Khi tìm hiểu về ngành Công nghệ thông tin, nhiều bạn trẻ thường đặt ra các câu hỏi:

• Ngành Công nghệ thông tin là gì?
• Ngành này có những phân mảng chính nào?
• Một nhân viên Công nghệ thông tin sẽ thường kết nối và làm việc cùng những bộ phận nào trong công ty?
• Để học tốt ngành Công nghệ thông tin, mình cần có những kiến thức và kỹ năng gì?
• Cơ hội việc làm và lộ trình thăng tiến trong ngành ra sao?

Cẩm nang Tổng quan ngành Công nghệ thông tin do Hướng Nghiệp Sông An biên soạn sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy, giúp bạn:

• Hiểu về bản chất của ngành Công nghệ thông tin: bao gồm khái niệm và các thành phần chính cấu thành nên một hệ thống thông tin.
• Khám phá các đặc điểm của 7 phân mảng tiêu biểu trong ngành Công nghệ thông tin như Khoa học máy tính, Khoa học dữ liệu, An toàn thông tin, Hệ thống thông tin, Mạng máy tính & Truyền thông dữ liệu, Kỹ thuật phần mềm, Trí tuệ nhân tạo.
• Nhận diện kiến thức nền tảng và kỹ năng đặc thù của từng phân mảng.
• Hình dung khái quát về cấu trúc của bộ phận Công nghệ thông tin trong doanh nghiệp.
• Nhận diện được cơ hội nghề nghiệp trong ngành Công nghệ thông tin và lộ trình phát triển trong 2 phân mảng: Kỹ thuật phần mềm và Khoa học dữ liệu.

Xem cẩm nang ngay để hiểu và tìm ra hướng đi phù hợp trong ngành Công nghệ thông tin!

Bài viết Cẩm nang Tổng quan ngành Công nghệ thông tin đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 28
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 3 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Cử nhân Kỹ thuật hệ thống công nghiệp
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Công ty tư nhân, khoảng 100 người

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Công việc chính của vị trí Game Designer là người lên ý tưởng, sáng tạo, thiết kế những nội dung, yếu tố của Game, dùng những công cụ để mô tả và trình bày nên các ý tưởng đó. Đồng thời, Game Designer cũng phối hợp với các bộ phận khác để cùng nhau tạo ra sản phẩm theo như mong đợi, có chất lượng và đem lại trải nghiệm tốt cho người dùng. Ngoài ra, Game Designer còn là người chịu trách nhiệm cho những sản phẩm Game do mình sáng tạo. Mình cần phải xem xét định hướng của sản phẩm sao cho phù hợp với định hướng của tổ chức, đem lại hiệu quả kinh tế và nhận được phản ứng tích cực đến từ người dùng.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Cơ duyên của mình bắt đầu từ chương trình đào tạo Fresher Game Designer của một công ty có tiếng trong ngành. Ban đầu, mình khá e ngại trước khi nộp đơn ứng tuyển, vì khi đó mình chưa có suy nghĩ rõ ràng về ngành Game, cũng như không có kinh nghiệm về mảng lập trình. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu kỹ càng, mình đã tự tin ứng tuyển vào chương trình và may mắn trúng tuyển để được tham gia đào tạo tại đây.

Mọi người thường có suy nghĩ rằng, Game và các công việc liên quan đến Game được cho là không mang tính ổn định. Gia đình mình và những phụ huynh khác có thể chưa hiểu hết về tính chất công việc như thế nào, đem lại lợi ích ra sao. Thế nhưng, sau một thời gian làm việc, người nhà mình cũng dần thấu hiểu hơn về công việc mà đang làm.

Mình nghĩ mình đến với nghề cũng là một cái duyên và một sự lựa chọn. “Nghề chọn người” – vào khoảng thời gian mình được đào tạo, học hỏi, khám phá và tiếp xúc với công việc, mình đã nhận ra niềm đam mê của mình dành cho Game, xa hơn là mong muốn làm ra một sản phẩm Game được mọi người yêu thích. Đó chính là động lực lớn lao để mình có thể tiếp tục theo đuổi ngành Game cho đến hiện tại, và mong rằng mình sẽ càng đạt được nhiều thành tựu hơn trong tương lai.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Thời gian làm việc và công việc thường rất linh động và có thay đổi bởi nhiều yếu tố, chẳng hạn như: giai đoạn khác nhau của dự án (phát triển, đang phát triển, test, v.v.), kế hoạch định trước, các trường hợp đột xuất trong công việc, v.v. Cơ bản thì, một ngày làm việc của mình sẽ có trình tự như sau:

• Họp đầu ngày: Thông báo về tiến độ công việc, cập nhật những thông tin mới, báo cáo về những dự án đã và đang hoạt động
• Công việc thông thường: Nghiên cứu ý tưởng, thị trường, lên ý tưởng sáng tạo sản phẩm mới, theo dõi và hỗ trợ dự án, v.v.
• Họp với nhóm: Phân công công việc, cập nhật tiến độ, tìm cách xử lý cho những vấn đề phát sinh, v.v.

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều mình thích nhất đó là mình có cơ hội được tìm hiểu, tiếp cận những công nghệ mới, những dòng Game mới, những kiến thức liên quan để giải đáp cho những điều tưởng chừng như đơn giản, nhưng đằng sau đấy lại vô cùng phức tạp. Chẳng hạn như, tại sao một tựa Game đơn giản lại có thể thu hút được nhiều người chơi. Chính những điều đó đã luôn kích thích sự tò mò và đam mê trong mình khi làm việc.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Một điều mình không thích, mà đôi khi mình hoặc có thể là tất cả mọi người sẽ gặp phải, đó là làm việc về một dòng sản phẩm mà mình không thích hoặc không có hứng thú. Đó là chuyện có thể xảy ra nếu mình đi làm ở một công ty bất kì. Khi làm việc với một dòng sản phẩm mà mình không có hứng thú, mình sẽ bị ảnh hưởng nhiều đến động lực làm việc, đồng thời khó phát huy hết khả năng của mình trong công việc.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v.)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Để có thể tiếp cận và bắt đầu công việc này, điều quan trọng nhất chính là kiến thức. Để thu thập kiến thức, bạn có thể học hỏi qua việc đọc sách, đọc những thông tin, bài báo từ các trang blog về Game hay các diễn đàn, cùng với đó là kiến thức của các khía cạnh khác như kinh tế, tâm lý học, tư duy thiết kế, mĩ thuật, v.v.

Một số cuốn sách và diễn đàn chia sẻ kiến thức về ngành Game:

• Cuốn sách “The Art of Game Design – Jesse Schell”
• Cuốn sách “Fundamentals of Game Design – Ernest Adams”
• Blog “Deconstruction of Funs”
• Diễn đàn, kênh Youtube “GDC – Game Developer Conference”
• Kênh Youtube “Game Maker’s Toolkits”

Bên cạnh đó, việc thành thào các kĩ năng khác nhau cũng là điều rất cần thiết để hỗ trợ các em trong quá trình làm việc và thiết kế. Chẳng hạn như, kĩ năng đọc – viết, kĩ năng trình bày diễn thuyết trước đám đông, kĩ năng sử dụng những công cụ như Photoshop, Figma, AI hỗ trợ, v.v.

Đồng thời, để có thể phát triển trong công việc, các em cần có một niềm đam mê, sự cầu tiến, cùng tinh thần ham học hỏi để phát triển, kèm theo đó là cơ hội thực chiến sẽ giúp em có nhiều kinh nghiệm hơn trong tương lai.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Mọi người thường hay nhầm tưởng rằng, “Thiết kế Game” là “Lập trình Game”, là những người sản xuất ra Game bằng việc lập trình. Có thể do Game được sinh ra từ việc lập trình nên mọi người có lầm tưởng như thế. Các nhà “Thiết kế Game” và “Lập trình Game” có thể được gọi chung là những người “Phát triển Game”. Tuy nhiên, công việc của “Thiết kế Game” sẽ thiên về sự sáng tạo, thiết kế, đặt nền móng đầu tiên cho những sản phẩm được phát triển của mình, nôm na là những “đạo diễn” của Game. Bên cạnh đó, người “Thiết kế Game” có kiến thức về lập trình cũng là một điểm cộng, để có thể hiểu được những vấn đề về mặt kĩ thuật và có thể giao tiếp với người “Lập trình Game”.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Ngành Game cũng có thể được gọi là một trong những ngành có thiên hướng sáng tạo. Thế nên, về cơ bản, thời gian đầu có thể không đem lại thu nhập cao như những ngành khác. Thế nhưng, ngành Game nhì chung vẫn rất tốt vì thuộc mảng công nghệ, đủ để đáp ứng mong muốn cho các bạn ở những giai đoạn mới vào ngành. Cùng với sự đa dạng trong định hướng sự nghiệp, xét về mặt tài chính, thu nhập trong ngành Game vẫn ở mức ổn khi các em đã có đủ kinh nghiệm và trình độ chuyên môn để phát triển trong tương lai.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, Game sẽ vẫn luôn và trở thành một loại hình giải trí mạnh mẽ, phổ biến nhiều hơn đến với mọi người. Vì thế, trong tương lai, mình tin rằng việc tìm kiếm nhân lực phù hợp cho ngành sẽ trở nên cần thiết hơn rất nhiều. Bên cạnh đó, mình mong các bạn sẽ có sự đam mê thuần túy đối với loại hình giải trí này, cùng với sự khát khao, tò mò và động lực to lớn để có thể theo đuổi ngành Game một cách lâu dài và bền vững.

Bài viết Game Designer – Ngô Minh Vũ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 29
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 8 năm
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Cử nhân Công nghệ thông tin
• Số giờ làm hằng tuần: 40 – 50 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): 70 – 80 người
• Một số dự án Game nổi bật đã thực hiện:
  • Game NFT Rise of Defender/ Defi Warrior
  • Game Dog Rescue Draw to Save

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Với vai trò Technical Lead trong phát triển Game, mình chịu trách nhiệm chính trong việc dẫn dắt và định hướng kỹ thuật cho dự án. Cụ thể:

• Kiến trúc & Công nghệ: Thiết kế kiến trúc hệ thống, lựa chọn công nghệ phù hợp, đảm bảo mã nguồn sạch, tối ưu hiệu suất và có khả năng mở rộng.
• Hỗ trợ & Quản lý đội ngũ: Hướng dẫn, cố vấn cho đội Developer, kiểm tra mã code, giải quyết các vấn đề kỹ thuật phức tạp.
• Quy trình & Chất lượng: Xây dựng quy trình phát triển, CI/CD, quản lý kỹ thuật nhằm đảm bảo chất lượng code và tối ưu tốc độ phát triển.
• Giao tiếp liên phòng ban: Là cầu nối giữa đội Dev với các bộ phận khác (Game Design, Art, Produce, v.v.) để đảm bảo yêu cầu được thực hiện chính xác.
• Giải quyết vấn đề: Nhanh chóng tìm ra giải pháp cho các vấn đề kỹ thuật phát sinh, giảm thiểu rủi ro trong quá trình phát triển Game.

Nhìn chung, mình sẽ đảm bảo dự án Game phát triển đúng hướng, chất lượng cao, tối ưu thời gian và chi phí, đồng thời giúp đội ngũ lập trình làm việc hiệu quả hơn, giảm thiểu rủi ro và lỗi kỹ thuật. Bên cạnh đó, mình cũng cần xây dựng nền tảng công nghệ vững chắc để có thể tái sử dụng cho các dự án trong tương lai.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Ngay từ bậc THCS, mình đã rất thích lập trình và mong muốn tạo ra những sản phầm phần mềm cho mọi người sử dụng. Bên cạnh đó, mình cũng rất mê Game như mọi thằng con trai khác. Trong quá trình học tập và tham gia các cuộc thi, mình có tham dự và làm ra một sản phẩm phần mềm mô phỏng đàn piano bằng Pascal. Cũng trong cuộc thi đó, mình quen một người bạn và được giới thiệu về game engine Unity để có thể nâng cấp phần mềm của mình thành 3D. Đó cũng là bước chân đầu tiên của mình vào con đường Game Development.

Ban đầu mình rất e ngại, không dám chia sẻ với gia đình, vì trong mắt bố mẹ “Game” đồng nghĩa với tệ nạn và hư hỏng. Nhưng theo thời gian, mình cũng giải thích được cho gia đình, ông bà, bố mẹ hiểu “làm Game” là lập trình, giải thuật, thuật toán, vật lý, toán học, v.v. Game cũng là một sản phẩm phần mềm, chỉ khác là dùng để giải trí. Ngoài ra, cùng với sự phát triển của phần mềm, Game cũng được ứng dụng vào các lĩnh vực như dạy học, nghiên cứu khoa học, mô phỏng, huấn luyện chiến đấu, v.v. Có một câu chuyện vui đó là, trước đây khi mình ngồi vào máy tính, không cần biết là đang viết code hay làm gì, bố mẹ đều nghĩ là “đang chơi Game”. Nhưng sau này, khi đã làm trong ngành Game vài năm rồi, mỗi lần về quê nghỉ lễ, ngồi chơi Game với bạn bè để giải trí, bố mẹ cũng nghĩ là mình đang làm việc.

Ngay từ khi hết năm nhất Đại học, mình đã chủ động tìm kiếm các công ty Game để xin thực tập, làm part-time trong thời gian rảnh. Nhờ đó, mình đã tích luỹ được khá nhiều kinh nghiệm, con đường bước chân vào ngành Game của mình sau khi tốt nghiệp gần như không có khó khăn gì. Vấn đề duy nhất có lẽ là, năm cuối Đại học, mình có một lời mời vào Sài Gòn làm việc từ một studio khá có tiếng của Singapore là Ketchapp. Mình đã đứng trước hai con đường, hai lựa chọn: một là nghỉ học, hai là từ chối công việc này. Mình đã chọn phương án thứ hai, cá nhân mình nghĩ cơ hội sẽ còn nhiều, và tấm bằng Đại học, dù trong ngành Game không quá quan trọng nhưng mình tin rằng, sau này mình sẽ có lúc dùng đến.

Nếu được chọn lại, mình vẫn sẽ chọn con đường trở thành một Game Developer, vì bên cạnh việc thoả mãn được phần lí trí, logic trong bản thân mình, công việc này còn giúp mình tạo ra những thế giới “của riêng mình” và cho mọi người trải nghiệm được điều đó.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

• 09:00 – 10:00: Kiểm tra thông báo, tin nhắn cá nhân trên Email, Telegram và các lịch họp trong ngày
• 11:00 – 12:00: Thực hiện các nhiệm vụ công việc, theo dõi tiến độ dự án
• 12:00 – 13:30: Nghỉ ngơi, ăn trưa
• 13:30 – 17:00: Viết code, đọc báo cáo, viết tài liệu, fix bug (sửa lỗi, cải thiện chất lượng và ổn định của phần mềm), v.v.
• 17:00 – 18h30: Tham gia các cuộc họp nội bộ hoặc đối tác

Ghi chú: Mình làm việc 5 ngày/tuần. Tuy nhiên, vị trí Technical Lead yêu cầu kiểm tra tin nhắn thường xuyên và đôi khi sẽ phải tăng ca các ngày trong tuần hoặc cuối tuần.

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều mình thích nhất đó là việc mình có thể tạo ra thế giới “của riêng mình”. Khác với app hay website, dù cùng có user (người sử dụng) nhưng ở mảng Game, mình có thể cài cắm nhưng “easter egg”. Không gì thú vị bằng việc “trà trộn” vào group chat của user và xem họ bàn luận, tranh cãi về những “easter egg” họ tìm thấy trong thế giới Game do mình tạo ra.

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Mình có thể phải làm việc ở bất cứ đâu, miễn là có mạng và laptop. Điều này có lẽ là vấn đề chung của anh em Dev. Mặc dù mình yêu công việc, nhưng đôi khi đang tận hưởng khoảng thời gian cá nhân hoặc với gia đình, bạn bè và bị tin nhắn công việc làm phiền, mình sẽ hơi bực.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v.)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Để hoàn thành tốt công việc trong mảng Game Development, em cần có một sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và thái độ làm việc chuyên nghiệp. Kiến thức nền tảng về lập trình là điều kiện tiên quyết. Nếu em sử dụng Unity, thì C# là ngôn ngữ quan trọng cần thành thạo, còn với Unreal Engine, C++ sẽ là lựa chọn chính. Ngoài ra, hiểu về cấu trúc dữ liệu và thuật toán sẽ giúp em tối ưu hóa hiệu suất của Game, đặc biệt là khi xử lý vật lý, AI hay các hệ thống phức tạp khác.

Bên cạnh lập trình, em cũng cần nắm vững các nguyên tắc về thiết kế phần mềm, như mô hình lập trình hướng đối tượng (OOP), kiến trúc ECS (Entity-Component-System) hay sử dụng Scriptable Objects để tối ưu workflow trong Unity. Việc biết cách tổ chức mã nguồn một cách rõ ràng, dễ bảo trì sẽ giúp em làm việc hiệu quả hơn trong dự án lớn.

Ngoài yếu tố kỹ thuật, đồ họa và âm thanh cũng là hai lĩnh vực quan trọng trong phát triển Game. Nếu em làm lập trình, em không nhất thiết phải giỏi vẽ hay làm nhạc, nhưng ít nhất nên hiểu về pipeline (quy trình sản xuất) của đồng đội, cách asset (những tài nguyên được sử dụng trong việc phát triển Game) được tạo ra và sử dụng trong Game. Điều này giúp em phối hợp tốt với các thành viên khác trong đội.

Để thăng tiến trong công việc, kỹ năng mềm cũng quan trọng không kém. Một người giỏi kỹ thuật nhưng thiếu kỹ năng giao tiếp sẽ gặp khó khăn khi làm việc nhóm hay thuyết phục đồng nghiệp về ý tưởng của mình. Vì vậy, rèn luyện khả năng trình bày, phản biện và làm việc nhóm là điều không thể thiếu. Ngoài ra, tư duy giải quyết vấn đề và sự linh hoạt cũng giúp em thích nghi nhanh với các yêu cầu thay đổi liên tục trong dự án.

Thái độ làm việc cũng là một yếu tố quyết định sự thành công của em. Game Dev là một mảng đòi hỏi sự kiên trì, vì nhiều lúc dự án sẽ gặp khó khăn hoặc thất bại. Nếu em có tinh thần học hỏi, sẵn sàng nhận góp ý và không ngại thử thách, em sẽ tiến xa hơn trong ngành. Đặc biệt, nếu em có tham vọng thăng tiến lên các vị trí như Technical Lead hay Game Director, thì ngoài chuyên môn, em còn cần khả năng lãnh đạo, quản lý thời gian và ra quyết định hợp lý.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Có rất nhiều hiểu lầm về công việc Game Dev, phần lớn xuất phát từ việc mọi người chỉ nhìn vào bề nổi của ngành mà không thấy được những gì diễn ra phía sau. Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là làm Game rất vui và dễ dàng, vì nó chỉ là chơi Game cả ngày. Thực tế, phát triển Game là một quá trình đầy áp lực, đòi hỏi tư duy logic, kỹ năng lập trình, thiết kế và quản lý dự án. Việc phải fix bug liên tục, tối ưu hiệu suất hay chạy deadline sát nút có thể khiến nhiều người stress nặng. Nhưng vì kết quả cuối cùng là một sản phẩm giải trí, người ngoài nhìn vào dễ tưởng rằng, đây là một công việc nhẹ nhàng, không có nhiều căng thẳng.

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Công việc Game Dev hoàn toàn có thể giúp em tự nuôi mình ngay khi mới ra trường, nhưng mức độ dễ hay khó sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kỹ năng, vị trí công việc, công ty em làm và cả định hướng phát triển của em.

Nếu em làm trong một studio game lớn hoặc một công ty outsource, mức lương khởi điểm thường đủ để trang trải cuộc sống, đặc biệt nếu em ở những thành phố có ngành Game phát triển mạnh. Ở Việt Nam, mức lương của Lập trình viên Game mới ra trường thường dao động từ 10 – 15 triệu đồng/tháng, có thể cao hơn nếu em giỏi hoặc có dự án cá nhân ấn tượng. Nếu làm ở nước ngoài, mức lương có thể cao hơn rất nhiều, nhưng chi phí sinh hoạt cũng sẽ cao theo.

Tuy nhiên, nếu em chọn hướng indie hoặc startup Game riêng ngay từ đầu, việc “tự nuôi sống mình” sẽ khó khăn hơn. Tự làm Game để kiếm tiền đòi hỏi không chỉ kỹ năng lập trình mà còn cả khả năng thiết kế Game, Marketing, quản lý tài chính và tìm cách kiếm doanh thu từ sản phẩm. Nếu em đi theo hướng này, thường phải mất vài năm mới có thể tạo ra thu nhập ổn định.

Một hướng khác là làm Freelance Game Developer hoặc nhận hợp đồng từ các công ty nước ngoài. Nếu em giỏi Unity hoặc Unreal và có thể làm full-cycle development (hoặc ít nhất là một phần quan trọng như Gameplay Programming, AI, network), thì việc nhận công việc trên Upwork hoặc Fiverr có thể giúp em kiếm tiền ngay từ khi còn đi học. Tuy nhiên, công việc freelance cũng đòi hỏi em phải biết quản lý thời gian, giao tiếp với khách hàng và xây dựng portfolio để tìm được dự án tốt.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Nếu em muốn theo nghề Game Developer, điều quan trọng nhất là hãy bắt đầu càng sớm càng tốt. Ngành Game rất thực tế, không ai đánh giá em qua bằng cấp mà dựa vào những gì em đã làm được. Vì vậy, thay vì chỉ học lý thuyết, em nên tự tay làm một số dự án Game nhỏ ngay từ khi còn đi học. Đây chính là cách tốt nhất để học hỏi và xây dựng portfolio, thứ sẽ giúp em rất nhiều khi đi xin việc.

Bên cạnh đó, đừng chỉ tập trung vào code, hãy học cách làm Game hoàn chỉnh. Một lập trình viên Game giỏi không chỉ biết viết code mà còn hiểu về Game Design, tối ưu hiệu suất, networking, AI, Animation và cả UX/UI. Càng biết nhiều khía cạnh của Game Development, em càng có lợi thế khi làm việc nhóm hoặc thậm chí tự phát triển Game riêng.

Khi tìm việc, đừng ngại ứng tuyển ngay cả khi em chưa đáp ứng đủ 100% yêu cầu. Các công ty thường quan tâm đến khả năng học hỏi và thái độ làm việc hơn là việc em có đầy đủ tất cả kỹ năng họ cần ngay từ đầu. Hãy chuẩn bị một portfolio tốt, bao gồm những dự án cá nhân hoặc Game mẫu em đã làm. Nếu có thể, hãy đăng tải Game của em lên Itch.io, Steam hoặc thậm chí Google Play để chứng minh rằng em không chỉ biết làm Game mà còn có khả năng đưa nó đến tay người chơi.

Ngoài ra, hãy tham gia vào cộng đồng Game Dev. Có rất nhiều diễn đàn, nhóm Facebook, Discord và các sự kiện như Game Jam sẽ giúp em kết nối với những người có cùng đam mê. Những mối quan hệ này không chỉ giúp em học hỏi mà còn có thể mở ra cơ hội việc làm trong tương lai.

Cuối cùng, hãy xác định rằng Game Dev không phải là con đường dễ dàng, nhưng nếu em thực sự đam mê, kiên trì và liên tục nâng cấp bản thân, em sẽ có chỗ đứng vững chắc trong ngành. Nếu mục tiêu của em là thăng tiến, hãy luôn chủ động học hỏi những công nghệ và kỹ thuật mới, đồng thời phát triển kỹ năng mềm như giao tiếp và làm việc nhóm. Game Dev không chỉ là viết code, mà còn là tạo ra trải nghiệm cho người chơi – hãy luôn đặt mình vào vị trí của họ để làm ra những sản phẩm tốt nhất.

Bài viết Game Developer/Technical Lead – Nguyễn Nhật Huy đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 32
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 2 năm ở vị trí Environment Artist và 7 năm ở vị trí Technical Artist
• Trình độ học vấn và chuyên ngành: Khoa Ngôn ngữ Pháp, Trường Đại học Hà Nội
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ/tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Khoảng hơn 3.400 người
• Một số dự án Game nổi bật đã thực hiện:
  • The Quarry: The Quarry | Official Announce Trailer | 2K
  • The Outer Worlds: The Outer Worlds – Official Launch Trailer
  • Kena: Bridge of Spirits: Kena: Bridge of Spirits – State of Play Trailer | PS5, PS4
  • Grounded: Kena: Bridge of Spirits – State of Play Trailer | PS5, PS4
  • Star Wars: Tales from the Galaxy’s Edge: Star Wars: Tales from the Galaxy’s Edge – Official Trailer
  • Final Fantasy XVI: Final Fantasy XVI – State of Play June 2022 Dominance Trailer | PS5 Games

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Có thể hiểu một cách khái quát, việc phát triển Game là một quá trình hợp tác làm việc giữa Art (Nghệ thuật) và Programming (Lập trình). Tuy nhiên, sẽ có thời điểm mà những yêu cầu về kỹ thuật mà Programmer đưa ra nhưng Artist không biết nên thực hiện như thế nào và ngược lại, hoặc có những yêu cầu khắt khe về chất lượng mà Artist đưa ra nhưng Programmer cũng bó tay. 

Lúc này, rất cần một người đứng giữa làm cầu nối trung gian, đơn giản hóa thông tin của Programmer nhưng vẫn đầy đủ chi tiết và truyền tải lại cho Artist, người đó chính là Technical Artist. Thêm vào đó, Technical Artist cũng sẽ phải làm việc với Programmer để đặt ra những tiêu chuẩn (benchmark) và hướng dẫn (guideline) để từ đó Artist dựa vào và sản xuất asset (những tài nguyên được sử dụng trong việc phát triển Game) phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của dự án.

Ngoài ra, tùy thuộc vào độ lớn của đội ngũ dự án mà trách nhiệm của Technical Artist sẽ thay đổi khác nhau. Với đội ngũ lớn và có chuyên môn hóa cao, một team Technical Artist có thể sẽ bao gồm nhiều người: có người sẽ phụ trách thuần về mảng shader/lookdev, có người phụ trách phát triển tools giúp đẩy nhanh tiến độ công việc của Artist, có người sẽ làm việc chặt chẽ với đội tạo hình nhân vật (Character) và đội làm chuyển động nhân vật (Animator).

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Từ hồi Đại học, mình đã luôn thích làm về mảng Art vì suy nghĩ đơn giản lúc đó chỉ là, muốn làm ra cái gì đấy nhìn đẹp đẹp. Nhưng sau khi thử sức qua một vài mảng từ Marketing tới Graphic Design và sau cùng là Web Development, mình nhận ra bản thân không phải người mạnh về sáng tạo. Thế nên, mình chọn cách thử học dựng hình 3D – một ngách lúc đó còn khá mới mẻ. 

Thời điểm ban đầu khi mới bước chân vào ngành, vị trí mình chọn không phải Technical Artist mà là 3D Environment Artist, và mảng mình chọn không phải Game mà là làm phim. Tuy nhiên, vào thời điểm đó ở công ty cũ, định hướng phát triển được chuyển qua làm Game nhiều hơn làm phim. Lúc đó, bản thân mình không phải một Environment Artist giỏi với chuyên môn cao, hiệu suất làm việc chỉ ở mức trung bình, nhưng mình thích mày mò và tìm hiểu về các kĩ thuật mới để làm việc nhanh hơn nên được điều chuyển qua đội Technical Art mới được thành lập. Cũng nhờ một phần may mắn mà từ đó, công việc của mình phát triển và ổn định hơn.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

• Kiểm tra thông báo trên Teams, Slack và Email để xem có vấn đề gì phát sinh với game build từ hôm trước không. Nếu có thì cần làm việc với đội QA để điều tra nguyên nhân xuất phát từ đâu và giải quyết vấn đề phát sinh.
• Kiểm tra danh sách các đầu công việc và các yêu cầu còn đang tồn đọng. Thường thì Artist sẽ có nhiều yêu cầu giúp cải thiện tiến độ công việc cho họ. Lúc đó, mình sẽ cần nói chuyện trực tiếp với Artist về các yêu cầu đó và ước tính thời gian rồi báo cho Producer để theo dõi tiến độ công việc.
• Nghiên cứu về việc cải thiện và nâng cấp chất lượng đồ họa cho dự án.
• Nghiên cứu về tối ưu hóa (optimization) cho dự án.
• Làm việc với programmer để đưa các tính năng mới vào trong game.

Ghi chú:

• Thời gian làm việc 40 giờ/ tuần, nghỉ thứ Bảy và Chủ nhật. Tuy nhiên, số giờ này cũng sẽ thay đổi tùy thuộc vào tiến độ hiện tại của dự án.
• Sau khi thử việc 3 tháng có thể xin chế độ làm việc tại nhà tối đa 2 ngày/tuần.

5. Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

• Được nắm quyền chủ động tối đa trong công việc, mặc dù cũng sẽ có thời điểm không biết nên giải quyết vấn đề từ đâu.
• Được tiếp cận những công nghệ mới và có cơ hội đưa những công nghệ này vào trong dự án của mình.
• Góp công sức vào việc sản xuất ra assets (những tài nguyên được sử dụng trong việc phát triển Game) có chất lượng cao, vì mặc dù không trực tiếp sản xuất nhưng Technical Artist đóng góp nhiều vào khâu kỹ thuật và ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất. 

6. Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

• Phải đưa ra một vài quyết định khá khó khăn liên quan tới guideline (hướng dẫn) về kỹ thuật, sau đó sẽ cần kiểm tra và nhanh chóng điều chỉnh lại. Vì chỉ cần một sơ suất nhỏ là toàn bộ phần sản xuất bên phía Artist sẽ bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, đó cũng là một phần tất yếu của công việc, vì với bản chất phát triển nhanh của công nghệ thì không có kiến thức sách vở nào là phù hợp mãi mãi. Vì vậy, phải luôn thử cái mới và ứng dụng. 
• Đôi lúc sẽ bị kẹt giữa Programmer và Artist, vì có thể Artist muốn đẩy chất lượng thêm nữa, nhưng Programmer lại không đồng ý vì giới hạn về kỹ thuật, Khi đó, mình sẽ cần tìm cách thức phối hợp phù hợp để đáp ứng được cả hai phía.

7. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v.)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

• Công việc này luôn cần bản thân phải giữ một thái độ cởi mở và cầu thị. Vì vai trò của Technical Artist là đứng giữa Artist và Programmer, nên nếu không đủ cởi mở và giao tiếp không tốt, thì sẽ dễ gây hiểu lầm và có thể là tắc nghẽn một phần nào đó của dự án. Bản chất công việc không đòi hỏi mình phải là siêu sao từ đầu, nhưng giữ thái độ cầu thị sẽ giúp học được nhiều điều có ích trong công việc chuyên môn.
• Trong bất kỳ tình huống công việc nào, luôn ưu tiên đặt lợi ích của dự án lên đầu.
• Nên cố gắng trau dồi lại về Toán, nhất là Đại số Tuyến tính (Linear Algebra) và có thể là một phần của Vi tích phân (Calculus). Không cần thiết phải quá giỏi nhưng nên nắm chắc một ít cơ bản, vì công việc hàng ngày sẽ có một số đầu việc cần dùng tới. Ngoài ra, khi nắm được kiến thức cơ bản thì việc nghiên cứu các nhiệm vụ công việc cũng sẽ nhanh chóng hơn.
• Nên cố gắng học lập trình, có thể bắt đầu với các ngôn ngữ phổ biến, nhất là Python vì sẽ giúp ích rất nhiều trong việc phát triển tool, giúp Artist cải thiện hiệu suất công việc.
• Nên tìm hiểu về quy trình làm việc của các đội/ bộ phận khác. Ví dụ như, đội làm môi trường, nhân vật hoặc đội làm chuyển động hoạt họa. Vì chỉ khi hiểu phần nào về quy trình của họ thì Technical Artist mới có thể giúp họ cải thiện chất lượng, cũng như hiệu suất trong công việc, đồng thời giải quyết các lỗi phát sinh trong dự án.

8. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Khi đọc các tin tuyển dụng Technical Artist, mọi người thường sẽ có tâm lý e dè vì các yêu cầu công việc tương đối nhiều. Thế nhưng, thực chất thì vị trí này không cần tuyển “siêu nhân”. Bạn chỉ cần đáp ứng được một hoặc hai mục trong đó, cộng thêm thái độ làm việc cầu thị, cởi mở và ham học hỏi là hoàn toàn có thể thử ứng tuyển vào vị trí này. Trong quá trình phỏng vấn, bạn cũng có thể trao đổi trực tiếp để biết thực sự vị trí này đang cần người mạnh về mảng nào. 

9. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Khi mới ra trường, thu nhập của Technical Artist tuy thấp hơn Programmer nhưng nhìn chung vẫn cao hơn so với Artist. Mức thu nhập (cần kiểm chứng lại vì dữ liệu này từ khoảng 3-4 năm trước) thường rơi vào khoảng 12.000.000 tới 13.000.000 VNĐ/tháng cho Junior. Sau đó, tùy thuộc vào hiệu quả công việc mà sẽ tăng dần theo thời gian. Đỉnh điểm, sau hơn 2 năm làm Environment Artist và hơn 3 năm làm Technical Artist, mức thu nhập thực lãnh của mình ở công ty cũ là 27.000.000.

10. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

• Luôn luôn cởi mở, cầu thị và cố gắng học hỏi kiến thức mới. Việc học hỏi kiến thức mới là cần thiết ở mọi ngành nghề, nhưng với Technical Artist thì cần cố gắng nhiều hơn do công nghệ luôn thay đổi chóng mặt.
• Luôn cố gắng giữ thái độ tích cực và ưu tiên tiến độ dự án.
• Chia sẻ lại kiến thức và luôn cố gắng giúp đỡ Artist cũng như Programmer, vì phần kiến thức chia sẻ đó cũng sẽ nhận được lại hồi đáp vào một thời điểm khác trong quá trình thực hiện dự án. Ví dụ, Technical Artist dù không trực tiếp sản xuất nhưng khi chia sẻ quy trình mới với Artist, họ sẽ sử dụng mỗi ngày và sau quá trình đó, họ sẽ đúc rút ra được điều mới và chia sẻ ngược lại với mình.

Bài viết Technical Artist – Nguyễn Minh Sơn đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 43
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 13 năm
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Cử nhân
• Các chứng chỉ chuyên môn (nếu có): Chứng chỉ IT của Aptech
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ/tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Công ty nước ngoài với quy mô 10 nhân sự

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Trách nhiệm chính là viết phần mềm ứng dụng di động (mobile app) để tạo ra sản phẩm cho công ty mang đi bán. Các ứng dụng di động này chủ yếu dùng để quản trị nhà hàng, cửa hàng và các hoạt động kinh doanh khác (ví dụ: tự động tính bill/ra bill). Quá trình viết phần mềm sẽ bao gồm nhiều công việc nhỏ hơn, tiêu biểu như:

• Phân tích dự án, chia nhỏ các đầu việc và phân công cho các thành viên trong nhóm
• Viết code cho phần mềm
• Kiểm tra (review) code của các thành viên khác
• Kết hợp (merge) code của nhiều thành viên thành bộ code hoàn chỉnh 
• Thực hiện quá trình deploy code, tức là biến đổi phần mềm đã hoàn thiện thành một sản phẩm có thể sử dụng trong thực tế. Quá trình này sẽ trải qua nhiều bước: xác định các mục tiêu và tiêu chuẩn, điều chỉnh phần mềm cho phù hợp với người dùng, kiểm tra và vá lỗi, tải lên cửa hàng phần mềm (Apple Store, CH Play, v.v.) hoặc cài đặt phần mềm, theo dõi và bảo trì trong quá trình người dùng sử dụng.

Giá trị đem lại cho công ty và các bên liên quan

Nhiệm vụ của một Senior Software Developer là đảm bảo chất lượng của phần mềm thông qua việc quản lí quy trình, kiểm soát chất lượng code của cả nhóm. Ngoài ra, đó còn là truyền thụ các kinh nghiệm cần thiết (kĩ năng, kiến thức, tư duy) cho lớp trẻ và thuyết trình để bán phần mềm (nếu cần thiết).      

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Khi bắt đầu chọn ngành, mình đã phân vân giữa ngành Công nghệ máy tính của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và ngành Điện tử viễn thông của Trường Đại học Bách Khoa. Cuối cùng, mình đã đi theo lựa chọn thứ hai. Sức học hồi cấp 3 của mình cũng tốt hơn so với số đông, đồng thời gia đình cũng khuyên vào Bách Khoa vì:

• Đề thi khó hơn nên sẽ có ít thí sinh đăng kí hơn (lúc mình thi Đại học, phần lớn các trường sẽ tự ra đề thi)
• Với học lực tốt, mình có thể tự tin sẽ thi đậu với điểm số tốt
• Điểm chuẩn thấp hơn và dễ đoán điểm chuẩn dựa vào những năm trước đó

Nếu được chọn lại, có lẽ mình sẽ thử với Trường Đại học Ngoại thương. Ngày đó, mình cũng đậu vào Ngoại thương nhưng đã chọn Bách Khoa. Bây giờ mình cảm thấy tò mò và muốn thử sức với mảng kinh tế.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Công việc của Software Developer chủ yếu xoay quanh việc viết code nên không có một lịch trình cụ thể. Một ngày sẽ trải qua các bước như xem checklist hôm nay sẽ làm gì, viết code, review code, chạy kiểm tra để tìm lỗi, điều tra xem lỗi xuất phát từ đâu và vá lỗi. Các bước sẽ không theo thứ tự mà tùy theo công việc mỗi ngày, mỗi trường hợp xuất hiện lỗi.

5. Anh/chị thích và không thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Điều thích nhất là dùng kỹ năng tư duy để giải quyết vấn đề. Mỗi dự án là một vấn đề thực tế trong cuộc sống mà mình có thể giải quyết bằng phần mềm. Sau quá trình suy nghĩ, thử đi thử lại, điều tra và giải quyết được vấn đề bằng code thì mình sẽ cảm thấy rất thỏa mãn và tự hào.

Điều không thích nhất là làm những công việc lặp đi lặp lại, không dùng tư duy, mất thời gian làm thủ công, ví dụ như thiết lập UI. 

6. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Trước hết và quan trọng nhất chắc chắn là khả năng viết code. Việc này yêu cầu cả về kiến thức chuyên môn viết code lẫn kỹ năng tư duy logic. Trong quá trình học, các bạn sẽ được hướng dẫn và thực hành những vấn đề này, nhưng quan trọng nhất vẫn là mình tự làm và học từ sai sót của bản thân. 

Bên cạnh đó, các bạn cũng cần chuẩn bị những yếu tố khác để tăng hiệu quả công việc, có thể kể đến như:

• Tư duy giải quyết vấn đề
• Hiểu biết rộng về thế giới công nghệ
• Ham học hỏi
• Siêng năng, cẩn thận
• Tự giác quản lý công việc và bản thân

Để đi xa được trong ngành này, những điều trước hết bạn sẽ cần trau dồi là:

• Thái độ cầu thị, chịu hỏi (rất quan trọng), chịu tiếp thu
• Liên tục cập nhật các tiến bộ về công nghệ
• Nâng cao khả năng quản lí thời gian và tiến độ công việc

7. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Một số điều mà mọi người hay hiểu lầm về Software Developer (và IT nói chung):

• Tự nhiên biết sửa phần cứng máy tính, sửa laptop, PC 
• Biết xài và sửa mọi phần mềm trên máy tính, điện thoại 
• Làm Software Developer là việc nhàn, lương cao

Hai hiểu lầm đầu tiên xuất phát chung từ sự thật là ngành này vẫn còn rất lạ lẫm ở Việt Nam. Hầu như, mọi người chỉ biết học công nghệ thông tin chứ không biết rằng, ở trong còn chia ra nhiều chuyên ngành rất phức tạp và đặc thù. Cứ nghe đến công nghệ thông tin thì quy về một ngành, học xong ra cái gì cũng biết làm. Còn hiểu lầm cuối cùng là do mặt bằng lương của Software Developer khá cao, nếu làm trong các công ty nước ngoài thì lương có thể tính bằng nghìn đô. Trong khi đó, để đi làm thì ngành này không đòi hỏi quá ghê gớm như các ngành khác. 

8. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Như có chia sẻ ở trên, mặt bằng lương của Software Developer khá cao so với mặt bằng chung. Lương mới ra trường có thể đạt 10,000,000 VND/tháng, nếu biết tiếng Anh thì có thể thương lượng cao hơn. Tuy nhiên, do gần đây nhiều bạn chọn học IT nên thị trường cũng nâng chuẩn yêu cầu tuyển dụng. Các bạn mới ra trường đã có thể gặp những yêu cầu từ nhà tuyển dụng mà chỉ áp dụng cho Junior Developer vài năm trước đây. Do đó, các bạn nên tận dụng thời gian còn đi học để tham gia các dự án bên ngoài và xây dựng portfolio, có như vậy mới chứng minh được năng lực của bản thân trước khi thật sự bước chân vào thị trường tuyển dụng.

9. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

• Hãy luôn tò mò, ham học hỏi
• Phải biết cách xây dựng thuật toán tốt để giải quyết vấn đề, làm xong thì biết cách tối ưu hóa hiệu năng làm việc của nó
• Thử sức viết code đa dạng ở các lĩnh vực khác nhau (cloud service, cyber security, server,…) để tăng cơ hội việc làm, tăng sức cạnh tranh của bản thân

Bài viết Senior Software Engineer đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 32
• Giới tính: Nam
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 5 năm
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Cử nhân ngành Tài chính Ngân hàng, ĐH Kinh tế quốc dân
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ (có áp dụng chế độ làm việc hybrid – làm việc linh hoạt tại văn phòng hoặc làm việc từ xa)
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Công ty startup công nghệ phát triển các sản phẩm công nghệ trên nền tảng blockchain (Blockchain – “Chuỗi số”, là công nghệ mã hóa thông tin trực tuyến, là công nghệ nền tảng của sản phẩm tiền số – với Bitcoin là đại diện)

2. Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho tổ chức, cho các bên liên quan?

Công việc của tôi là phụ trách phát triển sản phẩm công nghệ mới theo định hướng phát triển của Công ty. Tôi sẽ là người hiểu rõ yêu cầu về tính năng sản phẩm, đối tượng khách hàng mục tiêu của sản phẩm, mục tiêu phát triển của sản phẩm; từ đó lên kế hoạch xây dựng và phát triển sản phẩm cụ thể. Từ kế hoạch đó, tôi cần ra đề bài và điều phối công việc giữa các bộ phận liên quan, gồm có: (1) bộ phận phân tích tính năng sản phẩm, (2) bộ phận IT để code (mã hóa) sản phẩm, (3) bộ phận thiết kế để dựng mô tả sản phẩm, (4) bộ phận tiếp thị trực tuyến để giới thiệu sản phẩm tới thị trường và phát triển tệp khách hàng.

Tôi sẽ là người chịu trách nhiệm cho việc hiện thực hóa một sản phẩm công nghệ xuất phát từ yêu cầu của Công ty và đảm bảo không ngừng cải tiến, nâng cao tính năng sản phẩm để tiếp tục tạo thêm giá trị cho Công ty.

3. Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

• Công việc đầu tiên của tôi là làm trong mảng Marketing sản phẩm của Công ty, để làm được việc đó tôi cần tìm hiểu và nắm rõ được các tính năng và khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng mục tiêu của sản phẩm để xây dựng kế hoạch tiếp thị phù hợp với “Hành trình khách hàng” – Customer Journey mà sản phẩm cung cấp.
• Xuất phát từ việc xây dựng được đúng hành trình khách hàng, đề xuất ra các “Trải nghiệm khách hàng” – Customer Experience để làm đề bài cho bộ phận số (1) và (2), tôi tìm hiểu sâu hơn từ những bước đầu tiên của việc phát triển sản phẩm, và từ đó phát triển cao hơn trong ngành Phát triển sản phẩm – Product Development.

4. Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

5. Anh/chị thích và không thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

• Thích nhất: công việc không ngừng vận động, quản lý nhiều bên liên quan với đặc thù công việc đa dạng (phân tích, tiếp thị, IT, …), kết quả có thể theo dõi và đánh giá cụ thể, khách quan.
• Không thích nhất: việc phát triển một sản phẩm mới cần sự phối hợp của nhiều bên, có trường hợp khi sản phẩm hoàn thành và giới thiệu ra thị trường thì nhận được kết quả tiêu cực từ khách hàng, khi đó sản phẩm sẽ hoặc phải điều chỉnh lại hoặc phải đóng lại hoàn toàn.

6. Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Kiến thức:

• Kiến thức chuyên môn về Customer Experience (CX – trải nghiệm khách hàng),
• Kiến thức về User Interface (UI – giao diện người dùng), về User Experience (UX – trải nghiệm người dùng)
• Kiến thức cơ bản về Code (mã hóa) sản phẩm công nghệ

Kỹ năng:

• Quản lý dự án
• Giao tiếp
• Phân tích
• Lập kế hoạch
• Quản trị hiệu quả công việc
• Nghiên cứu

7. Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Phát triển sản phẩm chỉ là công việc do đội IT thực hiện (code sản phẩm)

Họ hiểu sai như vậy vì nhiệm vụ của bộ phận IT là dựng lên được hình hài (cả mặt giao diện và mặt nền tảng bên trong) của sản phẩm. Tuy nhiên người đặt ra đề bài và vẽ nên hình hài của sản phẩm là bộ phận số (1) – bộ phận phân tích tính năng sản phẩm, và bộ phận số (3) – bộ phận thiết kế để dựng mô tả sản phẩm sẽ giúp cho sản phẩm tiếp tục được cải tiến và hoàn thiện hơn.

8. Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Theo hiểu biết về thị trường nghề nghiệp, công việc trong lĩnh vực Phát triển sản phẩm (Product Development) với các chức danh công việc như Business Analyst (BA), Product Owner (PO), Product Management (PM) cho các sản phẩm công nghệ đang phát triển mạnh và với nhu cầu tiếp tục tăng. Công việc này có thể thực tập ngay từ khi chưa tốt nghiệp đại học. Mức thu nhập của một bạn mới ra trường có kinh nghiệm thực tập từ 6 tháng tới 1 năm ở công việc tương đương có thể nhận được mức lương trong khoảng 8 – 12 triệu, tùy thuộc khả năng của bạn đó.

9. Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

• Nên tìm kiếm các cơ hội thực tập cho công việc trong mảng Phát triển sản phẩm để có thể làm quen và tích lũy kinh nghiệm từ sớm.
• Phát triển sản phẩm không phải là công việc của riêng IT nên nếu không học trong ngành Công nghệ thông tin thì vẫn hoàn toàn có thể theo đuổi được.

Bài viết Product Owner – Phát triển sản phẩm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 39
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 15 năm
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Đại học Bách Khoa, chuyên ngành Toán Tin ứng dụng
• Các chứng chỉ chuyên môn (nếu có): Không có
• Số giờ làm hằng tuần: 10 giờ x 6 ngày/tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Tập đoàn tư nhân (> 500 nhân viên)

Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho công ty, cho các bên liên quan?

• Thiết kế hệ thống kiến trúc phần mềm: hạ tầng thiết bị, tích hợp các dịch vụ hệ thống công nghệ thông tin…
• Xử lý yêu cầu về công nghệ, phần mềm từ các bên liên quan như phòng marketing, kế toán…

Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

• Tôi yêu thích công nghệ thông tin và việc ứng dụng toán học vào công việc
• Công nghệ thông tin cũng là ngành quan trọng, bất kỳ ngành nghề nào muốn phát triển cũng cần có công nghệ thông tin

Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

• Kiểm tra các việc cần làm trong ngày
• Tiếp nhận các nhu cầu về phần mềm từ các bên liên quan
• Trao đổi với các thành viên trong cùng nhóm để giải quyết các vấn đề khúc mắc trong công việc
• Định hướng công việc, phân công công việc cho các thành viên trong nhóm
• Triển khai các đầu viên theo phân công
• Kiểm tra, hỗ trợ nhóm làm việc
• Xử lý các sự cố, tối ưu hệ thống phần mềm
• Nghiên cứu công nghệ mới
• Các giải pháp mới để hoàn thiện, nâng cấp hệ thống…

Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Tạo ra giá trị gia tăng hiệu quả công việc cho các bộ phận, cho các bên sử dụng dịch vụ/sản phẩm

Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Công việc đòi hỏi đầu tư, tập trung nhiều thời gian, không có thời gian dành cho gia đình

Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

• Phải có hiểu biết sâu rộng về phần mềm
• Phải không ngừng học hỏi, tìm tòi, thử nghiệm các phương án khác nhau để tìm ra phương án hiệu quả nhất
• Sẵn sàng lắng nghe, cầu thị, tiếp thu đóng góp ý kiến từ các bên
• Nên giỏi một lĩnh vực cụ thể trong Công nghệ Thông tin, ví dụ như lập trình hoặc tích hợp hệ thống, rồi dần dần mở rộng ra.
• Cần thường xuyên cập nhật kiến thức, tránh để bị tụt hậu

Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

• Mọi người nghĩ nghề này là đi cài đặt phần mềm, sửa máy tính vì đây cũng là một ngành mới mẻ, nhiều người chưa biết cụ thể. Mọi người chỉ biết những cái đơn giản bên ngoài
• Cứ cái gì liên quan đến máy tính là nghĩ đến nghề này nhưng thực ra trong ngành này chia ra thành nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc thù khác nhau

Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Được. Các bạn đi thực tập cũng có thể nhận được khoảng 5 triệu/tháng. Các bạn mới đi làm cũng có thể nhận được khoảng 7 triệu/tháng

Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

• Đầu tiên khi thích một việc thì cần kiên trì theo đuổi
• Đặt ra bài toán và tìm mọi cách để giải bài toán đó thông qua việc tự tìm hiểu, nghiên cứu, tham gia các diễn đàn
• Quan trọng là tập trung, kiên trì đạt mục tiêu
• Sau khi đã giải quyết được vấn đề của mình, thì phải nghĩ đến việc mở rộng vấn đề đó ra. Vòng quay này sẽ lặp đi lặp lại
• Ngoài ra, cũng cần tham gia tương tác trong cộng đồng (network) những người làm về phần mềm, theo dõi (follow) những người giỏi để học hỏi, trao đổi

Bài viết Kiến trúc sư phần mềm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 28
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 6 năm
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Tốt nghiệp Đại học, ngành Công nghệ thông tin
• Số giờ làm hằng tuần: 40-50 giờ/tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Tập đoàn đa quốc gia, Chi nhánh Việt Nam 60 người

Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho công ty, cho các bên liên quan?

• Trách nhiệm chính:
  • Nghiên cứu, thiết kế và triển khai các giải pháp an ninh mạng (bảo mật) cho khách hàng. 
  • Hỗ trợ khách hàng trong quá trình vận hành giải pháp.
• Đối tượng khách hàng: ngân hàng, doanh nghiệp đang ứng dụng Công nghệ thông tin và cần bảo vệ tài sản của họ (tài sản trí tuệ, bí mật kinh doanh, dữ liệu khách hàng, dữ liệu cá nhân, hệ thống công nghệ thông tin) trước các mối nguy hại trên không gian mạng có chủ đích (ví dụ: bị hacker tấn công, đánh cắp thông tin, phá hoại hệ thống) hoặc không có chủ đích (ví dụ: thảm họa tự nhiên làm hư hỏng hệ thống, hoặc nhân viên chưa có nhận thức, kỹ năng an toàn thông tin dẫn đến rò rỉ dữ liệu).

Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi học tốt môn An ninh mạng trong thời gian học Đại học và cũng cảm thấy thích thú. Từ đó, tôi hướng chuyên ngành của mình vào An ninh mạng trong nhóm ngành CNTT. Việc chọn lựa nghề nghiệp là do tôi tự quyết định và đến nay vẫn không có gì thay đổi. 

Sau khi tốt nghiệp, tôi làm việc tại một công ty ở TP. Hồ Chí Minh. Sau 4 năm làm việc ở công ty đầu tiên, tôi chuyển ra Hà Nội để bắt đầu công việc thứ 2.

Nếu chọn lại, tôi vẫn sẽ chọn ngành này, vì tôi quyết định theo nghề dựa trên năng lực và sở thích bản thân. Ngoài ra, lý do khác là theo xu hướng phát triển và nhu cầu nhân lực của ngành trong tương lai.

Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

Học hỏi và ứng dụng công nghệ mới vào việc bảo vệ các hệ thống trước sự xâm phạm của kẻ xấu.

Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Nhận thức và đầu tư cho an ninh mạng ở Việt Nam còn chưa xứng đáng. Tâm lý “mất bò mới lo làm chuồng”.

Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

• Kiến thức ngành: học các chứng chỉ của hãng bảo mật để hiểu giải pháp của hãng.
• Kỹ năng: tự nghiên cứu, tiếng Anh để đọc tài liệu và trao đổi với đối tác, tư duy giải quyết vấn đề.
• Thái độ: cầu thị ham học hỏi, chịu áp lực.

Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Mọi người thường không biết về ngành hẹp này nên cũng không có hiểu lầm.

Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Có thể tự nuôi bản thân khi ra trường.

Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

• Cảm thấy bản thân có năng lực (học tốt các môn liên quan) và có cảm giác hứng thú khi học. Điều này làm cho việc tự học, cập nhật kiến thức về sau rất dễ dàng.
• Tìm kiếm cơ hội thực tập trong các công ty càng sớm càng tốt.
• Những năm đầu đi làm, cố gắng quan sát, học và hỏi, làm nhiều. Nếu gặp được một người hướng dẫn tốt, tận tình thì hãy dùng tất cả năng lực và sự cố gắng của bản thân để giúp cho họ.
• Tìm hiểu các hướng đi, cơ hội nghề nghiệp khác nhau trong ngành. Nói chuyện với những người đi trước để mở rộng góc nhìn về sự nghiệp của bản thân.

Bài viết Kỹ sư Công nghệ thông tin An ninh mạng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 32
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 10
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Cử nhân Công nghệ thông tin
• Các chứng chỉ chuyên môn (nếu có): liên quan đến quản trị mảng như: CCNA – Cisco Certified Network Associate (thiên về hạ tầng mạng, kỹ thuật mạng), MCSA – Microsoft Certified Solutions Associate (thiên về hệ thống máy chủ, máy trạm, ứng dụng), MCSE – Microsoft Certified Solutions Expert (bậc cao hơn của MCSA)
• Số giờ làm hằng tuần: 44 giờ/ tuần
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Công ty tư nhân, mua bản quyền phần mềm bán hàng từ nước ngoài, bán lại cho doanh nghiệp Việt Nam; có 70 người

Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho công ty, cho các bên liên quan?

• Quản lý đội kỹ thuật (bao gồm các nhân viên triển khai phần cứng – máy order, máy in bill, đường mạng … và nhân viên triển khai phần mềm bán hàng
• Nghiên cứu phát triển phần mềm, lên phương án tích hợp phần mềm bán hàng của công ty với các phần mềm khác theo yêu cầu của từng doanh nghiệp
• Tiếp nhận tính năng, thông tin mới từ tổng công ty (công ty sản xuất phần mềm) để triển khai tại thị trường Việt Nam
• Hỗ trợ, giải quyết các vấn đề của khách hàng về mặt kỹ thuật
• Demo (chạy thử), họp giới thiệu phần mềm cho các khách hàng mới

Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Tôi thích làm về lĩnh vực Công nghệ Thông tin từ hồi còn học cấp 3. Tôi mày mò, sửa máy tính và cài win dạo cho người ta để kiếm tiền. Tôi tự quyết định nghề này vì tôi thích và không có ai tác động đến lựa chọn này của tôi. Sau khi tốt nghiệp, tôi tự tìm được việc đúng ngành học nhưng lại không thấy bản thân phù hợp với môi trường và văn hóa công ty, sau đó tôi được bạn bè giới thiệu chỗ làm hiện tại và tôi đã làm suốt 10 năm qua mà không thay đổi chỗ làm. Nếu được chọn lại, tôi vẫn chọn nghề này, vì tôi thực sự thích nó. Nghề này cũng đòi hỏi sự phát triển mỗi ngày vì công nghệ thay đổi đến mức chóng mặt nên nó làm tôi tò mò, thấy thú vị và được học hỏi không ngừng nghỉ và đây cũng là ngành có thể kiếm tiền tốt, giúp cuộc sống của tôi tốt hơn mỗi ngày. 

Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

• Sự thay đổi về công nghệ -> được học hỏi, phát triển mỗi ngày
• Nghề có thể kiếm được nhiều tiền -> sống thoải mái
• Đi theo xu hướng thế giới, xu hướng của thời đại công nghệ, nên bản thân tôi làm lĩnh vực này sẽ dễ dàng tiếp cận hơn những cái mới trước người khác

Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Gặp những ca khách hàng không hiểu về sự khó khăn trong công việc của mình, họ hay đòi hỏi những điều mà phần mềm chưa đáp ứng được thì họ phàn nàn, ngưng dùng dịch vụ. Điều này làm mình dễ thấy mệt và bực mình.

Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

• Kiến thức cần thiết: kiến thức về phần mềm đang bán, kiến thức cơ bản về phần mềm chung, kiến thức cơ sở dữ liệu, hệ thống hạ tầng
• Thái độ: kiên trì, bình tĩnh, không dễ nản lòng khi chưa nghĩ ra giải pháp xử lý
• Kỹ năng: làm việc nhanh nhạy với máy tính, kỹ năng sử dụng các phần mềm văn phòng (Excel, Powerpoint), kỹ năng làm việc với khách hàng, kỹ năng quản lý đội nhóm, kỹ năng lập trình, tư duy logic…

Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

• Nhiều người nghĩ công việc này có thể giúp trở thành hacker, thực tế đây chỉ là 1 kỹ sư phần mềm đem lại tiện ích cho người sử dụng phần mềm.
• Họ cũng hiểu lầm đây là công việc rất nhẹ nhàng, nhưng thực tế công việc này sử dụng nhiều đầu óc và tốn nhiều thời gian để suy nghĩ tìm giải pháp và kiểm chứng.
• Nhiều người nghĩ nghề của tôi là ôm máy tính 24/24, nhưng tôi vẫn dành rất nhiều thời gian để gặp gỡ khách hàng và đối tác.

Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Chắc chắn có, mức lương khởi điểm cho người mới ra trường chưa từng có kinh nghiệm tầm 7 triệu.

Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

• Phải thật sự kiên trì và không dễ nản lòng
• Học ở Aptech để có kỹ năng vững vàng hơn khi ra trường

Bài viết Trưởng phòng Kỹ thuật đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.

• Tuổi: 31
• Số năm kinh nghiệm ở ngành nghề này: 7 năm quản lý phần mềm (6 năm quản lý dự án – Project Manager, 1 năm quản lý sản phẩm – Product Manager) 
• Trình độ học vấn & chuyên ngành: Cử nhân công nghệ máy tính
• Các chứng chỉ chuyên môn (nếu có):
• Số giờ làm hằng tuần: 40 giờ
• Loại hình & quy mô công ty (tổng số nhân viên): Công ty phần mềm, hơn 500 nhân viên

Trách nhiệm chính của anh/chị ở công việc hiện tại là gì? Công việc này đem lại giá trị gì cho công ty, cho các bên liên quan?

Trách nhiệm của công việc này thay đổi tùy theo tính chất của sản phẩm, văn hóa của công ty, quy mô của sản phẩm / công ty, nên rất khó để giải thích cụ thể, những công việc chủ yếu sẽ gồm :

• Theo dõi, nghiên cứu số liệu của sản phẩm: tình hình sức khỏe của sản phẩm
• Theo dõi nghiên cứu tình hình thị trường: định vị sản phẩm của mình với các sản phẩm có liên quan trên thị trường
• Mang thêm giá trị mới cho sản phẩm và người dùng: phát triển mới hoặc cải thiện
• Cải thiện trải nghiệm người dùng
• Liên kết các bên có liên quan để cùng làm việc tốt nhất
• Liên tục nghiên cứu tìm hiểu để mang đến các giá trị có ích cho người dùng, cho sản phẩm

Anh/chị bắt đầu vào nghề như thế nào? Vì sao anh/chị chọn con đường này?

Lúc đầu là vì ngành công nghệ thông tin hay công nghệ máy tính khá năng động, dễ tìm việc làm. Ngoài ra, ưu thế của mình là đa ngôn ngữ nên dễ tìm việc làm ở các công ty mang tính quốc tế.

Về sau vì được định hướng bởi công ty và năng lực khá phù hợp, nên đã chuyển từ kỹ sư phần mềm (Software Engineer) sang làm Chuyên viên phân tích nghiệp vụ (Business Analyst) (ưu thế ở khả năng giao tiếp và đa ngôn ngữ). Sau đó nhanh chóng chuyển sang làm Quản lý dự án vì công ty cũng đang cần và vì mình có khả năng thương thuyết, lên kế hoạch, giao tiếp trong nhóm và ngoài nhóm tốt.

Cuối cùng là vì đam mê muốn làm sản phẩm thay vì tiếp tục làm gia công phần mềm (outsource), nên đã làm bước đột phá chuyển sang làm Product Manager. Năng lực từ BA-PM có thể dùng lại được, nhưng cách suy nghĩ và tiếp cận hoàn toàn khác, nên hiện tại vẫn cần thích nghi dần.

Gia đình hay bạn bè không có ảnh hưởng nhiều đến các quyết định của mình, chủ yếu mình thấy cơ hội, thấy thích, thấy phù hợp thì mình tiến hành thôi. Có thể có yếu tố ảnh hưởng từ môi trường, xã hội, kinh tế và cả thị trường việc làm.

Mình có trên dưới 7 năm trong ngành IT, nhưng mình đổi chỗ làm có 1 lần thôi, công ty đầu tiên (6 năm kinh nghiệm BA-PM) cũng là công ty mình làm ngay sau khi tốt nghiệp. Hiện tại mình đang làm Product Manager ở công ty thứ 2 của đời đi làm.

Nếu chọn lại thì chắc mình cũng đi theo ngành công nghệ thông tin và cũng sẽ không làm kỹ sư. Mình thích các công việc mang tính điều phối, vận hành hơn, truyền cảm hứng cho người khác cùng thực hiện, cùng cam kết trên một nhiệm vụ gì đó hơn.

Một ngày làm việc tiêu biểu của anh/chị như thế nào?

Công việc Product Manager không trùng lặp theo ngày, mỗi ngày đều khác nhau: khá phù hợp với các bạn không thích công việc lặp đi lặp lại và thích sự cải tiến, đổi mới. Những nhiệm vụ chính luôn cần phải thực hiện như sau:

Anh/chị thích nhất những điều gì ở công việc của mình? Vì sao?

• Phải liên tục cải thiện bản thân để kịp ứng phó với các bất ngờ.
• Luôn ghi nhận các phản hồi một cách khách quan nhất, như một cơ hội để cải thiện sản phẩm.
• Thường xuyên được truyền cảm hứng bởi những yếu tố nhỏ nhặt nhất.
• Đôi lúc cơ hội đến từ những thứ mình không ngờ nhất.
• Sự phối hợp ăn ý trong đội ngũ làm sản phẩm.

Anh/chị không thích nhất những điều gì? Vì sao?

Công việc đôi lúc quá tải: một dự án đang tiến hành thì 2-3 dự án mới đang phải nghiên cứu, rồi nhiều khi các vấn đề cũ quay lại.

Bị choáng ngợp bởi quá nhiều thông tin khiến việc ra quyết định rất mệt mỏi, đôi lúc cũng không biết phân tích thông tin như thế nào.

Luôn phải tỏ ra cứng rắn trên quan điểm của mình, dù mình là người thích hòa giải, nhưng vì các giá trị lợi ích của người dùng, của sản phẩm, mà mình phải cứng rắn trong khá nhiều hoàn cảnh.

Những điều kiện cần có để hoàn thành tốt công việc này (kiến thức, kỹ năng, thái độ, v.v…)? Nếu em muốn thăng tiến trong công việc thì em nên trau dồi những gì ạ?

Vì là một công việc trong ngành công nghệ phần mềm, nên kiến thức nền về phần mềm, internet là điều bắt buộc phải có. 

Tiếp theo là nên trang bị cho mình khả năng đọc hiểu tốt Tiếng Anh vì ngành này còn khá mới ở Việt Nam, cần phải tự trau dồi kiến thức từ các bài viết, tạp chí, sách tiếng Anh khá nhiều.

Các kỹ năng mềm như: đàm phán, giao tiếp (nói, viết, ngôn ngữ cơ thể …), điều phối thảo luận nhóm (brainstorming facilitator), điều phối các cuộc họp… cũng là yếu tố không thể thiếu.

Các kỹ năng cũng nên cân nhắc để giúp mình tiến nhanh: phân tích dữ liệu, lên biểu đồ / hệ thống hóa thông tin, chút xíu kỹ năng về chỉnh sửa hình ảnh, quản lý dự án v.v.

Các thái độ nên có: tinh thần tiếp nhận phản hồi một cách khách quan. Luôn cầu toàn, cầu tiến.

Tài liệu thì nhiều lắm và còn tùy vào văn hóa công ty hay tính chất của sản phẩm, tuy nhiên có thể tham khảo một số nguồn dưới đây để có một ý tưởng phổ quát:

https://hbr.org/2017/12/what-it-takes-to-become-a-great-product-manager

https://www.linkedin.com/learning/becoming-a-product-manager/what-is-a-product-manager

Những điều mà mọi người hay hiểu lầm về công việc này là gì? Tại sao họ lại hiểu sai như vậy?

Một là, Product Manager* là một người quản lý: công việc này không yêu cầu phải quản lý nhân lực. Nói đúng hơn công việc này như làm dâu trăm họ: dùng kiến thức, số liệu, bằng chứng để kết nối các đội nhóm, nhóm công việc có liên quan để hình thành giá trị mới. Nên một số công ty đã có xu hướng đổi tên công việc này thành Product Owner*, hay Product Leader*… nhưng cũng tạo ra một số sự hiểu lầm khác nữa.

Hai là, bạn cần phải làm các vị trí cấp thấp rồi mới làm Product Manager được. Vì Product manager không phải là một vị trí cấp cao, nó chỉ là một công việc, một vị trí bình thường trong một công ty làm sản phẩm thôi. Nên khi mới ra trường, nếu tư duy phù hợp và kỹ năng khá đủ rồi thì có thể làm Fresher product manager* được rồi. Trong khi hành nghề, có thêm kinh nghiệm thì sẽ tăng dần về thâm niên trong nghề và trách nhiệm: đảm nhận các tính năng / sản phẩm lớn hơn, hoặc làm nhiều tính năng / sản phẩm hơn, được tự chủ hơn trong việc ra quyết định …

Ba là, làm product manager phải có MBA. Thực tế, số product manager hiện tại ở Việt Nam nói chung đến từ đủ các nhóm ngành và mức độ bằng cấp: thiết kế, trải nghiệm người dùng (UX), kỹ sư, ngoại thương, kinh tế, công nghệ thông tin, khởi nghiệp trẻ …

(* Chức danh chuyên môn trong lĩnh vực này)

Công việc này có giúp em tự nuôi mình khi mới ra trường không?

Thị trường khá phức tạp nên khó nói. Tuy nhiên, nếu bạn đã chọn làm PM (Product Manager) rồi thì cuộc sống của bạn cũng nên là sản phẩm do chính bạn quản lý: bạn tự quản sao cho bạn đủ sống.

Nói cao to vậy thôi, chứ công việc này yêu cầu khá cao (về kỹ năng, về tư duy, về tùm lum thứ), nên khi bạn lọt vào tầm ngắm của nhà tuyển dụng thì thu nhập của một bạn mới ra trường không thể thấp hơn các nhóm công việc thông dụng khác đâu.

Nhìn lại con đường phát triển sự nghiệp cũng như quá trình tìm việc của mình, anh/chị có lời khuyên nào cho em nếu em muốn theo nghề này?

Công việc Product Manager, cũng như các công việc khác thôi, bạn phải không ngừng học tập và cải thiện bản thân. Nếu không muốn nói là bạn phải biết hầu hết tất cả mọi công việc của các nhóm mà bạn sẽ làm việc chung. Nhiều khi bạn còn phải biết giỏi hơn các vị trí tầm trung đang làm công việc đó nữa.

Ví dụ: PM hay làm việc chung với đội nghiên cứu trải nghiệm người dùng (UX), Thiết kế, và Kỹ sư. Nên PM phải biết UX làm gì và phải hiểu thấu đáo công việc của UX ít nhất cũng 50-70%, để dễ trao đổi với họ, đôi bên cùng thấu hiểu cho nhau, tự đánh giá được kết quả nghiên cứu một cách khách quan.

Ngoài ra, có một cái tiến thoái lưỡng nan ở công việc này là: bạn phải nắm giữ chính kiến của mình, nhưng không được quá cứng nhắc, nếu không bạn sẽ bị rơi vào cái bẫy của sự cố chấp không chịu thay đổi, không chịu lắng nghe

Cuối cùng, công việc này thường nghe chê nhiều hơn khen: nên tiếp nhận lời chê một cách khách quan, để biến nó thành cơ hội phát triển sản phẩm, chứ không nên nghĩ là họ chê mình kém. Đặc biệt là khi nhận được lời khen thì càng nên cẩn trọng, điều đó có thể khiến bạn chủ quan và bỏ lỡ các cơ hội để mình có thể làm tốt hơn nữa cái mình đang làm tốt.

Mình xin trích 1 câu quote mà mình rất tâm đắc: “Pursue something so important that even if you fail, the world is better off with you having tried.”

Làm công việc PM thì một điều chắc chắn là bạn sẽ không chắc chắn gì cả, nhưng bạn phải làm, bạn phải thử, bạn phải học từ các thất bại của mình. Và ngay cả khi bạn thất bại, thì cuộc sống này cũng đã tốt đẹp hơn rồi vì bạn đã thử, đã làm, đã không bỏ cuộc.

Bài viết Product Manager đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Hướng nghiệp Sông An.