vị thông qua các công bố quốc tế.

Bên cạnh việc nghiên cứu, tôi cũng tham gia giảng dạy trong trường đại học ở bậc Thạc sĩ, chủ yếu trong các môn: Toán Ứng dụng, Phân tích Dữ hiệu, Xử lý hình ảnh, Xử lý âm thanh, Xác suất Thống kê và Ước lượng.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi bắt đầu đến với ngành xử lý tín hiệu khá sớm, vào giai đoạn cuối những năm đại học. Khi đó, tôi được tiếp xúc với các môn như tín hiệu và hệ thống, xử lý tín hiệu số, toán ứng dụng, và đặc biệt là các bài toán phân tích dữ liệu từ tín hiệu thực tế. Tôi nhận ra rằng mình hứng thú với việc hiểu sâu cơ chế phía sau dữ liệu, không chỉ sử dụng công cụ có sẵn mà còn muốn biết vì sao thuật toán hoạt động và giới hạn của nó nằm ở đâu.

Ở thời điểm đó, quyết định chọn ngành chủ yếu là do bản thân tôi hơn là chịu ảnh hưởng từ gia đình hay bạn bè. Gia đình ủng hộ định hướng học tập nói chung, nhưng không can thiệp sâu vào việc chọn chuyên ngành. Bạn bè có người chọn hướng ứng dụng hoặc công nghiệp, có người đi dạy học, còn tôi thì bị thu hút bởi con đường nghiên cứu và đào sâu kiến thức. Đến hiện tại, điều này không thay đổi nhiều: tôi vẫn giữ động lực làm việc dựa trên sự tò mò khoa học và mong muốn hiểu bản chất vấn đề.

Sau khi tốt nghiệp, tôi tiếp tục học và làm nghiên cứu trong môi trường đại học và phòng thí nghiệm. Đây là một bước đi có tính lựa chọn rõ ràng, vì con đường nghiên cứu đòi hỏi thời gian dài và nhiều thử thách. Bước ngoặt lớn nhất là khi tôi bắt đầu làm việc với dữ liệu thực, cảm biến thật và các bài toán phức tạp hơn nhiều so với bài tập trên lớp. Khi đó, tôi nhận ra rằng nghiên cứu không chỉ là lý thuyết, mà còn gắn chặt với các ràng buộc kỹ thuật, sai số đo, và tính khả thi thực tế.

Trong quá trình này, cũng có những lúc tôi tự hỏi liệu mình có nên chuyển sang một hướng khác mang tính ứng dụng hoặc công nghiệp hơn hay không. Tuy nhiên, càng đi sâu, tôi càng thấy rõ giá trị của việc xây dựng phương pháp mới, đặt câu hỏi đúng và chấp nhận những giới hạn của mô hình. Chính điều đó khiến tôi quyết định gắn bó lâu dài với nghề nghiên cứu.

Nếu được chọn lại từ đầu, tôi vẫn sẽ chọn con đường này. Lý do là vì đây là công việc cho phép tôi học liên tục, suy nghĩ độc lập và đóng góp, dù nhỏ, vào tri thức chung. Với tôi, xử lý tín hiệu không chỉ là một nghề, mà là một cách tiếp cận vấn đề: quan sát, mô hình hóa, kiểm chứng và cải tiến.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều tôi thích nhất ở công việc của mình là sự kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và giảng dạy. Nghiên cứu cho phép tôi đào sâu vào các bài toán xử lý tín hiệu, thử nghiệm ý tưởng mới và biến dữ liệu phức tạp thành kiến thức có giá trị. Giảng dạy, ngược lại, giúp tôi hệ thống lại những kiến thức đó và truyền đạt chúng một cách rõ ràng, dễ hiểu cho sinh viên.

Hai hoạt động này bổ trợ cho nhau: nghiên cứu giúp bài giảng luôn cập nhật và có chiều sâu, còn giảng dạy buộc tôi phải nắm vững nền tảng, rèn luyện cách diễn đạt và nhìn vấn đề từ góc độ người học. Khi thấy sinh viên hiểu được một khái niệm khó hoặc áp dụng được kiến thức vào bài toán thực tế, tôi cảm nhận rất rõ ý nghĩa của công việc mình đang làm.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Điều tôi không thích nhất trong công việc là tính chậm và nhiều yếu tố không chắc chắn của quá trình nghiên cứu. Một ý tưởng có thể mất rất nhiều thời gian để kiểm chứng, và không phải lúc nào kết quả cũng rõ ràng hoặc như mong đợi. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn lớn và đôi khi gây cảm giác tiến triển chậm.

Bên cạnh đó, khối lượng công việc hành chính và thủ tục đi kèm với nghiên cứu và giảng dạy cũng khá nhiều. Những công việc này tuy cần thiết nhưng chiếm thời gian, làm giảm quỹ thời gian dành cho suy nghĩ khoa học, chuẩn bị bài giảng hoặc làm việc trực tiếp với sinh viên. Tuy vậy, tôi xem đây là những mặt khó tránh của nghề. Việc chấp nhận và học cách quản lý chúng là một phần của quá trình làm việc lâu dài trong môi trường học thuật.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Để làm tốt công việc nghiên cứu khoa học và giảng dạy trong xử lý tín hiệu, cần có nền tảng toán học vững (đại số tuyến tính, xác suất–thống kê), kiến thức cốt lõi về xử lý tín hiệu/ảnh, cùng kỹ năng lập trình (MATLAB, Python) và xử lý dữ liệu. 

Kỹ năng đọc – viết bài báo khoa học và trình bày ý tưởng cũng rất quan trọng.

Về thái độ, cần kiên nhẫn, trung thực khoa học và tinh thần tự học, vì nghiên cứu thường tiến triển chậm và nhiều thử nghiệm thất bại.

Nếu muốn phát triển lâu dài, các em nên củng cố nền tảng, rèn lập trình, đọc bài báo sớm và chủ động tham gia seminar, dự án nghiên cứu.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Một hiểu lầm phổ biến là cho rằng nghiên cứu khoa học chủ yếu là làm việc một mình, rất khô khan và xa rời thực tế. Thực tế, công việc này đòi hỏi trao đổi liên tục với đồng nghiệp, sinh viên và cộng đồng khoa học, và nhiều bài toán nghiên cứu xuất phát trực tiếp từ các hệ thống và dữ liệu thực.

Một hiểu lầm khác là nghĩ rằng nghiên cứu chỉ cần thông minh, không cần nhiều thời gian. Trên thực tế, phần lớn thời gian dành cho việc thử nghiệm, kiểm chứng, sửa sai và viết lại nhiều lần; sự kiên nhẫn và bền bỉ quan trọng không kém kiến thức.

Cuối cùng, nhiều người cho rằng giảng dạy và nghiên cứu là hai việc tách rời. Thực tế, hai hoạt động này hỗ trợ lẫn nhau: nghiên cứu giúp bài giảng có chiều sâu, còn giảng dạy giúp người làm nghiên cứu hiểu vấn đề rõ ràng hơn.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Khi mới ra trường, nếu em theo con đường nghiên cứu hoặc giảng dạy, thu nhập ban đầu thường đến từ học bổng cao học/ tiến sĩ, hợp đồng nghiên cứu hoặc trợ giảng. Mức thu nhập này đủ để tự trang trải chi phí sinh hoạt cơ bản, sống độc lập, nhưng thường không cao và khó tích lũy nhiều trong thời gian đầu.

Bù lại, công việc này mang tính ổn định dần theo thời gian và mở ra nhiều hướng phát triển sau đó: tiếp tục nghiên cứu, giảng dạy lâu dài, hoặc chuyển sang doanh nghiệp với nền tảng kỹ thuật và tư duy rất tốt. Nói cách khác, đây là con đường đầu tư dài hạn cho năng lực và sự nghiệp, hơn là thu nhập cao ngay từ đầu.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu em muốn theo nghề nghiên cứu và giảng dạy trong lĩnh vực xử lý tín hiệu, lời khuyên của tôi là xây nền tảng thật chắc từ sớm: toán, xử lý tín hiệu và lập trình. Đừng ngại học chậm nhưng phải hiểu sâu.

Hãy tham gia nghiên cứu càng sớm càng tốt (đồ án, seminar, nhóm nghiên cứu), vì công việc thực tế rất khác bài tập trên lớp. Đồng thời, rèn kỹ năng tự học và kiên nhẫn, vì con đường này dài và nhiều thử thách.

Cuối cùng, nên giữ tư duy mở: nghiên cứu không chỉ giới hạn trong học thuật, mà còn mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp khác. Điều quan trọng là học được cách suy nghĩ, đặt câu hỏi và giải quyết vấn đề một cách nghiêm túc.

Bài viết Nghiên cứu khoa học ngành Xử lý Tín hiệu (Signal Processing) đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 30
• Giới tính: Nữ
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 7 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Thạc sĩ Vi sinh vật học
• Các chứng chỉ chuyên môn: Cử nhân Sinh học – Đại học Khoa học Tự nhiên; Thạc sĩ Vi sinh vật học – Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Số giờ làm hằng tuần: 50 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty: Trung tâm Sinh học và Công nghệ sinh học – 30 nhân viên

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Trách nhiệm chính của tôi trong công việc hiện tại

• Thực hiện nghiên cứu chuyên môn

• • Thiết kế, triển khai, tối ưu và phân tích thí nghiệm về sinh học phân tử và công nghệ sinh học.
  • Đảm bảo dữ liệu thu được chính xác, trung thực và có giá trị khoa học.

• Quản lý và phát triển dự án nghiên cứu

• • Xây dựng đề tài, lập kế hoạch, báo cáo tiến độ.
  • Viết hồ sơ xin quỹ tài trợ trong và ngoài nước.
  • Điều phối hoạt động nghiên cứu với nhóm cộng sự và đối tác.

• Hướng dẫn và đào tạo

• • Hướng dẫn sinh viên thực tập, học viên cao học và cộng sự mới trong thao tác phòng thí nghiệm.
  • Chia sẻ kinh nghiệm về tư duy nghiên cứu, phương pháp xử lý số liệu, viết báo cáo khoa học.

• Hợp tác khoa học và công bố

• • Viết và đồng tác giả bài báo quốc tế.
  • Tham gia hội thảo, mở rộng mạng lưới hợp tác với các viện, trường và doanh nghiệp.

• Đảm bảo an toàn và quản lý thiết bị

• • Giám sát việc tuân thủ quy trình an toàn sinh học (Biosafety).
  • Bảo quản, vận hành, hướng dẫn sử dụng các thiết bị trọng điểm trong phòng thí nghiệm.

Giá trị công việc mang lại

• Đối với tổ chức (Trung tâm)

• • Cung cấp kết quả nghiên cứu mới để nâng cao uy tín khoa học, số lượng công bố và năng lực cạnh tranh.
  • Thu hút nguồn tài trợ và hợp tác quốc tế, góp phần phát triển trung tâm thành địa chỉ nghiên cứu uy tín.
  • Đào tạo nguồn nhân lực trẻ có tay nghề cao trong lĩnh vực sinh học và công nghệ sinh học.

• Đối với các bên liên quan

• • Đối với sinh viên, học viên: Cơ hội học hỏi, thực tập, tiếp cận kỹ thuật tiên tiến.
  • Đối với xã hội: Ứng dụng nghiên cứu vào y tế (chẩn đoán bệnh, vắc-xin), nông nghiệp (giống cây trồng, vi sinh vật có ích), môi trường (xử lý ô nhiễm sinh học).
  • Đối với đối tác doanh nghiệp: Cung cấp giải pháp khoa học – công nghệ, chuyển giao kỹ thuật, góp phần thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Trách nhiệm của tôi không chỉ là làm thí nghiệm, mà còn là kết nối tri thức – đào tạo con người – và mang nghiên cứu ra khỏi phòng lab để phục vụ cộng đồng.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Ngay từ khi còn là sinh viên, tôi đã có cơ hội tham gia nhóm nghiên cứu nhỏ của thầy cô ở trường đại học. Ban đầu, tôi chỉ phụ trách những công việc đơn giản như chuẩn bị mẫu, chạy gel, ghi chép số liệu. Tuy nhiên, những trải nghiệm đó giúp tôi quen với môi trường phòng thí nghiệm, hiểu rằng nghiên cứu không hào nhoáng mà đòi hỏi tính kỷ luật, sự kiên nhẫn và niềm đam mê thực sự.

Sau khi tốt nghiệp, tôi xin vào làm trợ lý nghiên cứu tại một phòng thí nghiệm của trung tâm. Những năm đầu, lương không cao và công việc khá nặng, nhưng tôi coi đó là bước khởi đầu để học hỏi. Dần dần, tôi được tin tưởng giao đề tài độc lập, tham gia hội thảo, rồi có bài báo đầu tiên đăng trên tạp chí quốc tế. Đó là dấu mốc giúp tôi gắn bó sâu hơn với nghề này.

Vì sao tôi chọn con đường này?

Đam mê khám phá sự sống: Tôi luôn tò mò về cách DNA, tế bào và protein vận hành. Việc hiểu được “ngôn ngữ của sự sống” khiến tôi cảm thấy hứng thú và muốn dành cả sự nghiệp để tìm hiểu.

Ứng dụng thực tiễn cho cộng đồng: Tôi nhận ra sinh học phân tử và công nghệ sinh học không chỉ là nghiên cứu lý thuyết, mà còn có thể giúp chẩn đoán bệnh, phát triển vắc-xin, tạo giống cây trồng bền vững, bảo vệ môi trường. Con đường này vừa thỏa mãn trí tò mò, vừa có ý nghĩa xã hội.

Cơ hội phát triển dài hạn: Nghiên cứu khoa học mở ra nhiều cánh cửa: công bố quốc tế, hợp tác toàn cầu, học bổng nâng cao trình độ, và cơ hội đóng góp lâu dài cho nền khoa học nước nhà.

Tóm lại, tôi đến với nghề từ những trải nghiệm nhỏ khi còn là sinh viên, nhưng chính đam mê khám phá – giá trị ứng dụng – và cơ hội phát triển lâu dài đã giữ tôi gắn bó với con đường nghiên cứu suốt 7 năm qua.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Khám phá những điều mới mẻ của sự sống

• Mỗi thí nghiệm đều như một hành trình mở ra “bí mật” của tế bào, gen và phân tử
• Tôi yêu thích cảm giác tìm ra một kết quả chưa ai biết trước đó, dù chỉ là một băng DNA sáng trên gel hay một biểu hiện protein bất ngờ
• Điều này cho tôi cảm giác mình đang góp một “viên gạch nhỏ” vào kho tàng tri thức nhân loại

 Ứng dụng khoa học vào đời sống

• Công việc nghiên cứu không chỉ dừng lại ở phòng thí nghiệm, mà có thể ứng dụng trong chẩn đoán bệnh, tạo giống cây trồng chịu hạn, phát triển vắc-xin, enzyme công nghiệp…
• Tôi thấy rõ ý nghĩa xã hội và nhân văn của nghề, giúp khoa học trở thành công cụ phục vụ con người và môi trường

 Tinh thần sáng tạo và thử thách

• Trong nghiên cứu, không có con đường cố định; tôi phải thiết kế thí nghiệm, giải quyết lỗi kỹ thuật, phân tích kết quả bất ngờ.
• Mỗi ngày là một thử thách trí tuệ, giúp tôi rèn luyện tư duy sáng tạo và khả năng kiên nhẫn.

Làm việc trong môi trường hợp tác quốc tế

• Tôi có cơ hội tham gia hội thảo, công bố quốc tế, trao đổi học thuật với các đồng nghiệp từ nhiều lĩnh vực khác nhau (sinh học, y học, nông nghiệp, tin sinh học).
• Tôi học hỏi được rất nhiều từ góc nhìn đa ngành và cảm thấy mình là một phần trong mạng lưới nghiên cứu toàn cầu.

 Ý nghĩa cá nhân – niềm vui và đam mê

• Tôi thực sự yêu thích việc đứng trong phòng thí nghiệm, cầm micropipette, quan sát tế bào dưới kính hiển vi, và ghi lại từng kết quả nhỏ.
• Công việc này nuôi dưỡng đam mê từ khi còn là sinh viên, cho tôi niềm vui mỗi khi tìm ra dữ liệu mới, dù đôi khi phải lặp đi lặp lại hàng trăm lần thí nghiệm.

Sự kết hợp giữa đam mê khám phá, ý nghĩa ứng dụng và cơ hội đóng góp cho khoa học & xã hội trở thành động lực để tôi gắn bó lâu dài với nghiên cứu sinh học phân tử.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Thí nghiệm thất bại nhiều lần

• Có những dự án tôi phải làm đi làm lại hàng chục lần, thậm chí hàng trăm lần thí nghiệm mà vẫn không đạt kết quả mong muốn. Điều này gây áp lực tâm lý đáng kể và đôi khi làm giảm động lực nghiên cứu.
• Trong nghiên cứu khoa học, thất bại là điều khó tránh khỏi; tuy nhiên, việc bỏ ra nhiều thời gian và công sức mà vẫn không thu được dữ liệu như mong muốn mới là điều khó chịu nhất.

 Thời gian làm việc kéo dài và không cố định

• Không ít ngày tôi phải ở lại phòng thí nghiệm đến tối muộn chỉ để chờ máy PCR chạy xong hay hoàn tất quy trình nuôi cấy.
• Công việc phụ thuộc vào tiến trình sinh học (chu kỳ tế bào, thời gian nuôi cấy, phản ứng enzyme), nên không thể “cắt ngang” theo giờ hành chính.

Áp lực công bố và xin tài trợ

• Ngoài thí nghiệm, tôi còn phải viết báo cáo, viết bài công bố khoa học, và chuẩn bị hồ sơ xin quỹ nghiên cứu.
• Nếu không có công bố và kinh phí, dự án sẽ bị gián đoạn; điều này tạo áp lực liên tục, đôi khi khiến tôi không có nhiều thời gian cho sáng tạo.

Nguy cơ rủi ro về an toàn sinh học

• Làm việc với vi sinh vật, hóa chất, phóng xạ hoặc mẫu bệnh phẩm luôn tiềm ẩn nguy cơ.
• Dù có quy định an toàn nghiêm ngặt, nhưng vẫn luôn tồn tại lo lắng về sức khỏe lâu dài khi tiếp xúc thường xuyên.

Sự chậm trễ do thủ tục hành chính

• Một số thí nghiệm cần hóa chất, enzyme, kit nhập khẩu nhưng thủ tục mua sắm, thông quan kéo dài khiến dự án bị trì hoãn.
• Sự chậm trễ ngoài mong muốn này làm gián đoạn mạch nghiên cứu, đôi khi khiến công việc bị “chững lại” hàng tuần, thậm chí hàng tháng.

Nhìn chung, điều tôi không thích nhất chính là: tính không chắc chắn (thất bại thí nghiệm, chậm tiến độ, áp lực công bố) và sự phụ thuộc vào yếu tố ngoài chuyên môn (thủ tục, kinh phí, trang thiết bị). Tuy nhiên, tôi coi đó là một phần tất yếu của nghề nghiên cứu và cũng chính là lý do khiến thành công trở nên có giá trị hơn.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Để có thể hoàn thành tốt công việc này, tôi khuyến khích các em nên có sự chuẩn bị kỹ càng về kiến thức, kỹ năng chuyên môn và các kỹ năng bổ trợ.

• Kiến thức chuyên môn
  • Nắm vững sinh học phân tử, di truyền học, công nghệ sinh học, sinh học tế bào.
  • Hiểu rõ nguyên lý và ứng dụng của các kỹ thuật: PCR, điện di, nuôi cấy tế bào, giải trình tự DNA, Western blot, ELISA, CRISPR/Cas9…
  • Có kiến thức cơ bản về tin sinh học để phân tích dữ liệu lớn (genomics, transcriptomics, proteomics).
• Kỹ năng chuyên môn trong phòng thí nghiệm
  • Thao tác chuẩn xác với micropipette, tủ an toàn sinh học, máy PCR, máy ly tâm, kính hiển vi, máy đọc quang phổ.
  • Thiết kế thí nghiệm, xử lý mẫu và phân tích kết quả.
  • Biết cách xử lý sự cố, tối ưu hóa quy trình khi thí nghiệm không cho kết quả như mong muốn.
• Kỹ năng bổ trợ
  • Kỹ năng viết báo cáo, công bố khoa học bằng tiếng Việt và tiếng Anh.
  • Kỹ năng phân tích dữ liệu (sử dụng phần mềm thống kê, R, Python, hoặc các công cụ sinh học tính toán).
  • Kỹ năng làm việc nhóm trong môi trường nghiên cứu đa ngành.
  • Kỹ năng thuyết trình, phản biện để bảo vệ ý tưởng, báo cáo tại hội nghị, seminar.
• Thái độ và phẩm chất nghề nghiệp
  • Tỉ mỉ, kiên nhẫn, cẩn thận trong từng thao tác.
  • Trung thực trong nghiên cứu, không gian dối số liệu.
  • Có tinh thần học hỏi, sẵn sàng cập nhật công nghệ và kiến thức mới.
  • Chịu được áp lực (thời gian dài, thí nghiệm thất bại, cạnh tranh học thuật).

Bên cạnh đó, để có thể thăng tiến trong công việc, em nên trau dồi nâng cao trình độ học vấn của mình, trang bị thêm các kỹ năng khác ngoài kỹ năng chuyên môn.

• Trình độ học vấn cao hơn
  • Học thạc sĩ, tiến sĩ trong lĩnh vực sinh học phân tử, công nghệ sinh học hoặc y sinh học.
  • Tham gia các khóa học chuyên sâu, chứng chỉ quốc tế.
• Kỹ năng nghiên cứu nâng cao
  • Làm chủ các công nghệ mới: chỉnh sửa gen (CRISPR), giải trình tự thế hệ mới (NGS), công nghệ tế bào gốc, proteomics.
  • Nâng cao kỹ năng phân tích dữ liệu sinh học lớn (bioinformatics, AI trong sinh học).
• Kỹ năng quản lý và lãnh đạo
  • Biết cách quản lý dự án, phân công công việc cho nhóm nghiên cứu.
  • Trau dồi khả năng viết đề tài, xin quỹ nghiên cứu trong và ngoài nước.
• Kỹ năng ngoại ngữ và giao tiếp khoa học quốc tế
  • Tiếng Anh chuyên ngành tốt để đọc tài liệu, công bố bài báo, thuyết trình ở hội thảo quốc tế.
  • Mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế để có nhiều cơ hội nghiên cứu.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Công việc này có thể giúp em tự nuôi sống bản thân khi mới ra trường, nhưng không dư dả nhiều. Thông thường, các bạn mới ra trường sẽ bắt đầu với vị trí trợ lý nghiên cứu, kỹ thuật viên hoặc cán bộ hợp đồng trong phòng thí nghiệm. Ở Việt Nam hiện nay, mức lương đủ để trang trải sinh hoạt cơ bản – ăn ở, đi lại, một phần chi phí học tập – nhưng chưa thực sự cao so với công sức bỏ ra.

Tuy nhiên bên cạnh lương, tôi muốn chia sẻ thêm một vài góc nhìn khác cho các em.

 Điểm cộng của nghề

• Em được tiếp xúc trực tiếp với thiết bị, công nghệ hiện đại, có cơ hội học hỏi kinh nghiệm thực tế.
• Có thể tham gia các dự án hợp tác trong và ngoài nước, nhận thêm phụ cấp, học bổng hoặc kinh phí nghiên cứu.
• Nếu kiên trì, em sẽ có cơ hội học cao hơn (thạc sĩ, tiến sĩ) với học bổng, khi đó tài chính sẽ ổn định và tốt hơn.

 Điểm em cần lưu ý

• Nghề nghiên cứu không phải là con đường nhanh để làm giàu. Thu nhập khởi điểm thường thấp hơn so với các lĩnh vực ứng dụng trực tiếp (công ty dược, công nghệ sinh học ứng dụng, công ty thiết bị y sinh).
• Muốn “tự nuôi mình” thoải mái hơn, em có thể kết hợp vừa nghiên cứu vừa nhận thêm dự án dịch vụ (phân tích mẫu, hợp tác với doanh nghiệp).

Điểm mạnh của nghề này nằm ở tri thức, cơ hội phát triển lâu dài và thăng tiến về chuyên môn, chứ không phải lợi ích kinh tế ngay lập tức. Nếu em chọn nghiên cứu, hãy xác định: niềm đam mê và cơ hội phát triển lâu dài quan trọng hơn thu nhập ban đầu.

Nếu muốn ổn định tài chính nhanh, em có thể làm ở công ty công nghệ sinh học, phòng xét nghiệm y tế, công ty nông nghiệp công nghệ cao, sau đó quay lại nghiên cứu khi có nền tảng vững chắc.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Khi nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp của tôi, có thể chia ra thành các giai đoạn chính

Giai đoạn đầu (1–2 năm):
Sau khi ra trường, tôi bắt đầu ở vị trí trợ lý nghiên cứu/kỹ thuật viên. Lúc đó lương không cao, công việc chủ yếu là hỗ trợ thí nghiệm, chuẩn bị mẫu, ghi chép. Nhưng chính giai đoạn này giúp tôi rèn tính kỷ luật, kỹ năng thao tác chuẩn và làm quen với môi trường nghiên cứu.

Giai đoạn tiếp theo (3–5 năm):
Tôi bắt đầu có cơ hội làm nghiên cứu chính, đứng tên trong báo cáo khoa học, bài báo, và được giao phụ trách một số đề tài nhỏ. Đây là giai đoạn rất quan trọng vì tôi vừa phải tự chủ về thí nghiệm, vừa học cách viết báo cáo, xin tài trợ, hợp tác với nhóm nghiên cứu khác.

Đến hiện tại (6–7 năm):
Tôi đã tham gia quản lý nhóm nhỏ, hướng dẫn sinh viên thực tập và đồng nghiệp mới. Công việc không chỉ là làm thí nghiệm mà còn là định hướng nghiên cứu, quản lý tiến độ, mở rộng hợp tác. Tôi nhận ra rằng: nghiên cứu khoa học là con đường dài hạn, càng đi sâu càng đòi hỏi kỹ năng lãnh đạo và khả năng kết nối quốc tế.

Lời khuyên tôi muốn dành cho em nếu muốn theo nghề này, từ kinh nghiệm của chính mình đó là:

• Xác định rõ đam mê và kiên nhẫn: Nghiên cứu khoa học không phải ngày nào cũng có kết quả ngay lập tức. Sẽ có nhiều thất bại, nhiều hôm phải ở lại phòng lab đến khuya. Nếu em thực sự yêu thích khám phá khoa học, em sẽ thấy xứng đáng.
• Trau dồi kiến thức nền thật vững chắc: Sinh học phân tử, công nghệ sinh học, di truyền học, tin sinh học là những nền tảng bắt buộc. Hãy học thêm công nghệ mới (CRISPR, NGS, bioinformatics, AI trong sinh học). Việc nắm giữ công nghệ mới sẽ đem lại lợi thế cạnh tranh lớn hơn.
• Tận dụng mọi cơ hội thực tập và dự án: Khi còn là sinh viên, hãy xin tham gia lab nghiên cứu, dự án khoa học trẻ, các cuộc thi khoa học. Kinh nghiệm thực tế trong phòng thí nghiệm và “sờ tay vào máy móc” quan trọng hơn điểm số lý thuyết.
• Ngoại ngữ là chìa khóa: Tiếng Anh giúp em đọc tài liệu mới, viết bài báo, dự hội thảo, và mở cơ hội du học hoặc hợp tác quốc tế. Nếu muốn phát triển xa hơn trong nghề, tiếng Anh không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc.
• Mở rộng kỹ năng ngoài chuyên môn

Học phân tích dữ liệu, thống kê, viết báo cáo, thuyết trình.

Kỹ năng mềm như làm việc nhóm, quản lý thời gian, lãnh đạo nhóm nhỏ cũng sẽ rất cần thiết khi em tiến xa hơn.

• Chuẩn bị tâm thế về tài chính: Thu nhập giai đoạn đầu chưa cao, đủ sống nhưng không dư dả. Nhưng giá trị lớn nhất của nghề này là kiến thức, mối quan hệ khoa học, và cơ hội phát triển dài hạn.
• Tìm người thầy (mentor) tốt: Một người hướng dẫn tận tâm sẽ giúp em đi nhanh hơn nhiều, tránh được sai lầm, và mở ra cơ hội nghiên cứu – học bổng – hợp tác quốc tế.

Để theo nghề nghiên cứu, hãy chuẩn bị tinh thần cho một con đường dài hơi, nhiều thử thách nhưng cũng đầy ý nghĩa. Đam mê sẽ là động lực, còn kiến thức + kỹ năng + ngoại ngữ sẽ là chìa khóa mở ra cánh cửa sự nghiệp.

Bài viết Chuyên viên phòng lab của Trung tâm Sinh học và Công nghệ Sinh học đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 25
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 4 năm
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Cử nhân Toán, Vật lý lượng tử và Thiên văn học, Thành viên danh dự của Hiệp hội Vật lý Danh giá Mỹ
• Số giờ làm hằng tuần: 30 giờ/tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Phòng thí nghiệm của một trường Đại học, quy mô 6 thành viên

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

• Tham gia thí nghiệm Mô phỏng hố đen trong phòng thí nghiệm và đo phóng xạ Hawking bằng cách sử dụng mạch siêu dẫn Josephson và vật liệu meta. 
• Làm công việc đo lường, ghi chép và báo cáo số liệu.
• Công việc này mang đến những số liệu cần thiết cho Giáo sư để có thể rút ra kết luận chính xác đối với dự án và bài báo nghiên cứu.
• Qua việc nghiên cứu, thí nghiệm, chúng tôi tìm hiểu những gì xảy ra bên trong hố đen và áp dụng vào trong máy tính lượng tử (sử dụng để mô phỏng các cấu trúc phức tạp trong vật lý như cấu trúc bên trong con người, kim cương, hệ sao, v.v.), từ đó phát triển tri thức nhân loại.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Ban đầu khi nộp hồ sơ vào Đại học, tôi xác định theo đuổi chuyên ngành Toán. Thế nhưng đến năm 2, tôi mới được chọn chuyên ngành. Khi đó, tôi quyết định lựa chọn chuyên ngành Vật lý lý thuyết và được giáo sư ở trường Đại học giao cho công việc đầu tiên, đó là làm giám sát phòng thí nghiệm cho sinh viên ở các lớp căn bản. 

Tôi chọn con đường Vật lý do được truyền cảm hứng bởi các nhà khoa học nổi tiếng, đặc biệt là Brian Cox – một giáo sư tại Cambridge, hiện đang làm việc tại Đại học Manchester, Vương Quốc Anh. Một lý do nữa khiến tôi quyết tâm theo đuổi đam mê này, đó là vì tôi tìm thấy sự thú vị của bộ môn Vật lý. Tôi nhận ra Vật lý là môn khoa học tiên phong, đi đầu trong mọi lĩnh vực, cũng như có độ khó cao nhất trong tất cả các chuyên ngành. Điều đó không làm tôi nản lòng, ngược lại, nó lại là một phần khiến cho công việc trở nên thú vị. Ban đầu, gia đình có ngăn cản nhưng không thể thay đổi lựa chọn của tôi, tôi vẫn quyết tâm theo đuổi đến cùng. Nếu được chọn lại, tôi vẫn không thay đổi quyết định này.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Hằng ngày, tôi đều đến phòng thí nghiệm, nhìn máy tính, đọc số và ghi chép lại số liệu.

5. Anh/chị thích và không thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

• Thích nhất: Tôi thích nhất việc có thể học hỏi nhiều thứ, hiểu biết nhiều điều mà chưa tới 1% dân số biết (trên thế giới chỉ có khoảng 600 – 700 nghìn người nghiên cứu Vật lý lý thuyết).
  
• Không thích: Điều tôi không thích nhất, đó là công việc không quá nặng nhưng lại đòi hỏi phải dành nhiều thời gian ở phòng lab, với độ tập trung cao. Vì thế, tôi có rất ít thời gian cho bản thân.

6. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

• Kiến thức: Môn Vật lý lý thuyết hay công việc nghiên cứu đòi hỏi bạn phải nắm vững các kiến thức chuyên ngành trên trường lớp. 
• Kỹ năng: Kỹ năng phòng lab, ghi chép, cài đặt mạch điện, đọc số liệu.
• Thái độ: Kiên nhẫn, tỉ mỉ. Trong nghiên cứu các môn tự nhiên, bạn có thể bỏ ra cả năm trời làm việc nhưng chỉ nhận lại một con số 0 là chuyện quá bình thường. Mọi lỗi lầm trong phòng lab đều có thể dẫn đến kết quả sai và phải làm lại bước đó rất nhiều lần, tốn rất nhiều thời gian.
• Để thăng tiến trong giới Vật lý thì không có con đường tắt nào cả. Bạn bắt buộc phải dành rất nhiều thời gian để học hỏi và trải nghiệm.

7. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Mọi người thường nghĩ rằng, học Vật lý hay làm Vật lý thì không áp dụng được gì vào cuộc sống. Đây là suy nghĩ khá ngớ ngẩn, vì tất cả mọi thứ đều liên quan đến Vật lý (ngay cả nền kinh tế cũng vậy). Những người làm Vật lý là những người làm kiểm soát chất lượng. Tất cả các ngành sản xuất đều cần những người như vậy để kiểm tra hệ số, đảm bảo chất lượng. Chẳng hạn, để xác định khối bê tông làm đường/nhà, cần có một nhà Vật lý để xác định độ dày/mỏng, trọng lượng có thể chịu được lực; hoặc khi làm cửa, nhà Vật lý cần nghiên cứu một hệ số xác định tốc độ đóng vừa phải để cửa không đóng quá nhanh hoặc quá chậm.

Lý do tại sao mọi người nghĩ như vậy, thường sẽ có 2 trường hợp: Một là, mọi người cho rằng nghiên cứu Vật lý sẽ không có nhiều tiền. Hai là, đa số mọi người thường thiếu góc nhìn để hiểu rằng Vật lý là môn tiên phong, mà thứ đi đầu thì không ai có thể chỉ được đúng hướng cả. Ví dụ, khi con người mới tìm ra electron và proton, không ai hình dung được chúng sẽ được áp dụng như thế nào vào cuộc sống. Dần dần, chúng ta tìm ra cách lợi dụng điện tích của chúng để tạo ra dòng điện, từ đó tạo ra một cuộc cách mạng trên toàn cầu về thiết bị điện, mở ra cuộc sống hiện đại như bây giờ.

8. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Công việc này sẽ khó có thể nuôi bạn khi ra trường vì lương khá thấp. Nếu làm vì đam mê thì có thể gắn bó lâu dài.

9. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Bạn phải có nghề tay trái đủ mạnh để có thể phát triển tốt trong lĩnh vực nghiên cứu học thuật. Tất cả các Giáo sư đều phải chấp nhận đi dạy ở nhiều trường Đại học để có thể chi trả sinh hoạt phí và thực hiện các dự án nghiên cứu của bản thân. Bạn có thể theo dõi The Physics News và Brian Cox để hiểu hơn về công việc này.

Bài viết Trợ lý phòng thí nghiệm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 27
• Giới tính: Nữ
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 5 năm
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Thạc sĩ Tin sinh học
• Các chứng chỉ chuyên môn (nếu có): 
  • Cử nhân Công nghệ Sinh học (Trường Đại học Quốc tế – ĐHQG TP.HCM) 
  • Đang học Thạc sĩ Tin sinh học (Đại học Quốc lập Đài Loan)
• Số giờ làm hằng tuần: 40 tiếng/tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): 
  • Công ty cũ (2019 – 2022): Startup – 15 người
  • Hiện tại: Bệnh viện Nhi Đại học Quốc lập Đài Loan – 500 người

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Công việc hiện tại: Nghiên cứu và cải tiến pipeline, giải trình tự gene người, ứng dụng cao ở trẻ em có đột biến gene gây nên bệnh. 

Giá trị đem lại cho công ty và các bên liên quan:

• Giá trị trị cho bác sĩ: cung cấp chẩn đoán cho bác sĩ về những căn bệnh đột biến mà các xét nghiệm thông thường không thể xác định được.
• Giá trị cho bệnh nhân: 
  • Điều trị trúng đích cho bệnh nhân.
  • Tư vấn di truyền cho gia đình bệnh nhân (Ví dụ: thông tin cho ba mẹ về đột biến gene của con cái và đề xuất phương án phù hợp).

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Từ nhỏ, tôi đã có đam mê đặc biệt với môn Sinh học. Khi bước chân vào cánh cửa Đại học, cảm thấy ngành Công nghệ sinh học đáp ứng được nguyện vọng cá nhân nên tôi đã lựa chọn đi theo con đường này. Những ngày đầu tiên ra trường và đi làm, được tiếp xúc nhiều với môi trường thực tế, tôi nhận ra đây là một lĩnh vực mới và có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai (bao gồm phúc lợi và khả năng của bản thân). Đồng thời, nó còn đóng góp rất tích cực vào sự phát triển của nền y học nước nhà. Tuy nhiên, Việt Nam chưa có chương trình đào tạo ngành Tin sinh học bậc Thạc sĩ nên tôi quyết định đi du học và làm việc tại Đài Loan.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích và không thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Thích nhất:

• Được làm đúng đam mê của bản thân
• Được giúp đỡ và hỗ trợ người khác
• Được gặp các ca bệnh đa dạng, điêu này khiến công việc luôn mang đến sự mới mẻ, thử thách mà không bị nhàm chán

Không thích nhất:

• Mệt mỏi do phải tiếp xúc với máy móc nhiều
• Nhiều lúc cảm thấy bất lực vì biết được nguyên nhân gây bệnh nhưng không giúp gì được cho bệnh nhân vì bệnh quá hiếm

6. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Để hoàn thành tốt công việc, cần:

• Kiến thức chuyên môn phải rất vững vàng
• Đòi hỏi sự cập nhật kiến thức mới mỗi ngày
• Phải rất giỏi tiếng Anh, đặc biệt là tiếng Anh chuyên ngành
• Phải học thêm các kiến thức bổ trợ khác như lập trình, sử dụng thành thạo máy móc,v.v.

Muốn thăng tiến, cần:

• Học và lấy bằng Tiến sĩ
• Không ngừng trau dồi kiến thức và tính kiên nhẫn
• Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm với nhiều phòng/ban
• Trau dồi kỹ năng phân tích dữ liệu

7. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Tôi thường bị hiểu lầm là bác sĩ, hoặc nhiều người không hiểu được tầm quan trọng của ngành mình học và làm. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc ngành này chưa phổ biến ở Việt Nam.

8. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Từ trải nghiệm cá nhân, công việc này chỉ có thể đáp ứng được mức sống tối thiểu tại đô thị lớn như TP.HCM.

9. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

• Không ngừng học hỏi
• Linh động trong tối ưu hóa nguồn lợi của tổ chức
• Phải chọn được ngách đúng với nguyện vọng bản thân và đáp ứng được nhu cầu của thị trường
• Phải có mạng lưới mối quan hệ tốt, chất lượng
• Phải có sự kiên trì

10. [Dành cho anh/chị đã làm 2 công việc khác nhau trở lên] Vì sao anh/chị chuyển việc?

Tôi chuyển việc vì:

• Công việc cũ chưa được đào sâu vào chuyên môn Tin sinh học do những hạn chế về đào tạo tại Việt Nam.
• Sự thay đổi này giúp kiến thức và kỹ năng chuyên môn của tôi được củng cố, đồng thời tạo điều kiện để tôi được học thứ mình muốn.

11. [Dành cho anh/chị đã làm 2 công việc khác nhau trở lên] Anh/chị đã chuẩn bị như thế nào cho bước chuyển đổi công việc của mình (kiến thức, kỹ năng, quan hệ xã hội, tài chính,..)?

• Tự tìm hiểu các yêu cầu kiến thức của ngành định theo đuổi
• Phải kiên trì
• Chuẩn bị kỹ luận văn và kế hoạch học tập để xin học bổng toàn phần
• Cùng với đó, phải duy trì các công việc part time khác để trang trải chi phí sinh hoạt ở Đài Loan

Bài viết Nhà khoa học Tin sinh học đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 42
• Giới tính: Nữ
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 20 năm 
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Đại học, ngành công nghệ sinh học
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Viện nghiên cứu với quy mô 50 người.

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Nghiên cứu sinh học là một ngành rộng, trong đó, tôi làm về vi sinh. Trong vi sinh lại có nhiều mảng và tôi đang làm chuyên sâu về nấm men.

Tôi là nghiên cứu viên thuộc Trung tâm nguồn gen vi sinh vật quốc gia (thuộc Viện vi sinh vật và công nghệ quốc gia, Đại học Quốc gia Hà Nội). 

Đây là nơi nghiên cứu, lưu giữ, bảo tồn các nguồn gen vi sinh vật của quốc gia, các nguồn gen về vi khuẩn, xạ khuẩn, nấm men, nấm sợi, nấm lớn, tảo. 

Công việc của tôi là sưu tập, tuyển chọn các chủng vi sinh vật, sau đó, khai thác, nghiên cứu các đặc tính của chúng để ứng dụng vào các lĩnh vực như dược phẩm, thực phẩm, mỹ phẩm, chế phẩm cho chăn nuôi, thủy sản, chế phẩm giúp xử lý môi trường.

Chúng tôi giúp bảo tồn nguồn giống vi sinh vật chuẩn, phong phú, có nhiều ứng dụng (nguồn quý).

Để dễ hình dung hơn về ứng dụng của quá trình nghiên cứu vi sinh vật, các bạn có thể hình dung vi sinh vật giúp lên men sữa chua, lên men bánh mì, bánh bao, rượu bia…. 

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi tự chọn nghề này do từ nhỏ tôi đã thích trồng cây, nấu ăn…. Tôi chọn công nghệ sinh học, là ngành học gần gũi với cuộc sống, gắn liền với cuộc sống chúng ta. 

Tôi không hối hận khi chọn nghề này, ngọn lửa đam mê trong tôi cháy bỏng hơn khi thấy ứng dụng của quá trình nghiên cứu giúp ích cho đời sống, các sản phẩm ấy an toàn hơn cho sức khỏe con người và giúp bảo vệ môi trường. 

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Trong khoảng 8 giờ làm việc của một ngày:

• Tôi thường dành 2 đến 3 giờ để nghiên cứu tài liệu, làm báo cáo hoặc giải quyết công việc hành chính khác. 
• Tôi dành 5 đến 6 tiếng mỗi ngày ở trong phòng thí nghiệm/phòng lab để làm các việc như: nuôi cấy vi sinh vật, quan sát hình thái của vi sinh vật qua kính lúp và kính hiển vi, làm thí nghiệm hóa sinh, hóa lý giúp tìm ra các đặc tính enzyme hoặc probiotic hay các đặc tính của vi sinh vật giúp hạn chế bệnh tiểu đường, cao huyết áp…

Tôi làm 5 ngày/tuần. Thỉnh thoảng, tôi làm thí nghiệm qua đêm để theo dõi quá trình phát triển của vi sinh vật (khi quá trình phát triển này kéo dài thời gian đòi hỏi tôi phải ở lại phòng thí nghiệm). Thường các nhà nghiên cứu có lúc phải làm thí nghiệm qua đêm nên không bị  quá gò bó vào khung giờ hành chính.

5. Anh/chị thích và không thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Tôi thích công việc của mình khi tôi tìm ra được những chủng vi sinh vật có nhiều đặc tính quý, giúp ích cho cuộc sống. 

Điểm không thích: Khi tôi đang say sưa nghiên cứu một công trình nhưng không đủ điều kiện vật chất để tiếp tục các nghiên cứu sâu. Việc nghiên cứu sâu thường tốn kém nên đôi lúc tôi không có đủ điều kiện để thỏa mãn đam mê trong nghiên cứu. Những lúc như vậy, chúng tôi cố gắng tìm cách thay thế các mặt hàng phục vụ nghiên cứu đắt tiền bằng cái rẻ hơn, ví dụ: thay hóa chất nuôi cấy chủng vi sinh vật đắt tiền bằng các thứ tự làm từ thực phẩm. Vi sinh vật cũng như con người, cũng phải “ăn uống”, khi không đủ kinh phí mua thức ăn tinh khiết cho vi sinh vật như cao thịt bò, chúng tôi đun thịt bò lấy nước thịt thay thế. Trong một số trường hợp khác, chúng tôi chiết xuất từ rau quả, như: lấy protein từ hạt đậu, lấy khoáng chất và vitamin từ củ quả… Thu nhập không cao cũng là một yếu tố dễ làm nản lòng, nên làm nghề này cần có sự yêu thích thực  sự.

6. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Tôi muốn nhắn nhủ các em còn đi học hoặc đang chuẩn bị theo nghề này:

• Khi còn học phổ thông, các em nên tập trung lưu ý hơn đến kiến thức sinh học. 
• Kỹ năng tiếng Anh thật sự cần thiết vì các nguồn tài liệu hay và quý chủ yếu bằng tiếng Anh (các bài báo, tạp chí, công trình nghiên cứu quốc tế,….), mình học hỏi được nhiều thứ từ cách họ làm.
• Nghề này cần sự tỉ mỉ, cẩn thận và rất cần sự say mê thực sự, có như vậy khi gặp khó khăn mới dễ vượt qua. 

Ngoài ra, các em có thể tham khảo tạp chí công nghệ sinh học để hiểu hơn về lĩnh vực này.

7. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Tôi không thấy có sự hiểu lầm gì về nghề tôi đang làm.

8. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Tôi thấy nghề này có thu nhập hạn chế, nhưng có thể nuôi sống một người khi mới ra trường. 

9. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Muốn theo nghề này, các bạn cần có đam mê. 

Đây là một ngành rất rộng, khó ai biết tường tận được hết. Vì vậy, các em hãy tìm điểm mạnh của mình trong một lĩnh vực nào đó và hãy tự tin.

Các em hãy dám mơ ước, hành động vì mơ ước của mình, gặp khó khăn thì hãy bền chí, mọi việc đều có cách giải quyết.

(Nếu muốn theo nghề, các em có thể thử tìm hiểu nhà máy sản xuất bánh kẹo hoặc rượu bia hoặc sữa, hãy tìm hiểu kỹ kiến thức về lĩnh vực đó, tìm hiểu thực thế công ty nhé).

10. Vì sao anh/chị chuyển việc?

Khi còn đi học, tôi được học nhiều môn thú vị như lên men sữa, công nghệ sản xuất bánh kẹo, rượu bia, hay các công nghệ phù hợp với cuộc sống hiện đại như công nghệ di truyền (ADN).

Khi đi làm, đầu tiên tôi làm cho công ty sản xuất bánh kẹo. Sau đó, tôi chuyển sang công ty  sản xuất sữa; ở công ty này, tôi học được cách làm việc chuyên nghiệp hơn, đặc biệt trong việc lập báo cáo, lập kế hoạch với các thời hạn cụ thể. Tôi thấy thú vị khi hiểu được quá trình  sản xuất thực phẩm. Đồng thời, công việc này cũng dễ hơn công việc nghiên cứu chuyên sâu nên phù hợp với tôi lúc con còn nhỏ.

Sau đó, tôi muốn tìm hiểu sâu hơn, rộng hơn, tìm ra các nguồn gốc liên quan đến vi sinh vật để ứng dụng vào sản xuất. Các chế phẩm vi sinh vật rất có ích, có thể thay thế chế phẩm hóa học (men tiêu hóa, thực  phẩm chức năng,…) giúp tăng chất lượng cuộc sống, giúp con người dùng sản phẩm gần gũi thiên nhiên hơn. Vì vậy, tôi đã chuyển sang Viện nghiên cứu.

11. Anh/chị đã chuẩn bị như thế nào cho bước chuyển đổi công việc của mình (kiến thức, kỹ năng, quan hệ xã hội, tài chính…)?

Tôi chuẩn bị tâm lý, kiến thức, quan hệ xã hội cho bước chuyển đổi công việc như: chuẩn bị tâm lý vững vàng hơn cho môi trường làm việc mới, nghiên cứu thêm tài liệu, học hỏi từ bạn bè, và tôi luôn tự nhủ là không có việc gì khó, cần phải bền chí. Ngoài ra, khi tôi chủ động tìm công việc mới, tôi cũng tìm nhiều kênh, trong đó có hỏi bạn bè, thấy tôi say mê, bạn bè lại giới thiệu thêm cho tôi các lựa chọn công việc.

Đam mê với nghề là vô cùng quan trọng các em ạ!

Bài viết Nhà sinh học đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

1. Thông tin căn bản

• Tuổi: 50
• Giới tính: Nữ
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 25
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Thạc sĩ Khí tượng
• Các chứng chỉ chuyên môn: Dự báo viên Khí tượng hạng 2
• Số giờ làm hằng tuần: 40-48 giờ
• Loại hình & quy mô công ty: 140-150 người

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Đưa ra các thông tin dự báo, cảnh báo thời tiết, thiên tai cho khu vực Việt Nam và Đông Nam Á.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Ban đầu tôi thích trở thành giáo viên hoặc thành bác sĩ. Tuy nhiên, sau khi không đỗ Đại học Y Hà Nội, tôi đã chuyển sang học ngành Khí tượng theo truyền thống của gia đình, gia đình tôi có bố mẹ làm cùng nghề này. Tuy nhiên, ngành khí tượng cũng là một ngành tôi thấy hứng thú. Điều đó đã khiến tôi gắn bó với nghề cho tới bây giờ.

Sau khi tốt nghiệp, tôi công tác tại Trung tâm Quốc gia Dự báo Khí tượng Thủy văn, nay đổi tên là Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia. Tôi làm liên tục tại đó cho tới hiện nay.

Nếu chọn lại nghề, tôi vẫn chọn 1 trong 3 nghề là: bác sĩ, giáo viên và dự báo viên khí tượng.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Do đặc thù của dự báo viên khí tượng có thể làm các vị trí khác nhau trong ca trực nên rất khó để có thể liệt kê theo thời gian giống một ngày thông thường. Cụ thể như sau:

• Thời gian làm việc có thể khác nhau: Có ca trực làm hành chính, có ca trực làm đêm, có ca trực làm 8h, 9h hoặc 12h liên tục.
• Tùy thuộc vị trí trong ca mà có thể trình tự công việc khác nhau. Tuy nhiên, chung nhất vẫn là phân tích số liệu, theo dõi phát hiện hiện tượng, đưa ra thông tin dự báo, cảnh báo.
• Công việc có thể khác nhau tùy thuộc vị trí ca trực và tùy thuộc vào điều kiện thời tiết, thiên tai (bão, lũ, mưa lớn, dông lốc…)

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

• Theo dõi các biến đổi của bầu khí quyển và đưa ra những dự báo, cảnh báo kịp thời luôn là những thách thức. Chính vì vậy công việc luôn có áp lực nhưng cũng khiến cho nó trở nên không nhàm chán.
• Ý nghĩa của công việc đối với cộng đồng cũng là một động lực lớn đối với các dự báo viên. Theo thống kê, những thập kỷ gần đây thiên tai ngày một nhiều hơn nhưng thiệt hại về sinh mạng con người đã giảm đi đáng kể. Đó là một phần đóng góp của những thông tin dự báo, cảnh báo.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

• Môi trường làm việc quá chuyên biệt, ít có cơ hội tiếp xúc với bên ngoài.
• Làm việc ca kíp, cường độ công việc phụ thuộc vào thời tiết nên đôi khi không chủ động được những kế hoạch cá nhân.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

• Kiến thức căn bản về khoa học tự nhiên như toán, vật lí để lý giải các quá trình diễn ra trong khí quyển cũng như hiểu được bản chất của các hiện tượng khí tượng.
• Cần có sự am hiểu về hoạt động kinh tế xã hội, điều kiện địa lí tự nhiên của những vùng mình dự báo, cảnh báo.
• Cần có sự hiểu biết về những tác động của thời tiết, thiên tai tới cộng đồng.
• Cần có sự tích lũy kinh nghiệm một cách nghiêm túc.
• Cần đáp ứng được về ngoại ngữ (tiếng Anh) để đọc được các thông tin trao đổi với các đồng nghiệp trong khu vực cùng tham gia cảnh báo, đọc các tài liệu cập nhật từ Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO). 
• Cần có kỹ năng về tin học để sử dụng các phần mềm phân tích dữ liệu như ra đa thời tiết, ảnh vệ tinh khí tượng, sản phẩm dự báo từ mô hình số trị …
• Cần có kỹ năng sử dụng ngôn ngữ để có thể đưa ra những thông tin ngắn gọn, dễ hiểu, giải thích rõ ràng.
• Khoa học về trái đất luôn là lĩnh vực có sự cập nhật liên tục, làm nghề khí tượng cần thường xuyên đọc để cập nhật kiến thức.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Khi nói tới nghề Khí tượng, người ta thường liên tưởng tới chàng quan trắc viên khí tượng trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa của nhà văn Thành Long. Tuy nhiên, dự báo viên khí tượng là một công việc hoàn toàn khác. Thay vì làm ở một nơi hẻo lánh xa xôi, dự báo viên khí tượng thường làm ở những khu vực trung tâm. Đặc thù công việc của dự báo viên khí tượng khác hoàn toàn với quan trắc viên khí tượng đã mô tả trong tác phẩm.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Không có một sự đảm bảo nào được đưa ra với bất kỳ nghề nào sau khi ra trường, tôi cho là như thế. Nghề Khí tượng cũng giống như nhiều nghề khác. Nếu bạn làm việc trong môi trường nhà nước, mà nghề này hầu hết là như thế, mức lương của bạn sẽ được áp dụng như các ngành nghề khác và 3 năm lên một bậc lương, bạn có thể tra cứu ra thang bậc lương dễ dàng. Các bạn trẻ sẽ không thích điều này, đó là một thực tế.

Tuy nhiên nếu học nghề khí tượng, không nhất thiết bạn sẽ làm trong môi trường nhà nước, bạn có thể ra các doanh nghiệp có các hoạt động liên quan tới thời tiết, hoặc có thể làm trong lĩnh vực phát thanh truyền hình, báo chí. Ví dụ: biên tập viên cho chương trình dự báo thời tiết của VTV là phóng viên chuyên theo dõi mảng thời tiết, thiên tai…

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu bạn không thực sự thích lĩnh vực khí tượng, bạn không nên theo học nghề này bởi nó khá đặc thù. 

Bài viết Dự báo viên khí tượng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 28
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 02 năm
• Trình độ học vấn & chuyên ngành:
  • Thạc sĩ Khoa học Sinh học (Master of Science in Biology) – Ludwig Maximilian University of Munich.
  • Nghiên cứu sinh Tiến sỹ – Ludwig Maximilian University of Munich
  • Chuyên ngành: Khoa học Dữ liệu Y sinh (Biomedical Data Science)
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ
• Loại hình & quy mô công ty:
  • Viện Nghiên cứu Sinh học Tính toán – Trung tâm Helmholtz tại Munich (Institute of Computational Biology, Helmholtz Center Munich)
  • Số lượng: khoảng 2500 chuyên viên.

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho công ty, cho các bên liên quan?

Trách nhiệm chính:

• Nghiên cứu các dự án về y sinh: tham gia vào các dự án liên quan đến y sinh của viện nghiên cứu. Ví dụ: một trong các dự án là phân tích dữ liệu để đưa ra mô hình dự đoán tỷ lệ mắc bệnh ở người tiểu đường khi có một số triệu chứng điển hình như tê tay/chân). Các dữ liệu gồm thông tin như tuổi tác, giới tính, khu vực sinh sống, thói quen sinh hoạt, tiền sử bệnh khác, ăn uống… liên quan đến các bệnh nhân tiểu đường điều trị ở cơ sở y tế trong vài chục năm trở lại. Ngoài ra, việc nghiên cứu còn giúp đưa ra các dự đoán về các bệnh tật khác nhau dựa trên thông tin phân tích được từ nghiên cứu.
• Hỗ trợ sinh viên thạc sỹ và cử nhân: khi nhận tin từ các tổ chức khác nhau, Viện nghiên cứu chưa biết các thông tin này có tiềm năng hay không, Viện sẽ chia các thông tin này vào các dự án thí điểm (pilot study), và bạn nghiên cứu sinh sẽ hỗ trợ sinh viên phát triển nghiên cứu thử nghiệm. Từ đó, tìm ra tiềm năng của dữ liệu, nếu dữ liệu tiềm năng, sẽ tiếp tục phát triển thành nghiên cứu chính thức.
• Phụ trách “journal club”: tổ chức các buổi trò chuyện hàng tuần để các chuyên viên trong lab (phòng nghiên cứu – khoảng 25 người) có thể chia sẻ thông tin hữu ích cho các thành viên thông qua hình thức thuyết trình.

Giá trị của công việc:

• Nghiên cứu về y sinh (biomedicine) để mang lại các ứng dụng vào thực tế y sinh (bệnh viện, công ty dược … giúp chữa trị bệnh nhân, bào chế thuốc, thăm khám) theo đặt hàng trong nước; nghiên cứu cơ bản để giải đáp và tìm ra các hướng phát triển mới của lĩnh vực; hợp tác quốc tế với các quốc gia để phát triển lĩnh vực nói chúng.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Bản thân tôi tự quyết định theo ngành này, do ngày xưa đi học ở trường đại học được các thầy cô du học nước ngoài kể về trải nghiệm của họ, cách họ nhìn thấy thế giới. Từ đó, tôi được truyền cảm hứng và quyết tâm theo đuổi ngành này.

Ngày đầu vào học lớp đầu tiên của chương trình thạc sỹ, môn gen người (human genomics), tôi thấy hay vì hiểu thêm nhiều ứng dụng của công nghệ sinh học tính toán (computational biology) hơn là công nghệ sinh học truyền thống (traditional biology). Công nghệ truyền thống thì thường là nghiên cứu dựa vào thực nghiệm (thí nghiệm cho ra kết quả rồi tổng hợp đánh giá), còn công nghệ sinh học hiện đại sẽ ứng dụng “học máy” vào phân tích dữ liệu và mô phỏng dữ liệu để huấn luyện mẫu (train model), tạo ra chương trình cung cấp các giải pháp giúp tiết kiệm thời gian hơn và giải đáp các bài học thực tiễn hơn.

Sau khi thực tập thạc sĩ ở Viện nghiên cứu hiện tại, tôi được giáo sư nhận vào viện làm luôn và ký hợp đồng toàn thời gian cho vị trí Data Scientist (Chuyên viên Khoa học Dữ liệu). Đồng thời, Viện cũng tài trợ cho tôi khóa học tiến sĩ đến nay.
Nếu được chọn lại ngành nghề, tôi vẫn chọn nghề này vì hiện tại tôi cảm thấy mọi thứ tốt, không có gì khó khăn, vui vì được làm cái mình thích.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

• Thích phần lập trình vì nó thú vị: Do lập trình mang lại cảm giác “challenge” (thử thách), giống như đi tìm đáp án, giải câu đố/chơi gameshow. Khi giải được, bản thân cảm thấy thỏa mãn và vui, tạo động lực để chinh phục các câu đố khác.
• Môi trường làm việc thoải mái, tích cực: Đồng nghiệp quan tâm và thân thiện, sếp chỉ bảo nhiều điều, văn phòng đẹp, thiết bị làm việc hiện đại, đãi ngộ tốt.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Không thích đọc báo và viết bài. Lý do:

• Vì báo khoa học dài, phải đọc kỹ chi tiết và lọc thông tin. Ngoài ra, mỗi bài báo nghiên cứu thường dẫn đến nhiều bài khác (trích dẫn) nên mất thời gian và đòi hỏi sự tập trung cao độ, dễ dẫn đến kiệt sức hoặc căng thẳng.
• Phải suy nghĩ cách diễn đạt, sắp xếp ý trước khi hoàn thành một đoạn, cũng tốn nhiều năng lượng và mất nhiều thời gian.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này:

• Kiến thức về sinh học phân tử, toán và xác suất thống kê (nghĩa rộng bao gồm cả “machine learning”), khoa học máy tính.
• Kỹ năng: giao tiếp lưu loát tiếng Anh, thuyết trình, đọc và viết (theo phong cách khoa học), lập trình …
• Thái độ: tích cực để xây dựng mối quan hệ, kiên nhẫn để tìm ra câu trả lời trong nghiên cứu, ham học hỏi để tiếp thu kiến thức/kinh nghiệm từ đồng nghiệp trong nghiên cứu (đặc thù nghiên cứu cần phải giao lưu kiến thức do mỗi người có một sở trường riêng).

8. Nếu muốn thăng tiến trong công việc thì nên trau dồi thêm:

• Kiến thức, kỹ năng, thái độ ở trên.
• Nguồn kiến thức: Coursera, Edx (giống Coursera), Udemy; các bài giảng trên youtube, hoặc website của MIT, Stanford University, Harvard …
• Tạp chí khoa học:
  • Nature (UK): https://www.nature.com/
  • Science (US – chính phủ): https://www.science.gov/
  • Science magazine (US): https://www.science.org/

9. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Các em học sinh nghe đến ngành này thường nghĩ là học xong sẽ chỉ có thể làm giáo viên. Vì học sinh ở trong môi trường nhỏ, không tiếp xúc nhiều với những người làm trong lĩnh vực Sinh học, chỉ thấy thầy cô dạy Sinh có liên quan đến ngành Sinh học.

Học Sinh học ra sẽ làm nghề nông (nông nghiệp) vì học sinh thường nghĩ Sinh học liên quan đến cây cối, thực vật, động vật.

10. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Vâng có.

11. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

• Nếu thấy thích lĩnh vực này thì cứ làm, đừng sợ thất bại, đừng sợ ngành khó. Vì thường những điều khó mà chinh phục được sẽ đem đến những thành tựu lớn. Sinh học tính toán là một trong những ngành học tiềm năng của tương lai.
• Hãy quan tâm, tìm hiểu tình hình thế giới (chính trị, môi trường, xã hội …) để dễ dàng nắm được các tiến bộ của thế giới, dự đoán được xu hướng phát triển cũng như tiếp cận, thích nghi và hòa nhập với văn hóa, môi trường ở nước ngoài dễ dàng hơn.
• Đọc nhiều sách, báo hơn (The Economics, The Guardian …), tìm kiếm các nguồn thông tin mang tính trung dung để đọc… ; chọn lựa các thể loại có liên quan đến mục tiêu phát triển của mình để đọc và xem, không xem những thông tin vô thưởng vô phạt.

Bài viết Chuyên viên Khoa học Dữ liệu Y sinh đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 39
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 18 năm
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Tiến sĩ Công nghệ Sinh học (“CNSH”), Đại học Osaka (Nhật Bản)
• Các chứng chỉ chuyên môn (nếu có): Cử nhân CNSH, Thạc sĩ Vi sinh vật học (Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM), Thạc sĩ CNSH
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Trường Đại học, khoảng 900 nhân viên

Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho công ty, cho các bên liên quan?

Với vai trò vừa là giảng viên, nhà nghiên cứu và trưởng khoa, 3 công việc chính tôi thực hiện gồm:

1. Giảng dạy các môn học bậc đại học và sau đại học về các kiến thức sinh học phân tử nền tảng và các ứng dụng của công nghệ gen và công nghệ protein (protein hay còn gọi là chất đạm). Đây là những kiến thức quan trọng trong lĩnh vực công nghệ sinh học mà người học nên được trang bị. Công việc giảng dạy bao gồm: thường xuyên cập nhật kiến thức liên quan môn học, biên soạn và thực hiện bài dạy, thiết kế và thực hiện đánh giá kết quả học tập của người học.
2. Nghiên cứu cơ bản về cấu trúc, chức năng protein và nghiên cứu ứng dụng các công nghệ sản xuất protein tái tổ hợp dùng làm dược phẩm hay mỹ phẩm. Đây là những hướng nghiên cứu góp phần tạo ra các sản phẩm thuốc và mỹ phẩm mới, hoặc phát triển công nghệ sản xuất các thuốc gốc đã có trên thế giới nhưng Việt Nam chưa sản xuất được (ví dụ: Vaccine Nanocovax của công ty Nanogen là một dạng sản phẩm protein tái tổ hợp). Công việc nghiên cứu bao gồm: thường xuyên cập nhật kiến thức và thông tin về nhu cầu xã hội hoặc xu thế tương lai, xây dựng ý tưởng nghiên cứu, viết đề cương nghiên cứu (proposal), tìm nguồn tài trợ kinh phí và nộp hồ sơ, quản lý nhóm nghiên cứu (khoảng 10 người), quản lý tài chính, thảo luận và đề xuất giải pháp cho các vấn đề gặp phải khi tiến hành nghiên cứu, phân tích và biện luận kết quả, trình bày kết quả nghiên cứu ở dạng viết (công bố khoa học) và dạng nói (hội thảo khoa học), đồng thời hướng dẫn sinh viên làm nghiên cứu khoa học.
3. Lãnh đạo và quản lý một Khoa gồm 08 bộ môn với khoảng 100 nhân viên và hơn 2500 người học của 04 chương trình đào tạo đại học, 08 chương trình đào tạo thạc sĩ và 07 chương trình đào tạo tiến sĩ. Công việc lãnh đạo và quản lý bao gồm: cập nhật thông tin, xu thế, tạo dựng các mối quan hệ trao đổi – học hỏi – hợp tác, từ đó có thể phát triển tầm nhìn cho đơn vị; xây dựng kế hoạch – chiến lược, chính sách, quy định và phân bố hiệu quả các nguồn lực nhân sự và tài chính để thực hiện các hoạt động giúp cập nhật – cải tiến, vận hành và đảm bảo chất lượng các chương trình đào tạo; gia tăng các sản phẩm nghiên cứu khoa học – công nghệ cả về số lượng lẫn chất lượng; hỗ trợ tích cực cho người học trong việc nâng cao năng lực học tập, nghiên cứu và năng lực nghề nghiệp thông qua các chương trình hoạt động ngoại khóa, kết nối cựu sinh viên và nhà tuyển dụng.

Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Ý định chọn ngành CNSH do thầy dạy môn Sinh học lớp 12 giới thiệu về tiềm năng tương lai của ngành này và thấy có vẻ thích thú. Gia đình định hướng mình thi ngành Y, nhưng mình thật sự không thích ngành Y. Khi thi trượt ngành Y, mình nói gia đình là không muốn thi lại, mà muốn học CNSH và được gia đình đồng ý.

Sau khi tốt nghiệp đại học, thầy hướng dẫn đề tài tốt nghiệp có đề nghị ở lại trường để tiếp tục học cao học và làm nghiên cứu. Trước tình hình các ngành nghề liên quan lĩnh vực CNSH vào thời điểm đó (năm 2003) vẫn chưa phát triển nhiều như hiện nay, cộng thêm được gia đình động viên, mình quyết định tiếp tục ở lại trường vừa làm trợ giảng, vừa học thạc sĩ Vi sinh vật học (thời điểm đó chưa có chương trình thạc sĩ CNSH). Năm 2006, tốt nghiệp thạc sĩ, mình nghĩ cần ra nước ngoài để học hỏi thêm. Cuối 2006 đến cuối 2007, mình học khóa học nâng cao về CNSH do UNESCO tổ chức ở Thái Lan và Nhật Bản trong 1 năm. Năm 2008, mình sang Nhật học lại thạc sĩ CNSH ở Đại học Osaka, sau đó học tiếp lên tiến sĩ CNSH và tốt nghiệp năm 2013. Tháng 7/2013, mình về nước và quay về trường đại học trước đây công tác. Vào thời gian này (31 tuổi), mình cũng suy nghĩ bản thân có thật sự thích công việc giảng dạy và nghiên cứu hay không, nhất là thu nhập của mình lúc mới về thật sự không đủ cho những nhu cầu cơ bản, thiết yếu cá nhân. Mình đã tìm hiểu và trải nghiệm thử một công việc bán thời gian khác mà mình nghĩ là rất thích, nhưng phát hiện bản thân không phù hợp công việc đó. Sau đó, mình quyết định tập trung cho công việc hiện tại và dần gặt hái được nhiều thành công. Chính các thành công đó làm mình tự tin hơn với lựa chọn và ngày càng yêu thích công việc của mình nhiều hơn.

Nếu chọn lại mình chắc chắn vẫn chọn ngành CNSH và công việc giảng dạy – nghiên cứu vì đại dịch Covid-19 một lần nữa khẳng định vai trò của khoa học sự sống (sinh học) và CNSH trong cuộc sống của con người, cộng thêm tình hình biến đổi khí hậu, vấn đề an toàn lương thực – thực phẩm và nhu cầu chăm sóc sức khỏe gia tăng sẽ rất cần nguồn nhân lực trong lĩnh vực này. Quan trọng hơn mình nhận thấy bản thân là người tò mò về thế giới xung quanh (tố chất quan trọng của nhà nghiên cứu) và có năng khiếu truyền đạt (tố chất tương đối quan trọng của giảng viên).

Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

• Tự do: Mình hoàn toàn tự do trong việc quyết định muốn nghiên cứu cái gì, đọc thêm cái gì, học thêm cái gì.
• Tri thức: Mình được tiếp xúc với sinh viên, đồng nghiệp, đối tác đều là những người giúp mình học hỏi được thêm nhiều điều thú vị và bổ ích.
• Mới mẻ: Mình tiếp xúc với sinh viên mới mỗi năm, đối tác mới liên tục mở rộng, chủ đề nghiên cứu luôn phát triển cả chiều sâu lẫn chiều rộng. 

Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Thu nhập không cao, điều kiện cơ sở vật chất còn phần nào thiếu thốn và một số quy trình quản lý còn chưa chuyên nghiệp.

Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Thăng tiến trong công việc giảng dạy – nghiên cứu đại học có 2 dạng:

1. Trở thành chuyên gia đầu ngành, đạt học hàm Phó Giáo sư, Giáo sư: kiến thức nền tảng trong lĩnh vực của mình và những lĩnh vực hỗ trợ liên quan phải rất vững (ví dụ, chuyên gia CNSH còn phải có kiến thức nền tảng về toán thống kê, hóa học, vật lý, v.v.), khả năng tự học phải rất cao, luôn có sự tò mò, tư duy phản biện cao, có khả năng tổ chức, sắp xếp, quản lý thời gian và công việc tốt, kỹ năng viết lách và thuyết trình tốt, nhất thiết phải tuyệt đối liêm chính/trung thực, tôn trọng sự khác biệt và có khả năng hợp tác với người khác.
2. Trở thành nhà quản lý (Trưởng Khoa, Phó Hiệu trưởng, Hiệu trưởng): bên cạnh các yêu cầu của dạng 1, cần có tư duy và khả năng lãnh đạo, biết cách quản lý nhân sự và quản lý tài chính tốt.

Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

• Về công việc giảng dạy đại học, mọi người sẽ hiểu lầm giảng dạy và nghiên cứu có thể tách biệt. Nhưng thực tế, để bài giảng đại học có thể hấp dẫn người học, cung cấp được nhiều thông tin thực tiễn và ví dụ minh họa cho lý thuyết, thì việc giảng viên tiến hành các nghiên cứu khoa học là hết sức cần thiết. Nếu không bài giảng chỉ là lý thuyết suông từ sách vở mà người học hoàn toàn có thể tự đọc được.
• Công việc nghiên cứu thường được hiểu lầm là nhàm chán, lặp đi lặp lại, cắm đầu trong phòng thí nghiệm, hoặc nghiên cứu khoa học khó lắm, dành cho ai có đầu óc siêu phàm. Đúng, làm nghiên cứu khoa học cần có sự lặp lại để đạt độ tin cậy nhất định, nhưng một khi kết quả thành công, đó sẽ là một niềm vui và hạnh phúc rất to lớn mà chỉ khi bạn dấn thân vào nghiên cứu bạn mới hiểu rõ niềm vui này là thế nào. Có rất nhiều nghiên cứu không cắm đầu trong phòng thí nghiệm, ví dụ các nghiên cứu về xã hội học hoặc nghiên cứu về sinh thái, đa dạng sinh học, đi thực địa rất nhiều. Không chỉ nghiên cứu khoa học, mà bất kỳ công việc nào, miễn bạn thật sự nỗ lực thì đều sẽ làm được, không nhất thiết bạn phải có một bộ não thật siêu phàm.
• Công việc quản lý như Trưởng Khoa thường được nghĩ phải là một Giáo sư thành tích khoa học kinh khủng lắm mới lên làm Trưởng khoa, nhưng tôi vẫn chỉ là một Tiến sĩ và hiện là Trưởng Khoa của hơn 10 Giáo sư, Phó Giáo sư và 40 tiến sĩ khác trong Khoa. Đúng, Trưởng Khoa phải có một thành tích khoa học nhất định (tôi vẫn công bố các bài báo quốc tế, vẫn thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học) và phải có một kiến thức nền tảng vững chắc để nắm bắt được các vấn đề trong lĩnh vực mình quản lý. Nhưng quan trọng hơn cả người đó phải thật sự quan tâm đến việc phát triển tập thể từ ngang bằng cho đến hơn việc phát triển cá nhân mình. Sau cái tâm, phải kể đến phần năng lực lãnh đạo và quản lý.

Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Mới ra trường nếu may mắn được tuyển dụng, bạn sẽ ở vị trí trợ giảng hoặc nghiên cứu viên. Nếu không được trả thêm lương từ nhóm nghiên cứu của giáo sư hướng dẫn, có thể bạn cần tiết kiệm nhiều mới có thể đủ nuôi sống bản thân.

Sau khi có bằng Thạc sĩ và Tiến sĩ (mất khoảng 5-7 năm), bạn trở thành giảng viên và có đề tài nghiên cứu riêng của cá nhân, thu nhập của bạn mới được cải thiện.

Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Bạn cần chuẩn bị tinh thần về việc phải làm thêm công việc bán thời gian khác để có thêm thu nhập, nếu thu nhập chính không đủ nhu cầu cá nhân, hoặc trừ khi bạn có được sự hỗ trợ từ gia đình. Bạn có thể tìm nguồn học bổng nước ngoài để học Thạc sĩ và Tiến sĩ, cố gắng dành dụm từ nguồn học bổng này để khi quay về làm việc tại các trường đại học, bạn có thể dùng khoản tiền tiết kiệm này trong 1-2 năm đầu, trước khi bạn có thể có được các đề tài, dự án giúp bạn gia tăng thu nhập. Nếu quá khó khăn, bạn có thể bỏ ngành, bỏ nghề nhưng đừng bao giờ bỏ sự liêm chính học thuật của mình. Đừng giả tạo kết quả nghiên cứu hay làm bất cứ điều gì không trung thực chỉ vì để có thêm thu nhập. Và bạn yên tâm hiện nay nếu bạn có kiến thức chuyên môn trong lĩnh vực sinh học hay CNSH, bạn đều sẽ tìm được rất nhiều công việc khác, cả trong thương mại lẫn sản xuất.

Bài viết Trưởng Khoa Sinh học – Công nghệ Sinh học đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 31
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 6
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Đại học, ngành Kỹ thuật Hóa phân tích
• Số giờ làm hằng tuần: 37.5
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Công ty cổ phần – 65 nhân viên

Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho công ty, cho các bên liên quan?

• Trách nhiệm ở công việc hiện tại: đảm bảo chất lượng sản phẩm của công ty đạt yêu cầu.
  • Kiểm tra, phân tích mẫu nguyên liệu và thành phẩm.
  • Đánh giá kết quả phân tích so với tiêu chuẩn: Dựa vào tiêu chuẩn và quy định của nhà nước đánh giá lô hàng có đạt chất lượng hay không.
• Mục đích của công việc này là kiểm soát tốt chất lượng của nguyên liệu đầu vào và sản phẩm lưu hành trên thị trường.

Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

• Tôi chọn học ngành hóa là vì tôi yêu thích khoa học nói chung và bộ môn hóa học nói riêng. Nó giúp tôi hiểu và giải thích được những hiện tượng và sự biến đổi xảy ra xung quanh cuộc sống của mình. Việc chọn ngành là do bản thân tôi quyết định, không có ai can thiệp.
• Sau khi tốt nghiệp, tôi có làm việc tại một công ty thực phẩm, công việc hàng ngày là kiểm tra độ ẩm của gạo, kích thước phôi cháo để sản xuất cháo ăn liền. Công việc này làm cho tôi cảm thấy chán vì nó không đúng chuyên ngành mình đã học. Vì thế tôi đã quyết định nghỉ việc và tìm việc theo đúng chuyên ngành để có thể vận dụng kiến thức mình đã học vào công việc và tôi đã làm công việc này cho đến bây giờ.

Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Tôi thích nhất công việc của mình khi định tính và định lượng được một chất (hoạt chất) nào đó.

Vì khi bạn muốn kiểm tra sản phẩm đó có đạt chất lượng hay không thì bạn phải tiến hành định tính xem trong sản phẩm có chứa thành phần gì. Sau đó bạn phải xây dựng phương pháp để định lượng chúng xem với hàm lượng như vậy có phù hợp và đạt yêu cầu hay không.

Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Điều tôi không thích là trong quá trình làm việc bị thiếu trang thiết bị, hóa chất.

Điều này sẽ dẫn đến kết quả phân tích bị sai số, không chính xác. Vì các phương pháp phân tích ngày càng được cải tiến, kèm theo trang thiết bị càng hiện đại nên các bạn phải cập nhật thông tin để thay đổi và trang bị kịp thời, giúp việc phân tích mẫu dễ dàng và chính xác hơn.

Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Đối với chuyên ngành phân tích này, phương pháp hiện đại, độ chính xác cao và giới hạn phát hiện (LOD) thấp nhất là phương pháp sắc ký. Điều này không có nghĩa là các phương pháp như trắc quang, chuẩn độ,…. không chính xác nên không sử dụng. Mà tùy vào loại hoạt chất và nồng độ mà mình áp dụng phương pháp xác định khác nhau. Nên các bạn phải luôn học hỏi và có thể tự xây dựng quy trình phân tích mẫu cho riêng phòng thí nghiệm của mình.

Ngành hóa phân tích đòi hỏi độ chính xác cao, yêu cầu bản thân phải là người cẩn thận, trung thực, khách quan và siêng năng.

Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Mọi người hay hiểu lầm về công việc có liên quan đến hóa học là tiếp xúc với nhiều chất độc hại, sẽ ít nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân.

Suy nghĩ như vậy không đúng vì đâu phải chất nào cũng độc mà còn phụ thuộc vào hàm lượng và nồng độ của chất đó.

Đó là suy nghĩ của người chưa học về ngành hóa học, vì khi các bạn đã học thì các bạn mới biết được tác dụng của các hóa chất đó ra sao, cách phòng tránh và sử dụng như thế nào. Ví dụ đơn giản là các bạn đang sử dụng nước uống đựng trong chai nhựa, nhưng các bạn chưa biết loại nhựa đó là nhựa gì PP, PET, HDPE, … loại nào thích hợp để chứa nước uống, nếu các bạn có học về ngành hóa thì các bạn mới biết và có lựa chọn chính xác.

Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

• Mức lương cao hay thấp còn phụ thuộc vào khả năng, và tay nghề của các bạn. Còn việc có tự nuôi mình khi mới ra trường không còn tùy vào nhu cầu cuộc sống của mỗi người.
• Mức lương của ngành này bảo đảm không thua kém các ngành khác. Vị trí ngành này hiện đang thiếu người, nhà tuyển dụng càng nhiều, nên các bạn không sợ thất nghiệp khi mới ra trường.

Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Thực sự khoảng năm 2010-2012 là giai đoạn tìm việc khá khó khăn, vì thời đó ngành này chưa phổ biến, ít nơi xây dựng phòng thí nghiệm. Nhưng đến nay thì hầu hết các công ty sản xuất hàng hóa đều có phòng thí nghiệm riêng, các trung tâm dịch vụ thử nghiệm ngày càng nhiều nên nhu cầu tuyển dụng càng nhiều.

Ngoài việc học những kiến thức từ nhà trường thì các bạn cần phải tham khảo thêm những cuốn sách rất bổ ích cho ngành này thư CIPAC Handbook, AOAC, TCVN,…

Bài viết Kỹ sư phòng Hóa đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.