“Vững vàng cùng con từ gốc rễ” là chuỗi các bài viết nhằm truyền đạt những kiến thức về hướng nghiệp sớm dành cho cha mẹ có con từ 3-12 tuổi. Thông qua lối kể chuyện dễ hiểu, Sông An mong rằng cha mẹ hiểu được tầm quan trọng của hướng nghiệp sớm và bắt đầu từ những hành động nhỏ từ việc đồng hành cùng con thấu hiểu sở thích, năng khiếu. Từ đó, con được trải nghiệm từ sớm và sáng suốt trong con đường chọn ngành nghề tương lai.

“Bí mật của niềm vui trong công việc nằm ở cụm từ – sự xuất sắc. Thành thạo một công việc chính là tận hưởng nó”

Chúng ta dành trung bình 8 tiếng, tức là ⅓ thời gian mỗi ngày để làm việc. Thật chẳng dễ dàng để mỗi ngày phải ép bản thân phải làm một công việc không phù hợp, và nhận về kết quả không như ý muốn vì bản thân không đủ khả năng.

Ngược lại, nếu ai đó tìm được công việc có yêu cầu phù hợp với với khả năng tự nhiên của bản thân, họ sẽ có xu hướng dễ dàng hoàn thành công việc hiểu quả và phát huy tối đa khả năng của mình. Khi đó, công việc không chỉ đơn thuần là hoàn thành nhiệm vụ, mà đó là tận hưởng niềm vui mỗi ngày.

Ít ai biết Bích Phương – nữ ca sĩ nổi tiếng với nhiều bài hát được yêu thích, từng là nhân viên một Ngân hàng tại Hà Nội. Tuy nhiên, sau nửa năm, cô nhận ra bản thân không phù hợp với công việc tại Ngân hàng. Việc tiếp thu những kỹ năng cần thiết của công việc ngân hàng đối với Bích Phương rất khó khăn. Điều này khiến cô hoang mang, phân vân có nên rời khỏi môi trường này để tìm kiếm một công việc khác phù hợp hơn. Sau khoảng thời gian đắn đo,, cô quyết định Nam tiến vào Sài Gòn để theo đuổi niềm đam mê ca hát. Có lẽ nếu không dũng cảm buông bỏ một công việc không phù hợp với khả năng mình, sẽ chẳng có một nữ ca sĩ Bích Phương của hôm nay.

Gieo trăm hạt “sở thích”, chờ “khả năng” nảy mầm

Nếu chỉ thuần túy là “sở thích” thì rất khó cho một người có thể tìm kiếm công việc với mức lương ổn định, tạo động lực tồn tại và phát triển trong thị trường lao động. Trên hành trình phát triển nghề nghiệp, một cá nhân cần chuyển đổi “sở thích” thành “khả năng”, và từ “khả năng”, cá nhân ấy dần dần xây dựng năng lực hành nghề để thành công trong công việc đó.

Điều quan trọng và cần lưu ý là cần phải sàng lọc “khả năng” từ “sở thích” thay vì ngược lại. 

Mỗi người có thể có rất nhiều “hạt giống” sở thích trong tay, nhưng qua quá nuôi dưỡng hạt giống bằng sự trải nghiệm và chiêm nghiệm, chúng ta sẽ quan sát được hạt giống “sở thích” nào sẽ nảy mầm thành “khả năng”. Hướng chọn lọc này sẽ giúp ta tìm được việc mình vừa yêu thích và vừa làm giỏi.

Nếu đi hướng ngược lại, khi một người tìm ra cái họ có khả năng làm nhưng lại không thích, sẽ gây ra sự mệt mỏi khi làm việc thời gian dài. Lâu dần cá nhân đó sẽ dễ mất động lực, mất năng suất, dẫn đến kết quả làm việc không tốt. 

Cùng con đi từ “sở thích” đến “khả năng”

Cha mẹ hãy thường xuyên quan sát, trò chuyện để tìm hiểu con ngay từ khi con còn nhỏ nhằm hiểu rõ hơn về sở thích nghề nghiệp, năng lực học tập, khả năng tự nhiên của con và giúp con nhận thức bản thân. Càng hiểu rõ về sở thích nghề nghiệp và khả năng tự nhiên của bản thân, con càng có cơ sở vững chắc để chọn nghề có cơ sở khoa học, đảm bảo thực hiện được 2 nguyên tắc khi chọn nghề là “1/Chọn nghề mà bản thân yêu thích; 2/ Chọn nghề mà bản thân có khả năng tự nhiên để làm”; tránh tình trạng chọn ngành học, chọn nghề theo trào lưu chung, theo cảm tính.

Bên cạnh đó, cha mẹ hãy hỗ trợ con trải nghiệm những sở thích để tìm hiểu khả năng của con trong từng sở thích khác nhau. Điều quan trọng là cha mẹ cần yêu cầu con cam kết trải nghiệm đủ thời gian, ít nhất là hết thời gian mà cha mẹ đã đóng học phí.

Nếu con chỉ tham gia một thời gian một vài buổi rồi nhanh chóng bỏ cuộc, con sẽ không thể luyện được sự bền chí, đó là yếu tố mà rất nhiều bạn trẻ ngày nay đang thiếu trong quá trình làm việc. Sau khi con hoàn thành khoá học, cha mẹ nên dành thời gian trò chuyện để tìm hiểu cảm nhận của con về khoá học, liệu con có thấy yêu thích các hoạt động trong lớp không, và qua khoá học con đã học được những điều gì.

Có cha mẹ cạnh bên, hành trình đi từ “sở thích” đến “khả năng” của con sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Sở thích vốn thể hiện tự nhiên từ độ tuổi rất sớm ở trẻ, với sự hỗ trợ của cha mẹ, con sẽ có cơ hội chọn lọc và phát triển đúng khả năng của mình, để thêm vững vàng trên hành trình chinh phục công việc ước mơ.

Tác giả: Phoenix Ho

Biên tập: Châu Giang

Hướng dẫn đăng ký bằng tiếng Việt: https://bit.ly/HuongdandangkyUdemy 

Bài viết Cây nghề nghiệp – Khám phá yếu tố “Khả năng” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Mỗi cá nhân đều có một “bảng màu” mang tên cá tính

Mỗi người khi sinh ra đều mang trong mình một cá tính tự nhiên, và luôn chịu ảnh hưởng của môi trường nuôi dưỡng. Cá tính chính là đặc điểm cá nhân nổi trội khiến mỗi người chúng ta trở nên khác biệt, không ai giống ai. Cùng một cha mẹ sinh ra nhưng mỗi người một tính, kể cả anh chị em sinh đôi. 

Hoa hồng không nhất thiết màu đỏ, và cá tính cũng vậy 

Cùng là hoa hồng nhưng tuỳ vào giống và điều kiện nuôi trồng chúng lại cho ra một màu sắc khác nhau, như đỏ, trắng, vàng,… Hoa hồng phát triển tự nhiên cùng với màu sắc của mình, mỗi màu mang một ý nghĩa tượng trưng khác nhau, phù hợp với sở thích của mỗi người trong từng sự kiện khác nhau. 

Cá tính con người cũng vậy, có người tính tình ôn hòa, nhã nhặn nhưng có người tính nóng nảy, vội vàng. Có người thích các hoạt động giao tiếp bên ngoài với bạn bè, thích tham gia các hoạt động, sự kiện nhưng có người lại thích làm việc một mình, trầm tư suy nghĩ, không thích những công việc đòi hỏi phải xã giao. Có người “uốn lưỡi 7 lần mới nói” nhưng có người chưa kịp nghĩ đã nói “thẳng ruột ngựa”.

Sẽ chẳng ai muốn mua một bông hồng trắng bị ai đó cố gắng sơn thành màu đỏ, và cũng chẳng ai muốn bị ép phát triển ngược lại với xu hướng cá tính tự nhiên của mình. Không được sống đúng với cá tính sẽ khiến chúng ta sẽ luôn căng thẳng và mệt mỏi trong đời sống hàng ngày. Điều này hoàn toàn ngược lại với suy nghĩ của nhiều cha mẹ “con không có khả năng tốt đó thì càng phải ép/rèn luyện để con có chứ.”

​​​​Khám phá “bảng màu” cá tính của con

Bên cạnh việc quan sát và khám phá cá tính của con qua các hoạt động hàng ngày, cha mẹ có thể tham gia làm trắc nghiệm Myers-Briggs Type Indicator (viết tắt là MBTI), một phương pháp sử dụng những câu hỏi trắc nghiệm, trong đó người làm chọn câu trả lời nào phù hợp mình nhất, để tìm hiểu cá tính qua 4 phạm trù: Hướng ngoại – Hướng nội, Tri giác – Trực giác, Lý tính – Cảm tính, Nguyên tắc – Linh hoạt. 

Trắc nghiệm MBTI nhấn mạnh vào sự khác biệt tự nhiên của từng người và được phát triển dựa vào nền tảng tâm lý học theo học thuyết của nhà tâm lý học Carl Jung, có tính chính xác khá cao. Đây là công cụ được tin tưởng và sử dụng bởi hơn 2 triệu người mỗi năm tại 70 quốc gia trên thế giới, với mục đích giúp cấp quản lý cùng đội ngũ làm việc với nhau hiệu quả hơn nhờ sự thông cảm và thấu hiểu cá tính khác biệt của nhau.

MBTI cũng giúp cho cha mẹ hiểu vì sao con khác hay giống mình, vì sao mình hợp với đứa con này trong khi chồng hay vợ mình lại hợp với đứa con kia. Đây là một cách hiệu quả giúp cha mẹ hiểu rõ về cá tính của con, từ đó có thể biết được công việc nào có thể phù hợp với cá tính của con.

Cùng con dùng màu cá tính để tô nên bức tranh nghề nghiệp

Một bức tranh đẹp không chỉ cần quan tâm đến nét vẽ, mà màu sắc cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Cá tính cũng vậy, mặc dù không ảnh hưởng mang tính quyết định như những đặc tính nghề nghiệp thuộc về sở thích khả năng, nhưng nó cũng là yếu tố rất cần phải cân nhắc khi chọn nghề. 

Một người có cá tính hướng ngoại, thích gặp gỡ bạn bè và tham gia các hoạt động xã hội bên ngoài mà lại chọn công việc nhân viên kế toán thuế – một nghề đòi hỏi người lao động dành phần lớn thời gian ngồi lì trước máy tính, sổ sách để làm việc chính xác với những con số chi li – thì khó có thể duy trì hứng thú và đam mê dài lâu đối với công việc. Hoặc một người có cá tính hướng nội mà lại chọn công việc chuyên viên quan hệ khách hàng – một nghề đòi hỏi phải giao tiếp với nhiều người phần lớn thời gian, phải tham gia các hoạt động, sự kiện xã giao gần như mỗi ngày thì thật là khó khăn và áp lực cho họ.

Song song với việc tìm hiểu sở thích, khả năng của con trên hành trình hướng nghiệp, cha mẹ hãy chú ý đến cả đặc điểm cá tính để cùng con tô nên bức tranh nghề nghiệp phù hợp nhất của riêng con.

Tham khảo chi tiết cách thực hiện trắc nghiệm MBTI tại sách “Cùng con định hướng nghề nghiệp”: https://www.khaitam.com/khai-tam-khuyen-doc/combo-giao-duc-huong-nghiep

Tác giả: Phoenix Ho

Biên tập: Châu Giang

Hướng dẫn đăng ký bằng tiếng Việt: https://bit.ly/HuongdandangkyUdemy 

Bài viết Cây nghề nghiệp – Khám phá yếu tố “Cá tính” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

“Vững vàng cùng con từ gốc rễ” là chuỗi các bài viết nhằm truyền đạt những kiến thức về hướng nghiệp sớm dành cho cha mẹ có con từ 3-12 tuổi. Thông qua lối kể chuyện dễ hiểu, Sông An mong rằng cha mẹ hiểu được tầm quan trọng của hướng nghiệp sớm và bắt đầu từ những hành động nhỏ từ việc đồng hành cùng con thấu hiểu sở thích, năng khiếu. Từ đó, con được trải nghiệm từ sớm và sáng suốt trong con đường chọn ngành nghề tương lai.

Trong mô hình lý thuyết cây nghề nghiệp, ngoài các yếu tố tác động đến định hướng nghề nghiệp tương lai của con như sở thích, khả năng, cá tính, giá trị, thì tại Việt Nam, năng lực học tập cũng là một yếu tố không thể bỏ qua.

Yếu tố năng lực học tập quan trọng vì các bạn trẻ Việt thường ngộ nhận rằng có những lĩnh vực đòi hỏi sức học vô cùng xuất sắc, nên khi thấy điểm số không được như mong muốn, các bạn thường chùn bước trước ước mơ của mình, nhưng thực tế thì không hẳn là vậy. 

Hãy lấy ví dụ ngành Y – ngành học thường được quan niệm chỉ dành cho những ai học tập xuất sắc. Nhưng một điều dưỡng viên trong ngành Y sẽ cần tấm lòng sẵn sàng giúp đỡ người khác cùng sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và một sức khỏe dẻo dai, mà không đòi hỏi năng lực học tập xuất sắc ở các môn chuyên ngành như Hoá, Sinh.

Hiểu rõ được năng lực học tập của mình tới đâu giúp các bạn trẻ bình tĩnh, không dán nhãn bản thân. Yếu tố này sẽ giúp các bạn chọn được chương trình đào tạo phù hợp với năng lực và phương pháp học tập của mình như trung cấp, cao đẳng nghề, thay cố gắng mọi giá để vào Đại học để rồi bỏ ngang vì đuối sức. 

Cha mẹ Việt thường có xu hướng quan tâm đến việc học của con, nhưng quan tâm không có nghĩa là ép con học quá sức hay áp đặt điểm số, mà là giúp con nhận ra sức học và phong cách học của con. Cha mẹ không thể giúp con trở thành học sinh đạt điểm cao nhất lớp, nhưng hoàn toàn có thể giúp con hiểu rõ thế mạnh của bản thân để luôn tự tin với khả năng của mình.

Khi quan sát con học, cha mẹ có thể để ý đến những môn nào con có năng khiếu tự nhiên, con học tự tin và rất nhanh, đạt kết quả tốt dù không mất nhiều thời gian. Ngược lại, những môn học nào thường làm con mệt, dù bỏ nhiều thời gian vẫn không thể học tốt. Điểm số của các môn học cũng là một yếu tố cha mẹ có thể cân nhắc để tìm hiểu về điểm mạnh hay điểm yếu trong việc học của con. 

Ngoài các môn học ở trường,  con còn có thể có năng khiếu trong những môn khác, chẳng hạn như thể thao, hội hoạ, hát, nhảy,… Cha mẹ có thể cho con tham gia các lớp năng khiếu để giúp con tự tin phát triển thế mạnh của bản thân hơn. 

Ngoài xác định năng lực của con ở các môn học, cha mẹ hãy quan sát thêm phương pháp con tiếp cận các môn học đó như thế nào. Chẳng hạn như con thường thích đọc sách, học qua quan sát, học đi đôi với hành hay con luôn thích tìm tòi nghiên cứu một mình. 

Năng lực học tập của mỗi người có thể khác nhau, nhưng khi tìm được lộ trình phát triển phù hợp, bất kể ai cũng có thể thành công. Một bạn trẻ cầm trong tay tấm bằng Cử nhân Đại học vẫn có thể thất nghiệp nếu không hiểu rõ mong muốn của bản thân. Ngược lại, một bạn chọn chương trình Cao đẳng phù hợp với sức học của mình và luôn kiên trì cố gắng thì cơ hội chạm đến công việc mình ước mơ luôn rộng mở. 

Trên hành trình từ học tập đến nghề nghiệp, cha mẹ hãy đồng hành bằng cách quan sát việc học của con ở trường và ghi nhận năng lực thực tế của con. Đây là yếu tố rất quan trọng để cha mẹ giúp con sáng suốt chọn chương trình đào tạo sau lớp 12 phù hợp năng lực của bản thân con.

Tác giả: Phoenix Ho

Biên tập: Châu Giang

Hướng dẫn đăng ký bằng tiếng Việt: https://bit.ly/HuongdandangkyUdemy 

Bài viết Cây nghề nghiệp – Khám phá yếu tố “Năng lực học tập” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

Công cụ khám phá sở thích theo Holland (viết tắt KPST) là sản phẩm trí tuệ được Doanh nghiệp Xã hội Hướng nghiệp Sông An phát triển từ năm 2020 và được nhà nước cũng như các cơ quan chuyên trách bảo hộ quyền tác giả.

KPST được xây dựng trên nền tảng lý thuyết đặc tính nghề của Tiến sĩ John Holland, đã được sử dụng rộng rãi trên nhiều quốc gia từ những năm của thập niên 1960 và tại Việt Nam hơn 10 năm qua. Công cụ giúp người sử dụng bắt đầu tìm hiểu về đặc tính nghề nghiệp của mình qua sở thích tự nhiên. Nhờ kiến thức này mà người sử dụng sẽ từ từ kết nối vào sự hiểu biết thế giới nghề nghiệp để ra quyết định nghề nghiệp phù hợp nhất cho bản thân tại từng thời điểm.

Tham khảo

Holland, J. (1985). Making Vocational Choices: A Theory of Vocational Personalities and Work Environments. New Jersey: Prentice-Hall, Inc.

Bài viết Công cụ khám phá sở thích theo Holland đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.